Beweegalliantie verbindt partijen in domeinen en cirkels

door: Leo Aquina | 25 april 2024

‘Obstakels, domeinen en cirkels’. Dat zijn sleutelwoorden in de werkwijze van de Beweegalliantie. Met oud-topschaatser Carl Verheijen als voorzitter wil het in 2022 in het leven geroepen netwerk het dagelijks bewegen, of ‘dagdagelijks’ bewegen zoals programmamanager Johan Annema met nadruk zegt, stimuleren ‘door te verbinden, te versterken en aan te jagen.' De Beweegalliantie doet dat met behulp van partners. “We zijn geen subsidieloket”, zegt Annema’s collega Dorothee Laan. “Als netwerkorganisatie verbinden wij partijen in cirkels waarmee zij binnen hun eigen domein met dagelijks bewegen aan de slag gaan.

De ambitie van de Beweegalliantie is niet gering. Op de website lezen we: ‘In 2040 willen we dat 75% van de inwoners in Nederland voldoet aan de beweegrichtlijn. Momenteel is dit 44%. Per jaar willen we dat 1,6% méér mensen bewegen. Dit zijn per jaar zo’n 285.000 Nederlanders.’ Dorothee Laan licht toe: “Je moet het zien als een olievlek, het spreidt zich exponentieel uit.” In de eerste anderhalf jaar heeft de Beweegalliantie nog geen 285.000 Nederlanders aan het bewegen gekregen. Johan Annema: “We hebben er in 2022 met Carl Verheijen als voorzitter in eerste instantie bewust voor gekozen om de eerste tien maanden te benutten om een netwerk en fundament op te bouwen. Er was op dat moment ook nog geen financiering. Inmiddels hebben we funding en het afgelopen halfjaar zijn we gegroeid naar een organisatie met twaalf mensen die cirkels gaan aanjagen. Daarna kunnen we ook echt gaan kijken naar het effect van onze inspanningen.”

Handschoen oppakken
De Beweegalliantie krijgt de komende twee jaar subsidie van het ministerie van VWS, maar het is nadrukkelijk de bedoeling dat het initiatief niet vanuit de overheid komt. Annema: “Wij vormen een netwerk om partijen te verbinden, programma’s te versterken en initiatieven verder aan te jagen. Er ligt een grote opgave om Nederlanders dagdagelijks te laten bewegen. Wij willen stimuleren dat de partijen in het werkveld die handschoen oppakken en dat die partijen zelf de verantwoordelijkheid nemen om dagdagelijks bewegen in hun beleid op te nemen. Daarvoor zijn andere oplossingen en ideeën nodig, dan de afgelopen jaren op ingezet is.”

De Beweegalliantie heeft het werkveld verdeeld in zes domeinen: onderwijs, zorg, werk, vrije tijd, leefomgeving en actieve mobiliteit. “Een domein is een omgeving die mensen stimuleert en faciliteert om dagelijks meer te bewegen”, aldus Laan. “Partners uit ons netwerk kunnen zelf binnen een domein een cirkel oprichten. Zo’n cirkel identificeert obstakels, ruimt ze op en vergroot het effect van succesvolle initiatieven.” Met obstakel doelt Laan op 'een hindernis tussen het initiatief en het succes daarvan of een drempel bij een groep mensen om meer en vaker te gaan bewegen.'

De eerste cirkels zijn in het voorjaar van 2023 van start gegaan en vanaf september 2023 was er ondersteuning vanuit de Beweegalliantie, toen daar vanuit VWS subsidie voor werd vrijgemaakt. Via netwerkregisseurs brengt de Beweegalliantie partijen bij elkaar om gezamenlijk obstakels te definiëren. Annema geeft een concreet voorbeeld uit het domein 'werk':

"Daar zijn vijf grote obstakels opgehaald, vijf cirkels. Een van die obstakels is het gegeven dat werknemers te weinig invloed hebben op het beweeggedrag op de werkvloer, omdat het over het algemeen top-down is ingericht. Jan Plat van onze partner ‘Bewegen Werkt’ heeft inmiddels drie of vier keer met verschillende partijen om de tafel gezeten om dat vraagstuk af te pellen en daarna heeft hij een plan geschreven voor wat eigenlijk een soort BHV-cursus bewegen op de werkvloer is. Het moet uiteindelijk tot iets leiden dat zorgt voor verankering. Zo’n BHV-beweegcursus, zoals ik het maar even noem, kan een structurele oplossing zijn, waarin het werkveld uiteindelijk zijn eigen verantwoordelijkheid neemt om het te faciliteren en verder aan te jagen. Een van de partners binnen het domein ‘werk’ is het ministerie van Binnenlandse Zaken en zij gaan nu zelf inderdaad deze cursus voor hun medewerkers financieren.”

De Beweegalliantie werkt op dit moment hard om de opgestarte cirkels op weg te helpen en onderzoekt waar nieuwe mogelijkheden binnen alle gedefinieerde domeinen zijn. Dat begint met verkennen, daarna komt verenigen, voorbereiden, voortbewegen en voltooien. De vijf netwerkregisseurs van de Beweegalliantie hebben daarin een sleutelrol. De komende twee jaar zijn cruciaal.

Annema: “We hebben met de subsidie van het ministerie nog iets meer dan twee jaar om te laten zien dat we onmisbaar zijn, om te laten zien dat onze manier van werken impact heeft. Daarna houdt de subsidie op. Dat wil niet zeggen dat de Beweegalliantie dan ophoudt, maar we moeten nu wel al nadenken over de periode daarna. De huidige funding kwam uit het preventieakkoord van het vorige kabinet. We zien veel enthousiasme in het werkveld en we willen een bredere beweging stimuleren om ervoor te zorgen dat het ook echt geborgd wordt.”
 
Voor meer informatie: www.beweegalliantie.nl

Fontys Sport en Bewegen als kennispartner van de Beweegalliantie
Fontys Sport en Bewegen is niet alleen als kennispartner betrokken bij een aantal cirkels maar is van de cirkel ‘Effectief implementeren van beweeginterventies’ ook de kartrekker. Fontys werkt op dat punt samen met TU/e mede vanuit een ander initiatief: de Workplace Vitality Hub. De twee partijen hebben samen een plan van aanpak opgesteld waarin concrete doelen beschreven staan. Het plan wordt inmiddels uitgevoerd, medio 2024 wordt het eindresultaat gepresenteerd aan het netwerk van de Beweegalliantie.

De samenwerking tussen de Beweegalliantie en Fontys Sport en Bewegen is vanzelfsprekend gezien het gemeenschappelijke motto van beide organisaties: Nederland een leven lang laten bewegen. De expertise van Fontys kan goed ingezet worden bij de verschillende thema’s die de Beweegalliantie heeft geadresseerd. Vanuit de netwerkaanpak haken verschillende docent-onderzoekers van Fontys aan op domeinen waar de Beweegalliantie verandering in wilt brengen. Deze domeinen komen overeen met de onderzoeksthema’s van het lectoraat ‘Move to Be’ van Fontys Sport en Bewegen waardoor er automatisch een sterke koppeling ligt. Bestaande onderzoekslijnen en -projecten zijn gekoppeld aan de cirkels zoals de Beweegalliantie ze noemt. Door het samenbrengen van partners, organisaties en partijen - onder coördinatie van de Beweegalliantie - ontstaan er nieuwe samenwerkingen en kan kennis nog beter gedeeld worden.