Bikefitting verovert de hele wielerwereld

“Mensen zijn scheef en de fiets is een symmetrisch instrument”, legt bikefitter Jan Glorie uit. “Wat ik eigenlijk doe, is de fiets asymmetrisch maken, waardoor de mens er recht op komt te zitten.” Bikefitting is het optimaliseren van de houding en het beweegpatroon van een fietser. Glorie doet dat voor tourfietsers en voor wedstrijdrijders. Toerfietsers zitten na een bezoek aan Glories BikeLab vaak voor het eerst van hun leven zonder klachten op de fiets en voor wedstrijdfietsers is het een manier om hun prestaties te verbeteren.

Hoewel de toerfietsers vaak duizenden euro’s uitgeven aan een racefiets, slagen zij er maar zelden in een geschikt exemplaar op de kop te tikken. Dat heeft volgens Glorie voor een groot deel te maken met gebrek aan kennis, vooral bij de fietsenverkopers. “Als we het hebben over de race- en mountainbikespecialisten, denk ik dat ongeveer tien procent er wel enig verstand van heeft. De rest is gewoon onder de maat.”

80% zit op een te grote fiets
De grootste groep fietsers die bij Glorie aanklopt, zijn toerfietsers van boven de veertig. “Op die leeftijd neemt de flexibiliteit van het lichaam af en dan beginnen de klachten”, aldus Glorie. “Tachtig procent van de fietsers die bij mij binnenkomen, zit op een te grote fiets. Dat komt omdat bijna iedereen als indicatie voor de maat de binnenbeenlengte gebruikt. Dat is eigenlijk een overbodige maat, daar kun je niet zoveel mee. Daar komt nog eens bij dat fietsers vaak met een bepaalde gedachte de winkel binnenstappen. Ze hebben een bepaalde fiets in hun hoofd vanwege de kleur, het merk of het imago. Ze vragen zich daarbij niet af of het ergonomisch wel de juiste fiets voor hun lichaam is. Meestal is de bovenbuis te lang en het balhoofd te laag. Dat is niet goed omdat de rug en de hamstrings meestal niet flexibel genoeg zijn om die houding lang vol te houden. Gecombineerd met een zadel dat ergonomisch ondeugdelijk is, leidt zoiets tot allerlei klachten en problemen.”

Een puzzel
Glorie raadt mensen aan om eerst bij een bikefitter langs te gaan voordat zij naar de winkel gaan om een nieuwe fiets te kopen, maar meestal gaat het andersom. Mensen komen bij Glories BikeLab binnen met hun eigen fiets. Dan gaat Glorie aan de slag om de houding en het beweegpatroon te optimaliseren. Hoe doet hij dat? “Het is een puzzel. Een fietser gebruikt alle facetten van zijn lichaam en op het moment dat je op plek A iets verandert, gebeurt er ook iets op plek Z.” Glorie begint met een uitgebreid lichamelijk onderzoek: “Ik kijk naar de beweeglijkheid van het lichaam en de core stability. Ik kijk of het bekken scheef staat, of de schouders recht staan, ik moet een goede indruk hebben hoe iemand lichamelijk in elkaar zit. Daarnaast doe ik een voetanalyse. Correcties in het beweegpatroon doe je allemaal vanuit de voet.”

Glorie kijkt echter niet alleen naar de lichamelijke aspecten. “Ik heb 23 jaar in het onderwijs gewerkt en ik heb een opleiding ecologische pedagogiek gedaan. Ik bekijk de mens als geheel. De psychologische kant van de aanpassing is ook van belang. Bij de intake vraag ik ook hoeveel mensen fietsen, waarom ze fietsen, wat hun ambities zijn, of ze blessures hebben of hebben gehad. Hoe zitten mensen in elkaar? Ik kijk bijvoorbeeld naar de schouderbreedte in verband met het stuur en naar de afstand tussen de zitbotjes in verband met het zadel.”

Dure zadels in de prullenbak
Als die intake achter de rug is zet Glorie zijn klanten op een pasfiets. Daarop kan hij alle variabelen al tijdens het fietsen aanpassen. Hij start met het zadel. “Na een passend frame is het zadel het belangrijkste onderdeel als het gaat om de houding op de fiets”, aldus Glorie. “En bijna alle reguliere merken die door fietsspecialisten worden verkocht kunnen in de prullenbak, ook de dure merken. Mooie materialen, prachtig design, maar ergonomisch gezien een ramp. Klassieke zadels zijn vlak en als je een goede houding op de fiets wil hebben moet je je bekken kantelen. Dat kan niet met een vlak zadel.”

