Boek verfilmd onder de titel 'Cronica de una fuga'

door Ivo van Hilvoorde

Toen Argentinië in 1978 dankzij een 6-0 overwinning tegen Peru de finale van het WK voetbal haalde, was Claudio Tamburrini één van de vele Argentijnen die in dolle extase de straat op ging. Niets bijzonders, ware het niet dat Tamburrini op dat moment pas drie maanden vrij was en zich voor het eerst sinds zijn ontsnapping weer op straat waagde.

Tamburrini keepte in Buenos Aires bij de profclub Almagro toen hij werd opgepakt door de Junta. Vier maanden had Tamburrini vastgezeten in een concentratiekamp. Op het moment dat Nederlandse cabaretiers de toenmalige variant van ‘nie naar Argentinie’ ten gehore brachten, werd Tamburrini op gruwelijke wijze gemarteld, zoals dat velen overkwam tijdens het Videla-regime.

Onlangs was Tamburrini even terug in Argentinië om te vieren dat het precies 30 jaar geleden is dat hij ontsnapte. Over deze periode en zijn ontsnapping schreef Tamburrini een boek, dat in 2006 werd verfilmd onder de titel 'Cronica de una fuga'. Zaterdagavond 19 april (19.00 uur) staat deze aangrijpende film - genomineerd voor een Gouden Palm in Cannes - geprogrammeerd tijdens het door het Mulier Instituut georganiseerde sportfilmfestival in Den Bosch.

Het thema van de film is op dit moment bijzonder actueel. Wat weten we nu precies over de schending van mensenrechten in China en hoe beïnvloedt die kennis (of gebrek daaraan) de opinievorming rondom het al dan niet boycotten van een mondiaal sportevenement? Wat schiet een Chinees wiens rechten worden geschonden op met aanvallen op Olympische vlammen of met politici die wel of niet overwegen naar een openingsceremonie te gaan? Is er een parallel te trekken tussen Argentinië in 1978 en China in 2008? Tamburrini zegt over de situatie in 1978: ‘A general boycott to the World Cup might have accelerated the military’s fall, thereby saving hundreds, perhaps even thousands of lives.’

Inmiddels is Tamburrini al lange tijd werkzaam in Zweden. Ik ken hem al jaren door zijn werk als sportfilosoof. Ook in die hoedanigheid gaat Tamburrini niet onopgemerkt door het leven. Hij verdedigt vaak radicale stellingen, en heeft buitengewoon liberale opvattingen over het toestaan van (genetische) doping.

In het boek Genetic technology and sport (Tamburrini & Tännsjö, red., 2005) schreef ik een hoofdstuk gericht tegen zijn stelling dat het verbeteren van genetische aanleg bij kinderen (mbv gentechnologie) vergelijkbaar is met goede opvoeding. In zijn boek The Hand of God - Essays in the Philosophy of Sports (2000) formuleert hij een ethische rechtvaardiging voor Maradonna’s beruchte handsdoelpunt.

Claudio Tamburrini zal zelf aanwezig zijn bij het festival en ik zal hem interviewen over deze film. Het is interessant om een visie op de Olympische Spelen in China te horen uit de mond van een ‘ervaringsdeskundige’. Zelf worstelde hij met de vraag hoe je nog een nationalistisch sportliefhebber kunt blijven na alles wat hij heeft meegemaakt. Hij beschreef eens hoe hij tijdens zijn gevangenschap zijn bewakers en beulen om de hals vloog van vreugde toen de Argentijnse Formule 1 coureur Carlos Reutemann een race won in Brazilië.

Toen ik hem eens vertelde dat wij in Nederland overtuigd zijn van het feit dat de finaleplaats van Argentinië te danken was aan omkoping (‘Peru ligt nog bedolven onder de zakken graan’) keek hij me aan met de blik van een verontwaardigde Argentijnse patriot. Hoe durfde ik dat te denken?

In zijn armen droeg hij op dat moment zijn zoontje Lionel, vernoemd naar de Argentijnse sterspeler Messi. Toen kwam ik toch even aan ‘zijn land’. Hetzelfde land dat hem de ‘hel op aarde’ liet zien. Zoals hij zelf al eens opmerkte: ‘Sport nationalism is a dubious phenomenon’.
 

Ivo van Hilvoorde is universitair docent sportfilosofie (Faculteit Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam). Hij houdt zich o.a. bezig met sportethische en historische vragen rondom ‘het maakbare lichaam’, (genetische) doping, screening en privacy. Samen met Ruud Stokvis schreef hij Fitter, Harder, Mooier. De onweerstaanbare opkomst van de fitnesscultuur (klik hier). Voor het project ‘Topsport, nationale trots en uitstraling’ klik hier

Zie voor meer over het thema Sport & Geschiedenis: www.sportgeschiedenis.nl