Basketbal als weg naar een beter leven in Kenia

door: Leo Aquina | 3 juli 2014

Basketbal hielp Peninah Nthenya Musyimi te ontsnappen aan het uitzichtloze bestaan in de sloppenwijk Mathare in Nairobi. Dankzij die sport kreeg zij een beurs om rechten te studeren. Na haar studie keerde Peninah terug naar Mathare. Zij richtte Safe Spaces op, een organisatie die meisjes en vrouwen in de sloppenwijken van de Keniaanse hoofdstad met behulp van basketbal aan een beter leven wil helpen. Vorige week was Peninah in Nederland en Sport Knowhow XL sprak met haar, over haar leven en over haar levenswerk.

“Ik was zeven jaar en ik keek om me heen in Mathare”, vertelt Peninah. “Mensen woonden in huisjes van vijf bij tien meter. Er was geen onderwijs, geen eten, geen werk. Mijn ouders gingen ’s ochtends naar hun werk en je hoopte dat ze ’s avonds thuis zouden komen met iets te eten, maar vaak was dat niet het geval. Mijn zes jaar jongere zusje en ik gingen soms andere huizen binnen om voedsel te stelen. Geboren worden in de sloppenwijken is een uitdaging op zich.”

Peninah zocht een uitweg en vroeg haar ouders of zij naar school mocht. In Mathare waren meisjes afhankelijk van mannen. Zij werden geacht te trouwen en kinderen te krijgen. School was geen optie. “De enige manier om als vrouw iets te veranderen in die wereld, is sterker worden dan die mannen. Dat kon alleen door slimmer te worden. School was de sleutel”, aldus Peninah.

Nog nooit gebasketbald
Het kleine meisje was vastberaden. Zij zocht hulp bij de kerk en via een priester lukte het haar een plekje in de schoolbanken van een lokale lagere school te krijgen, maar dat was slechts de eerste stap.

“Toen ik mijn lagere school af had, wilde ik verder naar de middelbare school, maar voor de dichtstbijzijnde school had ik 16.000 Keniaanse shilling nodig en dat had ik niet. Ik zocht geld en op een gegeven moment vond ik iemand die me voor 2.000 shilling wilde sponsoren. Toen ben ik op zoek gegaan naar een school waar ik voor dat bedrag terecht kon. De dichtstbijzijnde was op zestien kilometer lopen. Ik stond dagelijks om vijf uur op en liep iedere dag naar school.”

Eenmaal klaar met de middelbare school kwam de laatste stap. Peninah: “Ik heb me hier in Nederland de afgelopen week verbaasd dat iedereen zijn tas uit het raam hing omdat ze waren geslaagd voor hun middelbare school. Voor mij begon het toen pas echt.” Peninah wilde rechten gaan studeren, maar opnieuw was geld het grote probleem. “Er was een mogelijkheid om een basketbalbeurs te krijgen, maar ik had nog nooit gebasketbald. Toen heb ik een maand lang alleen maar getraind, schieten, lay-ups. Bij de selectie ging ik achterin de rij staan om te zien wat de anderen deden. Ik had altijd aan sport gedaan en ik kon hard lopen. Die andere meisjes hadden veel meer basketbalervaring, maar wat zij konden, kon ik ook. Het lukte me een beurs te bemachtigen.”

Safe Spaces
Na haar studie wilde Peninah advocaat worden voor mensen in de sloppenwijken. “Zij worden vaak ten onrechte veroordeeld, maar ze hebben geen geld voor een goede advocaat.” Bij het advocatenkantoor waar zij werkte, slaagde Peninah er echter niet in haar droom te verwezenlijken. Zij nam ontslag en startte met haar spaargeld een eigen organisatie: Safe Spaces.

“Dat moest ik doen. Het was altijd mijn streven om de meisjes en de vrouwen in de sloppenwijken op weg te helpen. Als ik dat niet had gedaan, had ik gefaald.” De naam Safe Spaces vertelt letterlijk wat Peninah met haar organisatie beoogde: “We brachten meisjes en vrouwen samen in een veilige omgeving, waar zij konden praten, problemen konden delen en zichzelf konden ontwikkelen. In het begin gebeurde dat nog bij mij thuis en later ook op ander plekken.“

Belang van sport
Peninah bouwde Safe Spaces steeds verder uit. “We werken tegenwoordig in drie verschillende wijken: Mathare, Mailisaba en Kariobangi. We hebben een programma voor meisjes van 7 tot 18 jaar. We willen de kinderen zo vroeg mogelijk aan ons binden, voordat ze worden meegesleept in de wereld van kinderarbeid, criminaliteit, drugs en prostitutie.”

