Aandacht voor de ouders van sporttalenten

door: Leo Aquina | 12 mei 2016

Sportbonden richten zich steeds meer op talentherkenning en -opleiding. Veel aandacht gaat daarbij uit naar programma’s, trainers, begeleiders en naar de sporters zelf. Een belangrijke factor in de ontwikkeling van topsporttalent wordt daarbij nogal eens over het hoofd gezien: de rol van de ouders. Ivo Spanjersberg schreef samen met Gerald Weltevreden en Jeroen Otten het boek ‘Slagen, Tips voor tennisouders’. De sportpsycholoog is nauw betrokken bij een serie themabijeenkomsten van Veilig Sportklimaat (VSK) voor ouders van talenten. “Het besef dat de ouder enorm belangrijk is, kan er op de lange termijn aan bijdragen dat wij als Nederland in de top-tien van topsportlanden blijven”, zegt hij.

Veilig Sport Klimaat is een project waarin VWS, NOC*NSF en de sportbonden gezamenlijk werken aan de veiligheid rond sportvelden. Daarbij werd veel aandacht gegeven aan de rol van de ouders en zo kwam ook de rol van ouders bij talenten in beeld.

“Ouders van talenten komen soms terecht in een wereld die zij niet goed kennen. Het begint vaak leuk en onschuldig, maar voor je het weet, richt je ook als ouder je hele leven in rond die sport. Vakanties, eetgewoonten, het heeft behoorlijk veel impact, ook op de rest van het gezin. Met deze themabijeenkomsten van VSK geven we ouders erkenning voor hun lastige rol en bieden we ze ook praktische handvatten”, vertelt Spanjersberg, die bij de tennisbond KNLTB al zo’n tien jaar ouderworkshops verzorgt.

Geen Agassi-aanpak
Tennis loopt voor als het gaat om ouderbegeleiding, maar uit de tenniswereld komen ook horrorverhalen als het gaat om ouders langs de baan. Andre Agassi werd als kind gedrild, maar dat leidde uiteindelijk wel tot een Wimbledontitel. Toch ziet Spanjersberg weinig heil in die aanpak.

“Het is niet handig om als ouders te veel druk op te leggen. In je rol als ouder ben je verantwoordelijk voor de lange termijn. Hoe zorg je ervoor dat je kind gemotiveerd blijft. Als je de Agassi-weg inslaat, motiveer je het kind op basis van angst en dat is geen bestendige motivatie. Je loopt dan ten eerste het risico dat je kind jou niet meer als ouder waardeert en dan verlies je je kind. Ten tweede is er altijd het risico dat het kind de top niet haalt en dan blijf je achter met een misvormd kind. Ik spiegel ouders vaak de kans voor dat hun getalenteerde kind uiteindelijk ook echt de top haalt. Als je naar het casino gaat en al je geld op 22 zet, is de kans dat je rijk wordt groter.”

Spanjersberg wil topsporttalenten en hun ouders de droom echter ook niet ontnemen. “Met de druk van het presteren hoef je je als ouder niet zo te bemoeien. Wel kun je grenzen stellen en faciliteren. Je kind leert door topsport vaardigheden ontwikkelen, waar het zijn hele leven profijt van heeft, ook als het de top niet haalt. Niet voor niets hebben topsporters en ex-topsporters vaak een streepje voor als ze solliciteren in het bedrijfsleven.”

Sluiter en Haarhuis
Voor het boek Slagen interviewden Spanjersberg en zijn collega’s een groot aantal voormalige Nederlandse toptennissers. Dat leverde naast diepere inzichten ook mooie anekdotes op. “De vader van Raemon Sluiter schudde tijdens de training wel eens met zijn hoofd ter afkeuring of vroeg hem ‘wat doe je nu, kon je die bal niet inslaan?’”, vertelt Spanjersberg. “Daar had Raemon moeite mee en toen hij de puberleeftijd bereikte gaf hij op gegeven moment zijn racket tijdens de training aan zijn vader. ‘Doe jij het dan, als je het zo goed weet’. Zijn vader is in zijn spijkerbroek het veld opgelopen, heeft toen een bal uitgeslagen, vervolgens heeft hij het racket teruggegeven en daarna ging het beter.”

Bij Paul Haarhuis thuis ging het er anders aan toe. “Haarhuis kwam uit een sportgezin, maar zijn ouders zaten er niet bovenop. Hij moest zelf op de fiets naar de tennisbaan. Zijn ouders stimuleerden hem wel, maar hij moest vooral doen wat hij leuk vond. De motivatie kwam uit Haarhuis zelf. Zijn ouders stimuleerden hem wel om hard te werken en als je ergens aan begint, dan maak je het ook af. Dat zijn belangrijke lessen die je kinderen kunt meegeven.”

Geen blauwdruk
Spanjersberg waakt ervoor om een algemene blauwdruk van goed oudergedrag te geven. “Iedere ouder en ieder kind is anders. We kunnen wel algemene richtlijnen geven. Discipline en doorzettingsvermogen zijn belangrijk, dus geef complimenten voor zaken als werklust. Je kunt je kind helpen mentaal weerbaarder te zijn door de zelfstandigheid te stimuleren en het fouten te laten maken. In plaats van advies te geven, kun je als ouder beter je kind leren middels open vragen over zichzelf na te denken en oplossingen en verbeteringen te bedenken."

Ook ziet Spanjersberg grote verschillen tussen sporten. “Bij tennis is de rol van de ouder groot omdat talentvolle kinderen door het hele land reizen en er vaak geen trainers bij de wedstrijden aanwezig zijn. Dan is de verleiding om je ermee te bemoeien een stuk groter dan bij andere sporten. Geld is ook een factor. Met tennis kun je veel geld verdienen als je goed wordt en dat ligt bij veel andere sporten anders. Maar in beide gevallen is het uiteindelijk niet handig je als ouder te veel met techniek, tactiek en de prestaties te bemoeien.”

Voor meer informatie: www.ivospanjersberg.nl. Het boek 'Slagen, Tips voor tennisouders' is hier online te kopen