Betere gymdocenten door nieuwe observatietechnieken

door: Emilie Maclaine Pont | 19 september 2024

Door elkaar kwetterende kinderen. Leerlingen voor wie sport een grote horde is. Haantjesgedrag. Als docent Lichamelijke Opvoeding (LO) heb je uitdagingen genoeg. Het gedrag van de leraar is met zo’n complexe omgeving dan ook van groot belang. Om de docenten LO in de dop beter te begeleiden naar de praktijk, ontwikkelde Fontys Sport en Bewegen het project ‘Beeld zegt meer dan duizend woorden’. Daarvoor ontvingen zij onlangs een Comeniusbeurs ter hoogte van 100.000 euro.

Met de financiering gaan de onderzoekers onder leiding van Gwen Weeldenburg en Lars Borghouts 2,5 jaar aan de slag om te kijken op welke manier de begeleiding van studenten tijdens LO-lessen verbeterd kan worden. Genuanceerder en in de woorden van Fontys gezegd: 'het doel is om technische, didactische en praktische hulpmiddelen te ontwikkelen om videobegeleiding mogelijk te maken voor studenten Lichamelijke Opvoeding'. Borghouts licht toe wat dat inhoudt.

“De beurs draait om onderwijsinnovatie. Het observeren van docenten LO is om meerdere redenen niet makkelijk, zowel op praktisch als op technisch vlak. Dat komt alleen al door de rumoerigheid en de beweging van de leerlingen – en dus van de docent. Bij een reguliere les kan je prima werken met één camera die op de docent is gericht, maar bij gymlessen is dat anders. We hebben wel eens getest met meerdere actiecamera’s, waardoor je de docent goed kon horen en meer beelden had dan met één camera. De vraag was toen alleen hoe je deze informatie kan combineren. Met deze beurs staat de oplossing voor de uitdaging nog open, maar we streven naar een manier om het gedrag van studenten tijdens praktijklessen en stages beter te observeren.”

Om hierachter te komen, starten Borghouts en Weeldenburg met het uitvragen van de behoeften en eisen van studenten, stagiaires en collega-docenten. “Dat doen we aan de hand van vragenlijsten, interviews en co-designsessies. Daarmee hopen we genoeg input te verzamelen om nieuwe observatiemethoden te bedenken en te testen.”

Blurren, notities en oortjes
Het project is pas net, begin september van dit jaar, gestart. Hoewel de uitkomst dus nog ongewis heeft, heeft Borghouts al wel ideeën. “Privacy is natuurlijk een hot topic. Mogelijk werken we straks met software die de gezichten van leerlingen automatisch blurt. Een ander idee is de optie om in de video notities te maken, bijvoorbeeld op punten waarop het wel of juist minder goed gaat bij de student. Op basis daarvan kan de student gerichte feedback krijgen, bijvoorbeeld om een andere toon aan te slaan als die negatief of commanderend praat tegen een leerling. Nog een voorbeeld-oplossing is het gebruik van oortjes door de student, zodat deze op afstand kan worden gecoacht.”

Er is nog een meerwaarde van het observeren met video volgens Borghouts. “Binnen de gehele hogeschool Fontys worden studenten aangemoedigd om flexibeler te studeren. Dat houdt onder meer in dat ze zelf mogen aantonen wanneer ze bepaalde vaardigheden onder de knie hebben. Een digitaal portfolio, opgebouwd uit onder andere de video-opnames, is dan ideaal.”

Co-financiering
Omdat de beurs louter betrekking heeft op onderwijsvernieuwing start Fontys gelijktijdig een onderzoek. Daarin monitoren zij wat de nieuwe methodes in de praktijk voor effect hebben. Kortom: of studenten en docenten de maatregelen als nuttig en innovatief beschouwen. “Dat flankerende onderzoek is wellicht mede de reden geweest dat we deze beurs gekregen hebben. Iets kan in theorie wel impact hebben en innovatief en kansrijk zijn, maar in de praktijk kan het net anders uitpakken. Daarom kiezen we bewust voor een cofinanciering. Uiteindelijk willen we immers dat de studenten er daadwerkelijk betere leraren door worden. Want hoe beter een docent, hoe gemotiveerder en beter zij lesgeven en dus hoe groter de kans dat een kind een vorm van beweging vindt dat hem of haar aanspreekt.”