BLOC-test meet fundamentele bewegingsvaardigheden van kinderen

door: Leon Janssen Lok | 17 december 2020

Inmiddels is het gegeven even bekend als pijnlijk: Nederlandse kinderen bewegen steeds slechter. HAN Sport en Bewegen ontwikkelde een test om de beweegvaardigheid te meten, BOSAN dacht mee en zorgde voor duurzaam materiaal voor tijdens de meting. Wouter Hebbink, projectmanager aan de HAN: “De hogeschool werkt in de driehoek onderzoek, onderwijs, werkveld. Maar als iets wetenschappelijk af is, is het nog niet per se ook al bruikbaar voor het werkveld. BOSAN zorgde hier voor de praktische toevoeging en de HAN borgt dat er ook iets met de resultaten gebeurt.”

De samenwerking tussen HAN Sport en Bewegen en BOSAN Sportinstallaties moet er allereerst voor zorgen dat beter inzicht ontstaat in de beweegvaardigheid van jonge kinderen. Met de ontwikkelde BLOC-test willen beide organisaties een stevige basis bieden in de strijd tegen bewegingsarmoede onder basisschooljeugd. Veelgenoemde oorzaken daarvoor zijn bekend, onder meer het steeds minder vaak buiten spelen van kinderen, een toename in de tijd die zij doorbrengen achter beeldschermen, tweeverdienende ouders die (te) weinig tijd hebben voor de kinderen en de kwaliteit van het kader bij sportverenigingen. Wouter Hebbink legt uit: 

“De BLOC-test is bedoeld om het niveau van de fundamentele bewegingsvaardigheden van kinderen te meten. Het gaat met name om het kunnen monitoren van deze vaardigheden. Wij adviseren dan ook de test één of twee keer per jaar af te nemen, zodat je leerlingen gedurende meerdere jaren kunt volgen. In het onderwijs gebeurt dat al sinds de jaren zestig met de Cito-toets, maar in het bewegingsonderwijs doen we dat nog maar minimaal.”

Samenwerking
Het meten van motorische vaardigheden van kinderen is natuurlijk niet nieuw. In Duitsland werd bijvoorbeeld in 1974 al de Korper Köordinations Test für Kinder in gebruik genomen. In 2018 werd een artikel gepubliceerd over een nieuw ontwikkeld meetinstrument, gebaseerd op die Duitse methodiek en een in 2014 door Faber ontwikkelde oog-handcoördinatietest. De BLOC-test is daarmee in feite een samenvoeging van die twee al bestaande instrumenten. 

“We kregen vervolgens de mogelijkheid voor een follow-up om te komen tot een praktische toepassing’, vertelt Hebbink. “Via Embedded Fitness, een partij waarmee we veel samenwerken, is toen de link gelegd met BOSAN. Zij zijn expert in handgemaakte producten. Er waren al wel materialen, maar die waren van hout en gingen snel kapot. BOSAN heeft nu duurzame materialen gemaakt die veel vaker gebruikt kunnen worden. Leuk weetje is ook dat de materialen in een tas zitten die gemaakt is van ‘retro’ gymmatten.”

Vier testjes
De letters BLOC staan voor Balans, Locomotor, Object en Controle. Hebbink licht het gebruik toe: “Er zijn vier testjes: achterwaarts balanceren, zijwaarts springen, zijwaarts verplaatsen en het gooien van een tennisbal tegen de muur. Direct na invoer van de scores in een applicatie kun je resultaten inzien waarbij de score van het kind wordt afgezet tegen die van klasgenoten en van leeftijdgenoten landelijk.” De test kan gebruikt worden door docenten bewegingsonderwijs, buurtsportcoaches, sporttrainers, maar ook door bijvoorbeeld fysiotherapeuten. Dit schooljaar wordt de test voor het eerst gebruikt. Dankzij een subsidie van de provincie Gelderland wordt de beweegvaardigheid van maar liefst 20.000 Gelderse scholieren getest. 

“Ook Sportservice Zwolle heeft de BLOC-test omarmd. En wat belangrijk is: de test kan gebruikt worden in het bewegingsonderwijs, maar ook bij bijvoorbeeld talentidentificatie. Want behalve dat er kinderen zijn die onder de maat scoren, zijn er natuurlijk ook kinderen die bovengemiddeld scoren en excelleren in bewegen. Die wil je extra uitdaging kunnen bieden.”

De test biedt volgens de ontwikkelaars, sportprofessionals in scholen, gemeenten en sportverenigingen de kans een stap te zetten. Hebbink: “We moeten kinderen meer en beter aan het bewegen krijgen. Maar testen heeft geen enkele zin als je vervolgens je onderwijs niet aanpast op de bevindingen. Het is belangrijk dat álle kinderen zich op hun eigen niveau blijven ontwikkelen. Nu zie je dat de betere bewegers worden afgeremd door de minder getalenteerden. En dat de mindere bewegers ontmoedigd raken.”

Betrokkenheid
De HAN speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de BLOC-test, maar de betrokkenheid houdt daarna zeker niet op. “Wat doe je met de resultaten?”, meent Hebbink retorisch. “Wij verzorgen trainingen voor het optimaal gebruik van de test. Het afnemen is relatief eenvoudig, maar belangrijker is hoe resultaten worden geïnterpreteerd en vertaald naar programma’s die op maat zijn voor elk kind.”

De HAN wil deze maatprogramma’s breed laten indalen. “Impact ontstaat door training te bieden, door studenten goed op te leiden, door samenwerkingen aan te gaan”, geeft Hebbink aan. “Meer en beter bewegen is wat ons bindt. Bewegingsarmoede als maatschappelijk probleem is alleen aan te pakken als we samenwerken.”

Voor meer informatie: beterlerenbewegen.han.nl