'Alliantie Dans veilig' aan de slag met aanbevelingen

door: Leo Aquina | 8 juni 2023

Ook in de danswereld is sprake van grensoverschrijdend gedrag. Het onlangs in opdracht van de ministeries van VWS en OCW gepubliceerde rapport ‘Schaduwdansen’ meldt dat 39 procent van de dansers daar in het afgelopen jaar mee te maken heeft gehad. Datzelfde rapport concludeert dat de danswereld versnipperd is, wat de aanpak van het probleem bemoeilijkt. Een van de aanbevelingen is dan ook het oprichten van een platform ‘waarin stakeholders samenwerken, onder andere om tot betere kwaliteitsstandaarden en pedagogische kwaliteiten te komen’. Met de Alliantie Dans veilig is dat platform er inmiddels. Directeur Lodewijk Klootwijk van het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) is ‘karttrekker’ van de Alliantie. Hij vertelt over de plannen om de aanbevelingen uit het rapport Schaduwdansen ook daadwerkelijk in de praktijk te brengen.

De Alliantie Dans veilig is een bonte verzameling organisaties die op verschillende vlakken in de danswereld actief zijn. Klootwijk: “Met een projectgroep vanuit VWS en OCW, NOC*NSF, Dansondernemers Nederland, Danssportbond NADB en POS hebben we samen met een aantal organisaties uit de cultuursector voorgesorteerd op de resultaten van het rapport. Daar is de Alliantie uit voortgekomen. De danswereld is enorm versnipperd. Het is cultuur en sport, er is gesubsidieerde dans en niet-gesubsidieerde dans, er zijn veel dansstijlen met allemaal hun eigen cultuur en organisaties.  We gaan ons met de Alliantie niet richten op het verenigingen van de danswereld. We focussen op het tackelen van de problemen ten aanzien van grensoverschrijdend gedrag. Het rapport is breed en dat brengt de hele danswereld bij elkaar. Daarom willen we ook zoveel mogelijk partijen erbij. Omdat de danswereld voor het grootste deel bestaat uit ondernemers, is POS naar voren geschoven als kartrekker.”

Ambitie en afhankelijkheid
Klootwijk wil zich niet laten hinderen door het versnipperde landschap. “Wat er uit het rapport naar voren komt is zeer zorgwekkend. Aan de andere kant is het belangrijk dat het rapport er is, want het geeft een stem aan de slachtoffers. Daarnaast geven de aanbevelingen ons richting bij de aanpak van de problemen. Iedere dansorganisatie zoekt houvast om tot een antwoord te komen, daarom is het niet zo moeilijk om de handen op elkaar te krijgen.”

Als het gaat om grensoverschrijdend gedrag in de danswereld zijn er grote verschillen. “Niet iedere dansvorm heeft dezelfde hoge percentages”, aldus Klootwijk. “In het recreatieve dansen komt grensoverschrijdend gedrag minder voor dan in een beroepsmatige omgeving. Net als in de sportwereld en bijvoorbeeld The Voice of Holland zie je dat een omgeving met ambitie en afhankelijkheidsrelaties een voedingsbodem levert voor verkeerd gedrag.”

Code of silence
Een van de grootste problemen als het gaat om grensoverschrijdend gedrag in de danswereld is de zogenaamde code of silence. “Die is in de danswereld sterk ontwikkeld”, aldus Klootwijk. “Misschien wel sterker dan in andere werelden. Onderzoeker Marjan Olfers vermoedt dat ermee te maken heeft dat dansers verbaal vaak minder sterk ontwikkeld zijn. Ze spreken met hun lichaam. Bovendien is het een relatief kleine wereld. Er heerst de overtuiging dat als je niet meegaat in de cultuur van bepaalde delen van de sector of gedragingen van invloedrijke personen dit gevolgen kan hebben voor je verdere carrière. Dat moet doorbroken worden, maar gedrag van mensen veranderen is een ingewikkelde zaak.”

Voor het doorbreken van de code of silence moeten dansers een onafhankelijke plek hebben om hun verhaal kwijt te kunnen. Klootwijk: “Er zijn al diverse meldpunten, bijvoorbeeld het Centrum Veilige Sport Nederland en Stichting Mores. Het hangt nog boven de markt om te komen tot een nationaal integriteitscentrum. Op onze website laten we de mogelijkheden zien die er zijn voor mensen uit de danssector om een melding te doen of om advies in te winnen. Belangrijk is om de bestaande mogelijkheden inzichtelijk te hebben. Ook is het van belang dat de meldstructuur open en transparant is en dat alle meldingen opgevolgd worden. Dansers moeten vooral bewust worden gemaakt van de bestaande mogelijkheden.”

