Atlas beweegvriendelijke omgeving moet inspireren

door: Bas Kammenga | 23 maart 2023

De 'Atlas beweegvriendelijke omgeving' is een online instrument voor beleidsmedewerkers van gemeenten en provincies, buurtsportcoaches, stedenbouwkundigen, planologen en andere betrokkenen bij de inrichting van de openbare ruimte. Zij kunnen op een overzichtelijke manier relevante voorbeelden bekijken, inclusief bijbehorende achtergrondinformatie. Ilja van Holsteijn is werkzaam bij Kenniscentrum Sport & Bewegen en betrokken bij dit project.

Ilja van Holsteijn is sinds december 2021 bij het Kenniscentrum Sport & Bewegen actief en is één van de drie specialisten beweegvriendelijke omgeving (BVO) en sportinfrastructuur. “Ik houd me bezig met alles wat hiermee samenhangt, zoals bijvoorbeeld de inrichting”, licht hij toe. “Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en binnen de Omgevingswet moeten gemeenten met de gezonde leefomgeving aan de slag. De beweegvriendelijkheid van een omgeving is daarvan een wezenlijk onderdeel. We hebben instrumenten ontwikkeld, zoals een stappenplan, een E-book met bouwstenen en ontwerpprincipes die gemeenten of ontwikkelaars kunnen gebruiken. Een ander instrument is een BVO-scan waarmee betrokken partijen door de wijk kunnen lopen om te inventariseren hoe beweegvriendelijk de wijk is. We publiceren artikelen over de hele breedte van het bewegen, van actief transport tot recreatief en sportief bewegen.”

Atlas
De online atlas is bedoeld voor professionals in de sportsector of in het sociale of fysieke domein. “Iemand die met een omgeving, doelgroep of type voorziening aan de slag wil”, benoemt Van Holsteijn. “Deze atlas biedt uitkomst en geeft ook de gelegenheid contact op te nemen met de betrokkenen die de informatie hebben geplaatst. Zo kunnen er in onderling contact nog meer gerichte vragen worden gesteld. We zijn druk aan het vullen en hebben nu ongeveer vijftig plekken en routes online. Hierbij de oproep om meer inspirerende voorbeelden te plaatsen. We willen natuurlijk zo veel mogelijk voorbeelden in de atlas. Maar let op: het gaat om de kwaliteit. We hebben liever één heel goed voorbeeld per gemeente dan tien te beknopt.”

De totstandkoming van de Atlas beweegvriendelijke omgeving komt voort uit een vraag naar voorbeelden die geregeld werd gesteld aan Kenniscentrum Sport & Bewegen. “We beschrijven op ‘Alles over sport’ https://www.allesoversport.nl/ geregeld de ins en outs van bepaalde beweeglocaties. De valkuilen en succesfactoren worden benoemd om van te leren of er door geïnspireerd te raken. Vanuit de Duurzame Sportsector was er al de Duurzaamheidsatlas. Dat format was voor onze atlas goed bruikbaar.”

Plaatsing
Bij het Kenniscentrum wordt de informatie altijd nog even gecheckt en juist de detailinformatie is van toegevoegde waarde. “We concurreren niet met kaarten waarop simpelweg alle plekken staan waar je kunt sporten of bewegen. We willen echt inspireren. We vragen daarom best veel informatie en het kost ook wel wat tijd om het in te vullen. Maar we willen dan ook een atlas creëren waar echt wat te halen valt. Het gaat om de tips en tops en hoe het project er is gekomen.”

Daarbij staan de hardware, software en de orgware centraal, zoals die ook in het BVO-model staan omschreven. “De hardware is de fysieke inrichting, de software is de activatie door middel van aanbod inclusief de communicatie. De orgware gaat over monitoring, onderhoud en beheer, eigenaarschap en visie, samenwerking en participatie. De kosten en de resultaten van een beweegvriendelijke omgeving zijn ook interessant om met elkaar te delen.”

Voorbeelden
Het Spoorpark in Tilburg en De Langeleegte in Veendam zijn voorbeelden die tot de verbeelding spreken volgens Van Holsteijn. “De hardware is heel zichtbaar en spreekt tot de verbeelding, maar om een omgeving echt beweegvriendelijk te maken is ook software en orgware nodig. Over de software wordt over het algemeen goed nagedacht: er zijn bijvoorbeeld buurtsportcoaches actief en die organiseren van alles. Aan de orgware-kant is nog winst te behalen. De vraag hoe je de ‘urban community’ goed betrekt is bijvoorbeeld een aandachtspunt bij gemeenten. Hoe maak je onderling goede afspraken en hoe betrek je bewoners? Maar ook de evaluatie van het proces, het gebruik en de impact is van belang. Als je dat gedeelte goed hebt staan, geeft dat heel veel meerwaarde. Bij de juiste afspraken, verantwoordelijkheden en visie zit vaak de crux.”

“De orgware is nog wel eens een onderschoven kindje. Er is bovendien altijd energie nodig om iets op de langere termijn voor elkaar te krijgen en goed te borgen. Heldere afspraken zijn daarbij belangrijk. We hebben vorig jaar een e-learning gepubliceerd over het maken van beleid voor een beweegvriendelijke omgeving. Het is namelijk handig om op dat beleid terug te kunnen vallen bij de gemeente, als er iets aan hardware of software moet gebeuren. Enthousiaste aanjagers maken het proces gemakkelijker.”

Tot slot: “Het is belangrijk dat we de atlas nu hebben gelanceerd en we willen de mensen die bij de beweegvriendelijke omgeving betrokken zijn hierbij vragen om de website verder te vullen. Zo kan iedereen inspiratie opdoen voor de eigen gemeente en ermee in de buurt of wijk aan de slag.”

Voor meer informatie: Atlas beweegvriendelijke omgeving