Beweegonderwijs spectaculair in de lift in Friesland

door: Thomas van Zijl | 16 juli 2015

De gymles staat op veel basisscholen onder druk, want er is vaak geen geld om een aparte vakleerkracht aan te stellen. In Friesland was de situatie in 2011 ronduit dramatisch. Slechts 7% van alle leerlingen kreeg er les van een professionele vakleerkracht, andere kinderen kregen gymles van een onervaren onderwijzer. De cijfers zien er vier jaar later een stuk rooskleuriger uit. Van alle schoolgaande kinderen krijgt nu meer dan 50% les van een gediplomeerde leraar.

Grote motor van die vooruitgang is de samenwerking tussen sportstimuleringsorga-nisatie Sport Fryslân en De Friesland Zorgverzekeraar, die sinds vier jaar financieel bijdraagt aan beter beweegonderwijs. Sport op Bassischolen heet het initiatief waar zij samen met gemeenten en het ministerie van VWS vorm aan geven.

Preventie
Meer zwaarlijvigheid, meer chronisch zieken en afname van het aantal vakleerkrachten; het zijn ontwikkelingen die De Friesland en Sport Fryslân al in 2011 zagen aankomen. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Beide organisaties constateerden dat preventie van groot belang is. Door het aanstellen van vakleerkrachten krijgen kinderen bewegingsonderwijs waardoor ze minder dik, fitter en beter geconcentreerd zijn.

De Friesland vindt dat ieder kind recht heeft op voldoende sporten en bewegen. Met dit initiatief neemt de verzekeraar zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar er zit ook een zakelijke kant aan het verhaal. “Natuurlijk kost het ons nu geld om te investeren in goede gymlessen, maar uiteindelijk zullen de zorgkosten in de toekomst lager uitvallen als mensen fitter zijn en beschikken over een betere motoriek. Voor ons snijdt het mes dus aan twee kanten”, zegt Finnie de Jong van de Friesland.

De kosten voor een vakleerkracht bedragen gemiddeld 50.000 euro. Met 28,2fte aan nieuwe leraren investeerde men in de provincie Friesland de afgelopen vier jaar ruim € 1,4 miljoen in de kwaliteit van het bewegingsonderwijs. De rekening wordt verdeeld onder meerdere partijen. De gemeenten betalen een deel, net als De Friesland Zorgverzekeraar (20%) en het onderwijs zelf. Het resterende deel stuk (40%) komt vanuit een subsidie die het ministerie van VWS beschikbaar stelt voor de aanstelling van combinatiefunctionarissen. Sport Fryslân treedt meestal op als werkgever, al zijn er ook vakleerkrachten in dienst van de gemeente. De precieze invulling verschilt per geval.

Het initiatief Sport op Basisscholen is bijna provinciedekkend, slechts twee gemeenten doen niet mee. De Jong “Dat is hun eigen keuze. Er zit geen verplichtend element in. Ik durf niet te zeggen of er sprake is van onwil of echt financieel niet kunnen.” De gemeenten krijgen met steun van De Friesland en het ministerie een flink duwtje, maar uiteindelijk zullen zij toch een deel van de kosten moeten dragen. Dat is, zeker als de bodem van de schatkist bijna is bereikt, niet altijd mogelijk. Toch ziet De Jong bijna overal vooruitgang, zelfs waar dat bijna voor onmogelijk werd gehouden.

“Harlingen is een mooi voorbeeld. Die gemeente geldt als de ongezondste van Nederland, maar wilde niet meedoen. Een aantal scholen kwam in actie en heeft de gemeente overtuigd om toch mee te doen.’’ Die scholen doen inmiddels mee.

Friesland is 'overzichtelijk'
De aangestelde vakleerkrachten gaven aan dat er meer nodig was, daarom is Sport op Basisscholen de afgelopen uitgebreid voor kinderen met een beweegachterstand. Voor hen is er sinds kort Sport op Basisscholen Extra: een bijles in kleine groepjes onder begeleiding van een vakleerkracht. Daarnaast zijn er via een speciaal lespakket voedingslessen en zet Sport op Basisscholen een foodtruck in. Die kan zo het schoolplein oprijden en wordt gebruikt om kookworkshops in te geven. Het initiatief is al met al een succes, dat elders navolging verdient. Of ligt dat niet zo makkelijk? De Jong wijst erop dat Friesland ‘overzichtelijk’ is. Doordat De Friesland Zorgverzekeraar verreweg de grootste is in de provincie kan hij ook wat tot stand brengen door samen met gemeenten hiermee aan de slag te gaan. “Ons marktaandeel is in andere provincies veel kleiner en daardoor kunnen we dit daar helaas niet kopiëren.’’

Voor meer informatie: www.sportopbasisscholen.nl