Campagne stimuleert wintersporters een helm op te zetten

door: Lennart Bloemhof | 13 december 2012

Bezoekers van indoor skibanen zullen raar opkijken in de maand december: grote kans dat een levensgrote Kop-van-Jut hen begroet. Reden? De actie ‘Gebruik je Kop, helm op’: een initiatief van VeiligheidNL en de Nederlandse Ski Vereniging (NSkiV), met als doel skiërs en snowboarders te stimuleren om een helm te dragen tijdens het wintersporten.

Deze Kop-van-Jut is echter niet uitgerust met de kenmerkende kermislampjes. En in plaats van een springveer, fungeert het hoofd van een paspop met muts als mikpunt voor de hamer. De kracht van de hamerslag is af te lezen van een meter met verschillende hoofdtrauma’s, dat start bij de onschuldige bult en eindigt bij een schedelbasisfractuur.

Succesvolle aftrap
Aankomend weekend doet de campagne Skidôme Rucphen aan, om een week later in SnowWorld Zoetermeer te staan. De Kop-van-Jut kwam al langs de indoorpistes van Landgraaf en Spaarnwoude. Daar bleek de actie voor bezoekers een eyeopener. Marieke Haverlag is communicatiemedewerker bij het project voor VeiligheidNL en zegt dat een slag op de Kop-van-Jut met name bij kinderen indruk maakte. “Ze hebben echt met grote ogen staan kijken, waar een klein tikje op je hoofd toe kan leiden.”

Bewustwording
Haverlag benadrukt dat het creëren van bewustwording aangaande hoofd- en hersenletsel belangrijk is, zeker in relatie tot wintersporten. Skiërs en snowboarders vallen hard en vaak, met daardoor een grotere kans op hoofdletsel. Volgens haar is een helm het middel om aantal en ernst van hoofdletsels te verminderen.

Uit onderzoek van de Veiligheidsbarometer Sporters 2008-2011 blijkt dat 62 procent van de Nederlandse skiërs nooit een helm draagt, tegenover 35 procent van de snowboarders. Haverlag wil die percentages omlaag brengen via de campagne. “Door het slaan met een hamer op de Kop-van-Jut kunnen zij zelf zien en ervaren waar een klap op je hoofd toe kan leiden.”

Samenwerking tussen overheid en sport
VeiligheidNL is opgericht door de overheid en werkt in de campagne samen met de NSkiV. Die samenwerking is tot stand gekomen via het Sportblessurepreventiebeleid - ontstaan in 2008 - dat VeiligheidNL uitvoert onder vlag van de Directie Sport van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Van daaruit gaven VeiligheidNL en NSkiv al voorlichting aan skiërs en snowboarders over blessurepreventie, aangezien skiën en snowboarden samen met hoofdletsel in het beleid geprioriteerd zijn vanwege de vaak relatief ernstige blessures. De lijntjes voor samenwerking in ‘Gebruik je Kop, helm op’ waren vervolgens snel gelegd.

Langdurige schade
Ongeveer honderd wintersporters worden elk jaar behandeld aan ernstig hoofdletsel in ziekenhuizen. Volgens Haverlag is dat aantal vrijwel zeker hoger, aangezien ziekenhuizen in grote wintersportlanden dergelijke letsels niet registreren of bijhouden.

“Hoofd- en hersenletsel is een blessure waar men langdurig hinder van kan ondervinden”, zegt Haverlag. “Zogenaamd latent hersenletsel kan leiden tot concentratieverlies, een minder goed geheugen en sneller geïrriteerd zijn. In veel gevallen had hoofdletsel eenvoudig voorkomen kunnen worden door het dragen van een helm.” Die verminderde kans op hoofdletsel met het dragen van een helm is 30 tot 55 procent, specificeert Haverlag. Om het extra aantrekkelijk te maken een helm aan te schaffen, adviseert de campagne de betrokken indoorpistes vrijblijvend om een kortingsactie op helmen te promoten gedurende de aanwezigheid van de Kop-van-Jut.

Naast het plaatsen van de Kop-van-Jut informeert de campagne wintersporters ook via een flyer en website over het belang van helmdracht bij skiën of snowboarden.

Geen verplichting
Met het initiatief wil VeiligheidNL geen helmplicht voor wintersporters afdwingen. Haverlag: “Dan moet het ook gehandhaafd kunnen worden op de pistes in het buitenland. Wij zetten ons in voor een vrijwillige stimulans om een helm op te zetten, door wintersporters te informeren over de consequenties en hen zo aan te spreken op hun eigen verantwoordelijkheid.”

De communicatiemedewerkster hoopt dat de campagne tot een helmdrachtstijging van 10 procent bij wintersporters - ten opzichte van de huidige percentages - zal leiden. Haverlag legt uit dat VeiligheidNL constant metingen uitvoert met betrekking tot blessurepreventief gedrag bij alle sporters.

Zelfde informatie, verschillend effect
“Het liefst willen we natuurlijk dat alle wintersporters een helm gaan dragen, maar gedrag veranderen gaat in fasen. Mensen moeten zich eerst bewust zijn van een probleem of risico en dan de kennis hebben over wat ze eraan kunnen doen en daarna in staat gesteld worden om de preventieve maatregel te nemen.”

Vanwege die verschillende faseringen in gedragsverandering meent Haverlag dat het effect van ‘Gebruik je Kop, helm op’ per wintersporter zal verschillen. “De wintersportpopulatie is nu verdeeld over die verschillende fases, dus niet bij iedereen zullen we meteen het einddoel bereiken, namelijk altijd een helm dragen. Maar we kunnen wel hun bewustzijn, risicoperceptie of kennis vergroten over dit onderwerp. Dat is voor ons dan ook al een resultaat, want dat is een voorwaarde voor die uiteindelijke gedragsverandering.”

Voor meer informatie: klik hier