Basketbal is nog altijd een belangrijk onderdeel van Safe Spaces.

“Sport is belangrijk. Het houdt je fit en het geeft mensen in de sloppenwijken een uitlaatklep van de stress die het dagelijks leven met zich meebrengt. Wij gebruiken die sport ook om meisjes aan ons te binden. Als ze naar ons toekomen gaan we met ze aan het werk. Vaak verwachten ze dat we van alles voor ze verzorgen, maar ze moeten het vooral zelf doen. Wij leren ze beslissingen nemen, doelen stellen en communiceren. We willen dat ze klaar zijn voor een zelfstandig leven als ze zeventien zijn. Binnen ons programma kunnen meisjes allerlei opleidingen krijgen. We leiden meisjes op tot basketbaltrainer, maar we hebben ook opleidingen op andere gebieden van film- en videomontage tot automonteurs.”

Op eigen benen
Safe Spaces begeleidt inmiddels ongeveer 1.200 meisjes en de organisatie heeft zelfs een eigen professioneel basketbalteam in de Keniaanse Premier League. Peninah hoopt dat de organisatie binnen vijf jaar op eigen benen kan staan. Martijn Harlaar van de Nederlandse ontwikkelingsorganisatie International Sports Alliance (ISA) werkt intensief samen met Safe Spaces. Hij heeft grote bewondering voor de ambitie van Peninah:

“Of Safe Spaces met de eigen economische activiteiten over vijf jaar op eigen benen kan staan, betwijfel ik. Maar als ze in staat zijn om lokaal partners te binden, komen ze een heel eind. In Kenia zijn bijvoorbeeld mobiele telefoonaanbieders die heel actief sport en sporttoernooien ondersteunen. Op die manier kun je met commerciële sponsoring, eigen activiteiten en misschien incidenteel hulp van een buitenlandse NGO een mooie mix aan inkomsten genereren.”

ISA biedt Safe Spaces geen directe financiële ondersteuning. “Wij richten ons altijd op capaciteitsversterking van organisaties op drie niveaus: de sportleider, de organisatie en de samenwerking tussen organisaties en de landelijke overheid. In Kenia hebben we een netwerk van 25 organisaties: Kenian Sport for Development Partnership. Safe Spaces is er daar één van. Peninah speelt een belangrijke rol in ons netwerk. Aan de ene kant ondersteunen wij Safe Spaces met kennis en expertise en aan de andere kant helpt Peninah ons. Safe Spaces weet als geen ander hoe ze vrouwen en meisjes moeten binden en dat is heel waardevol binnen het netwerk.”

Broeders en zusters
Voor Peninah zijn zelfstandigheid en samenwerking de sleutelwoorden. Een mooi praktijkvoorbeeld is een gezamenlijk project met Bas Mustaards en Jesper Jobse. Mustaards kwam bij een bezoek aan Kenia via ISA in aanraking met Safe Spaces. Zowel Mustaards als Jobse speelde basketbal in de Nederlandse eredivisie. Via crowdfundingsite Get it Done zette het duo een project op om basketbalclinics te organiseren bij Safe Spaces. Zij hebben ongeveer drieduizend euro nodig om in oktober of november naar Kenia af te kunnen reizen. Peninah ziet het als een schoolvoorbeeld van ontwikkelingssamenwerking:

“Mensen in het westen kunnen er niets aan doen dat zij hier geboren zijn, maar zij moeten wel inzien wat ze hebben. Ze moeten de rest van de wereld een hand geven. Het gaat lang niet altijd om geld. Het gaat vooral om het delen van kennis en een netwerk. We zijn allemaal broeders en zusters. Als je de mogelijkheid hebt om iets voor iemand te kunnen betekenen, moet je die kans altijd grijpen.”

Voor meer informatie: www.safespaces.me of Facebook. Om te doneren klik hier. Voor informatie over Safe Spaces op Global Giving.com klik hier