Zorgplicht
Met het oprichten van de Alliantie Dans veilig is er in ieder geval aan een van de aanbevelingen uit het rapport van Olfers en collega-onderzoeker Anton van Wijk voldaan. Veel van de aanbevelingen zijn opgeschreven in algemene bewoordingen: ‘Zorg voor…’, ‘Schenk aandacht aan…’, ‘Verken de mogelijkheid…’, ‘Maak helder…’. Waar ligt de verantwoordelijkheid om ook daadwerkelijk met die aanbevelingen aan de slag te gaan? Klootwijk: “De Alliantie dans veilig is nu in overleg met de ministeries om per aanbeveling te bespreken hoe de aanbeveling opgevolgd gaan worden en welke partijen hier verantwoordelijk voor zijn. Op korte termijn zal er een voorrangsrapportage van de aanbevelingen voor iedereen toegankelijk op de website geplaatst worden.”

Klootwijk benadrukt ook de zorgplicht van de dansorganisaties zelf: “Maar een klein deel van de dans valt onder tuchtrecht. Iedere dansorganisatie en dansondernemer heeft een eigen zorgplicht als het gaat om een veilige werkomgeving voor medewerkers en dansers. Als brancheorganisatie kunnen wij dansaanbieders helpen om aan hun zorgplicht te voldoen. Daarbij kijken we ook naar de handreikingen van Mariëtte Hamer, de regeringscommissaris voor seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onderdelen daarvan zijn het invoeren van een gedragscode. Die moeten organisaties voor zichzelf opstellen. Wij zullen als Alliantie een voorbeeld maken en een tool waarmee organisaties zelf zo’n gedragscode kunnen ontwikkelen. We raden organisaties ook aan een Verklaring Omtrent Gedrag in te voeren en we moeten zorgen voor heldere meldprocedures met vertrouwenspersonen. Als Alliantie kunnen we in principe niet echt iets opleggen, maar we kunnen wel kijken naar hoe bijvoorbeeld de vechtsportautoriteit het heeft gedaan met een keurmerk of certificaat. Het gaat uiteindelijk om een gedragsverandering in de hele maatschappij. Iedereen heeft daarin een verantwoordelijkheid.”

Afstemmen beleid
Een van de aanbevelingen in het rapport luidt: ‘Stem onderling beleid (cultuur/sport) beter op elkaar af, zowel op nationaal als lokaal niveau.’ Hoe gaat de Alliantie dat invullen? “We focussen op het sociaal veiliger maken van de sector in plaats van eerst vijf jaar over een samenwerkingsstructuur te gaan onderhandelen”, zegt Klootwijk. “Daardoor ontstaat er ruimte voor mensen om elkaar te leren kennen. Dat kan een basis zijn voor toekomstige verdere samenwerking.”

Als het gaat om professionalisering luidt een van de adviezen: ‘Minimaliseer de risico’s voor met name kinderen, bevorder de didactische en pedagogische vaardigheden van dansdocenten/trainers/coaches.’ Op welke manier gaat de Alliantie daar vorm aan geven? Klootwijk: “Een belangrijk punt. Tot nu toe is er geen eenduidige definitie wat didactische en pedagogische vaardigheden precies zijn. NLSportraad heeft dat onlangs nog geconstateerd in een advies. Dat moet er komen en daar gaan we op twee manieren aan de slag. Ik voorzie dat een hele groep bestaande dansdocenten bijgeschoold moet worden en dat bewustwording als het gaat om grensoverschrijdend gedrag een onderdeel wordt van het curriculum van bestaande opleidingen, wanneer dit nog niet altijd het geval is.”

De Alliantie heeft voortvarende plannen. Op welke manier wordt na verloop van tijd gemonitord in hoeverre er ook daadwerkelijk maatregelen zijn genomen en of er daadwerkelijk resultaten zijn geboekt? Klootwijk: “Over de voortgang van de opvolging van de aanbevelingen berichten we op de website. Hoe de voortgang gemonitord kan worden, zal per aanbeveling verschillen.”

Voor meer informatie: dansveilig.nl