Glorie raadt daarom zadels aan van SMP, SQlab of ISM, die een gleuf hebben waardoor er ruimte is om het bekken te kantelen. Na het zadel gaat Glorie verder met de benen. “De benen werken als zuigers en die werken het best als ze recht lopen. Bekkenstand en beenlengteverschil kunnen ervoor zorgen dat iemand scheef op de fiets komt te zitten. Beenlengteverschil kun je bijvoorbeeld corrigeren door aan een kant een extra plaatje tussen het pedaal en de schoen te doen, of de positie van het plaatje onder de schoen te verschuiven.” Na het zadel en de pedalen komen de schoenen aan de beurt. Ook op dat gebied laten de reguliere merken volgens Glorie vaak te wensen over.

Glorie neemt ongeveer vier uur de tijd om iemand goed op de fiets te zetten. Voor een eerste fiets rekent hij een tarief van 270 euro, voor een tweede fiets is dat 135 euro. In die vier uur komen alle facetten aan bod. Is het wel mogelijk om de houding en het beweegpatroon van mensen op de fiets in één ochtend of middag zo radicaal ten goede te keren? “De ervaring heeft geleerd dat de mens flexibel is”, aldus Glorie. “Je moet alles in één keer doen omdat het allemaal samenhangt. Bovendien pas je het lichaam niet aan, maar de fiets. Voor het lichaam is het eerder een soort thuiskomen op een fiets die eindelijk past.”

Serotta International Cycling Institute
Glories methode is wetenschappelijk onderbouwd. Hij heeft een opleiding achter de rug bij het Serota International Cycling Institute (SICI). Dat instituut werd in 1979 opgericht door de Amerikaanse fietsenbouwer fietsen Ben Serotta. “Hij richtte dat instituut op omdat hij ervoor wilde zorgen dat er een betere communicatie was tussen fietsenwinkels en framebouwers. Het is enorm belangrijk dat alle informatie over de fietser goed in kaart wordt gebracht voordat een bouwer een frame op maat bouwt”, aldus Glorie. “SICI is in de loop der jaren uitgegroeid tot een onafhankelijk wetenschappelijk instituut.” Zelf werkt Glorie ook samen met de framebouwer Serotta, volgens hem de beste framebouwer ter wereld. “Maar dat is mijn eigen keuze. Er zijn ook bikefitters die een opleiding bij het SICI hebben gehad maar niet samenwerken met Serotta. Het zijn de beste fietsen, maar ook de duurste. Naast Serotta werkt Glorie ook samen met andere framebouwers zoals REWEL, Tommasini JGBcycles en hij voert in samenwerking met de Italiaanse Dedacciai fabriek een eigen merk.

Italianen missen de slag
Bikefitting is er niet alleen voor toerfietsers, maar ook voor fanatieke wedstrijdfietsers en profwielrenners. Glorie werkt incidenteel ook samen met profrenners, maar proeft in die wereld wel enige reserve. “Trainer Mathieu Heijboer van de Rabobank Continental ploeg stuurde in het verleden wel eens renners naar mij toe, maar het is nooit structureel. Er was terughoudendheid. Er werd mij bijvoorbeeld verteld dat de renners er onzeker van zouden worden, maar ik proefde vooral reserve bij de leiding omdat ze de mechaniekers niet voor het hoofd wilden stoten. Ik heb de indruk dat het vooral door hen als een bedreiging werd ervaren als er iemand van buiten kwam om hen te vertellen hoe ze een fiets zouden moeten afstellen.”

Toch is Glorie ervan overtuigd dat bikefitting de profwereld hand-over-hand zal veroveren. “Je ziet dat de Angelsaksische ploegen standaard al aan bikefitting doen. Zij kiezen voor de wetenschappelijke benadering en daar is dit een onderdeel van. Traditionele wielerlanden als Frankrijk en Italië hobbelen erachteraan. Italië had in het verleden de voorsprong van de epo, maar die zijn ze nu kwijt. Ze zien nu hoe andere teams zich op andere gebieden door ontwikkelen en missen op dit moment de slag.”