Bestuurders reflecteren op risicomanagement tijdens Sport Convent

In januari van dit jaar organiseerde de Wagner Group de eerste editie van Sport Convent, ‘een vrijplaats waar ruimte is voor ontmoeting, reflectie en zingeving voor professionele bestuurders van sportorganisaties.’ Het was een succes en op 22 en 23 januari 2013 staat de tweede editie van Sport Convent in Kasteel Engelenburg te Brummen op de kalender. “Op het eerste Convent zijn we heel algemeen ingegaan op vragen als: wat is nou goed bestuur in sportorganisaties? Tijdens de tweede editie zoomen we in op het fenomeen bestuurlijk risicomanagement”, aldus Philip Wagner, oprichter van de Wagner Group en voorzitter van het Sportconvent.

“Sportbestuurders hebben weinig ruimte voor zelfreflectie”, vertelt Wagner. “Van managers wordt tegenwoordig op alle fronten verwacht dat ze professioneel opereren. Er zijn opleidingen voor sportmanagers en er wordt tijd en energie gestoken in de ontwikkeling van mensen, maar voor bestuurders bestaat zoiets eigenlijk niet. Er is geen opleiding en geen nascholing. Bestuurders moeten zichzelf zien te redden en daarom wordt het als prettig en waardevol ervaren dat bestuurders met Sport Convent eens de mogelijkheid hebben om 24 uur rustig de tijd aan zichzelf en hun werk als bestuurder te kunnen besteden.”

Geen autofabriek
Risicomanagement is eigenlijk altijd een actueel onderwerp in de sport. Wagner noemt het wielrennen en Ajax als voorbeelden waar op dat gebied de afgelopen tijd behoorlijk veel mis is gegaan. “Risico is de kans dat iets misgaat maal de impact als het misgaat”, legt Wagner uit. “Bij sport is de impact als het misgaat vaak veel groter dan bij andere sectoren en de kans dat het misgaat ook. Sport staat nu eenmaal volop in de belangstelling, de helft van de krant staat er vol mee. Kijk maar eens wat er gebeurt als een sporter een ongeluk maakt met drank achter het stuur. Als dat een medewerker van een ‘gewoon’ bedrijf overkomt, is het probleem veel minder groot. In de sport is het meteen nieuws”, aldus Wagner.

“Dat de kans op escalatie van problemen in de sport groter is, heeft er deels mee te maken dat sport emotie is. Die emotie werkt vaak als een katalysator. Op het moment dat risico’s de bestuurlijke verantwoordelijkheid raken, is er sprake van een bestuurlijke risico en is bestuurlijk risicomanagement op haar plaats.” Volgens Wagner hebben sportorganisaties vaak ‘een smalle functioneringsbasis ten aanzien van hun ambitie’. “Daarmee bedoel ik dat de voorwaarden om de continuïteit van de organisatie te garanderen vaak wankel zijn. Dan heb ik het over onzekerheid rond geldstromen, ongezonde prijsopdrijving, noem maar op. Het lastige van sport is dat het als product interessant is bij de gratie van de onvoorspelbaarheid. Tegelijkertijd is het voor veel belanghebbenden commercieel en financieel juist interessant als er een bepaalde mate aan voorspelbaarheid is. Dat is een paradox waarbinnen bestuurders in de sport moeten functioneren. Als bestuurder is het heel lastig om aan al die verschillende eisen tegemoet te komen. Dat is toch net wat anders dan het runnen van een autofabriek.”

Maatschappelijke dwarsverbanden
Tijdens Sport Convent zullen de dwarsverbanden tussen sportorganisaties en de maatschappij uitgebreid aan de orde komen. “Die banden zijn steeds sterker geworden, zeker vanaf de Olympische Spelen van 2008 in Beijing. Voor die tijd was de algemeen geldende opinie toch dat sporters zich vooral bezig moesten houden met sport. Sindsdien zie je dat er steeds meer aandacht komt voor de positie die sporters in de maatschappij innemen en de verantwoordelijkheden die dat voor hen met zich meebrengen.”

De maatschappelijke dwarsverbanden komen tijdens Sport Convent uitgebreid aan bod met experts als Harry Been (die o.m. voor de KNVB, NOC*NSF, FIFA en UEFA werkte), Europarlementariër Emine Bozkurt, sportjournalist Iwan van Duren, hoogleraar ethiek en business Ronald Jeurissen en Herman Ram, directeur van de Nederlandse Doping Autoriteit. Zelf heeft Wagner in zijn dagelijks werk als voorzitter van de Stuurgroep Topsport KNSB en voorzitter van de Raad van Commissarissen van het Huis voor de Sport ook te maken met de dwarsverbanden tussen sport en maatschappij.

Regels niet zaligmakend
Het dopingvraagstuk in het wielrennen is een dankbaar voorbeeld om een aantal zaken rond risicomanagement in sportorganisaties te belichten. Wagner: “Interessant aan doping is dat grenzen opzoeken eigenlijk het wezen van sport is. Als je grenzen opzoekt, ga je er ook wel eens overheen, dat is onvermijdelijk.” Volgens Wagner kan je het probleem daarom niet oplossen door simpelweg op te schrijven wat wel mag en wat niet. “Met regels en strafrecht alleen kom je er niet. Met het stellen van regels introduceer je altijd een nieuw grensgebied. Bestuurders moeten zich realiseren dat een regel een heel beperkt instrument is. Het gaat bij dit type problematiek in essentie niet om de vraag wat mag en wat niet mag. Het gaat erom dat de mensen op de plekken die ertoe doen maximaal competent zijn om hun verantwoordelijkheid te dragen.” Wagner vindt dat bestuurders die oplossingsgericht willen denken een paar zaken in acht nemen. “Ze moeten transparant zijn, goede intenties hebben en zich realiseren dat risico een onderdeel is van het vak. Je moet risico’s dus bespreekbaar maken zonder meteen als een inquisiteur achter de vermeend schuldigen aan te jagen.”

Een snelle en makkelijke oplossing voor het dopingvraagstuk is er niet en Wagner heeft ook niet de pretentie oplossingen in hapklare brokken aan te kunnen bieden. Wel biedt hij sportbestuurders met Sport Convent de gelegenheid om los van de dagelijkse beslommeringen te reflecteren op hun werk en hun positie als sportbestuurder. “Een belangrijke vraag die iedere sportbestuurder zich moet stellen is: ‘waar wil ik staan in de wereld?’. En: ‘Wat wil ik bereiken met mijn organisatie, voor wie ben ik er en wie zijn de belanghebbenden?’. Want met die belanghebbenden moet je op een constructieve manier samenwerken.”

De uitnodigingen voor Sport Convent 2013 zijn inmiddels de deur uit. Er is ruimte voor vijftien deelnemers met eindverantwoordelijke bestuursfunctie in de sport. “Iedereen die in het profiel past, is welkom en bij inschrijving geldt: wie het eerst komt wie het eerst maalt”, besluit Wagner.