Buitenschools urban sports-programma als brug tussen school en buurt

door: Emilie Maclaine Pont | 22 mei 2025

Skaten, steppen, BMX’en... Op het naar eigen zeggen grootste urban sportpark van Nederland, op Zeeburgereiland in Amsterdam, krijgen scholieren van ALASCA binnenkort een unieke kans. Dankzij een initiatief van vierdejaars ALO-student Demy Wit maken zij na schooltijd kennis met urban sports. “Een prachtig voorbeeld van hoe een docent lichamelijke opvoeding ook bewegen buiten schooltijd om kan stimuleren”, zegt Huib van de Kop, docent-onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA).

Het project van Wit ontstond tijdens de cursus DIO, dat staat voor ‘De docent lichamelijke opvoeding in en om de school’. Die cursus leert studenten om verder te kijken dan de gymzaal, legt Huib van de Kop uit. “We willen onze studenten bewust maken van hun rol in de bredere context. Hoe kun je als toekomstige gymdocent bijdragen aan meer bewegen op en rond de school, ook buiten de reguliere lessen om? Studenten leren hoe zij de verbinding met andere partijen kunnen leggen. Dat leidt tot initiatieven die aansluiten bij wensen en behoeften van jongeren, zoals met dit project ook is gebeurd.”

Urban sports als ingang
In die context koos Demy Wit voor urban sports, een verzamelnaam voor sporten als freerunnen, skateboarden en BMX. Deze sporten zijn populair onder jongeren, relatief laagdrempelig en bieden ruimte voor eigen regie. Toch worden ze volgens Van de Kop nog weinig structureel aangeboden vanuit scholen. “Terwijl urban sports perfect aansluiten bij de beweegcultuur van nu. Jongeren willen flexibel zijn, zelf bepalen wanneer en hoe ze bewegen. Urban sports bieden die vrijheid én uitdaging.”

Middelbare school ALASCA ligt pal naast een door de gemeente Amsterdam recentelijk aangelegd urban sportpark – een locatie die tot voor kort nauwelijks werd benut door de school. “Demy zag een gemiste kans”, vertelt Van de Kop. “Hij heeft gesprekken gevoerd met de vaksectie lichamelijke opvoeding en vervolgens met de schoolleiding. Toen deze enthousiast werd, is hij op zoek gegaan naar partners in de buurt om buitenschoolse lessen op zich te nemen.”

Een netwerk van beweegpartners
Zo kwam Wit in contact met onder meer House of Urban Sports, een urban sportorganisatie in Amsterdam-West, en met de mbo-opleiding Urban Sporttraining, die naschoolse programma’s verzorgt. Ook stemde hij af met de gemeente Amsterdam, die het sportpark op Zeeburgereiland een paar jaar geleden aanlegde. “Hij heeft echt een netwerk opgebouwd”, zegt Van de Kop. “Daarmee laat hij zien dat een LO-docent ook een soort regisseur kan zijn, die verbinding legt tussen school, buurt, aanbieders en beleid.”

Vanaf donderdag 15 mei gaan leerlingen drie weken lang wekelijks aan de slag met urban sports in het park. Onder begeleiding ontdekken ze disciplines als skaten, BMX’en en steppen. De benodigde materialen en instructeurs zijn geregeld. Van de Kop: “Voor veel leerlingen is dit een eerste kennismaking. De hoop is dat ze daarna zelf vaker naar het park gaan; het ligt tenslotte om de hoek.”

Meer dan een sportles
De maatschappelijke impact van zo’n project reikt verder dan alleen het sportveld. Van de Kop wijst op de trend dat jongeren steeds minder bewegen, zeker buiten schooltijd. “Uit eerder gedaan onderzoek - het project Urban Sports door het lectoraat Bewegen in en om School - is gekeken naar hoe gymleraren meer gebruik kunnen maken van de omgeving om jongeren te stimuleren meer te bewegen. Urban sportparken bieden een aantrekkelijke, toegankelijke en veilige omgeving om actief te zijn. Zeker als jongeren zich betrokken voelen bij zo’n plek. De kans is groter dat ze die ook echt gaan gebruiken buiten schooltijd.”

Het idee dat urban sportparken effectief zijn in het stimuleren van beweging wordt breed gedragen, al is het lastig om precieze cijfers te geven. “We weten uit onderzoek dat tijdens de coronapandemie veel jongeren uitweken naar de openbare ruimte om te bewegen. Urban sports zijn toen populairder geworden. Je ziet ook dat het verenigingsleven herstelt, maar de behoefte aan vrijheid en eigen regie blijft bestaan. Urban sports passen daar perfect bij.”

Claim
Overigens is het nog maar de vraag of het urban sportpark op Zeeburgereiland daadwerkelijk het grootste van Nederland is. Ook gemeenten als Eindhoven, Roosendaal en Hoogvliet claimen die titel. Van de Kop haalt zijn schouders op: “Die claim komt van de gemeente. Maar of het nu het grootste is of niet, het is een prachtig park. Wat echt telt, is dat een school de mogelijkheden in de wijk benut en jongeren in contact brengt met wat hun omgeving te bieden heeft.”

Voor de HvA is het project van Wit exemplarisch voor de richting die de opleiding op wil en die ook in verschillende onderzoeksprojecten van het lectoraat sinds 2018 wordt onderzocht. “We willen studenten meegeven dat hun rol breder is dan lesgeven alleen. Je kunt zoveel betekenen door verbindingen te leggen, binnen én buiten de school. Urban sports zijn daarin een krachtig middel. Je hoeft als docent niet alles zelf te doen. De kracht ligt in het opzoeken van de samenwerking. De komende jaren gaan we dan ook zeker door met onderzoek naar de bredere rol van de docent LO, onder andere via het project Dynamische Schooldag in het voortgezet onderwijs."