5 vragen aan Frank Kales, ex-basketballer, -basketbalcoach en -Ajax-directeur

2. Zijn we er als de topspelers als sterren worden beschouwd?
"Nee, want de basis is niet goed. Met voetbal begin je bijvoorbeeld op straat. Met basketbal niet. Want hoeveel basketbalveldjes zijn er in Nederland? Niet veel. En als ze er zijn, wordt er ook vaak op gevoetbald. Kinderen komen meestal via school voor het eerst in aanraking met basketbal. Maar juist op die scholen stond in de afgelopen decennia de gymnastiekles onder druk. Zelf had ik standaard vijf uur gymnastiek in de week. Ik leerde basketballen en volleyballen en nog veel meer. Tegenwoordig zie je dat nergens.
Een andere factor van belang is de capaciteit. Het tekort aan sportzalen waar je kunt basketballen is gigantisch. Ik vind dat er onderzoek gedaan moet worden naar het gebruik van sportaccommodaties in Nederland. Hoeveel hebben we er, waar staan ze, door wie en wanneer worden die accommodaties precies gebruikt?
Wat mij ook dwars zit: als we dan eindelijk basketbaltalenten hebben, dan gaan we er niet goed mee om. De bond laat bijvoorbeeld talentvolle studenten niet meedoen aan de internationale studentenkampioenschappen. Weet je waarom niet? Omdat het te veel geld kost. Jeetje, wat een onzin is dat toch! Wat heb je nou helemaal nodig om mee te doen? Vervoer? Je duikt bij elkaar in de auto en hup. Zolang de bond zo kneuterig om gaat met dit soort zaken, zal het niet snel wat worden met basketbal in Nederland."

3. Ingewijden vinden dat in het Nederlandse basketbal het ‘Amerikaanse model’ zou moeten worden ingevoerd, ofwel alle macht in handen van een ‘commissioner’: iemand die naar alle partijen luistert maar zelf het beleid bepaalt. Jij wordt als potentiële kandidaat genoemd voor die functie. Goed idee?
"Om een commissioner aan te stellen die alles regelt, vind ik een goed idee. Ik zou er ook best voor voelen om die taak op mij te nemen, maar alleen als ik de nodige volmachten zou krijgen. Ik betwijfel of dit systeem er gaat komen. Partijen die nu de touwtjes in handen hebben - zoals de clubs, maar ook de bond - moeten dan de nodige bevoegdheden afstaan. De basketbalbond zal zich dan gaan afvragen welk bestaansrecht ze nog heeft. In Amerika werkt het systeem goed. Ze werken met een franchisemodel, de clubs participeren dus volgens een vast model. De NBA is feitelijk franchisegever. De eigenaren van de clubs vergaderen met de NBA en de commissioner zit erbij, luistert goed en handelt autonoom. Het werkt prima."

4. Je werkt nu voor Fanzo, een bedrijf dat zich richt op merchandising. Toen jullie begonnen had mede-eigenaar Michael van Praag de ambitie om met het bedrijf marktleider te worden. Hoe gaan de zaken?
"We hebben onze strategie al een paar keer moeten aanpassen. Eerst wilden we de merchandising voor alle voetbalclubs samen organiseren, volgens een vast model. Maar dat bleek een heilloze weg. De clubs organiseren het allemaal op een eigen manier en willen dat zo blijven doen. Daarna hadden we het plan om winkels te starten op vliegvelden. In Duitsland hebben we er een paar gehad, maar daar zijn we in het begin van dit jaar mee gestopt. Het was lastig om die winkels op afstand te besturen en bovendien erg duur allemaal. Nu richten we ons louter op webshops. Dat loopt heel aardig. Daarnaast zijn we onder meer de merchandisingpartner van de Johan Cruyff Foundation."

5. Je bent sinds je vertrok bij Ajax niet meer direct betrokken geweest bij het betaald voetbal, maar je volgt het natuurlijk wel. Wat is je opgevallen?
"Nou, dat er eigenlijk niet veel is veranderd. Nog steeds zie je voetbalclubs worstelen met de organisatiestructuur. Clubs hebben een bestuur en een management. Onderling levert dat vaak conflicten op, want als het er op aankomt, is onduidelijk wie precies welke bevoegdheden heeft. Behalve als je een autoritaire leider hebt, zoals Dirk Scheringa bij AZ. Je ziet dit model ook veel in Engeland, een rijke voorzitter die het voor het zeggen heeft. Daar is niks mis mee vind ik. Tja en verder… Neem nu de aanvangstijden van de wedstrijden. Om al die televisiezenders tegemoet te komen is het nu een zooitje. De consument kan er geen touw aan vastknopen. Speeldagen en aanvangstijden veranderen voortdurend. Je zou volgens mij terugmoeten naar vaste dagen en aanvangstijden. Je zou op de vrijdag- en zaterdagavond een topclub kunnen laten spelen en die wedstrijden komen dan op televisie. Alle overige wedstrijden moeten gewoon op zondag om half drie beginnen. Daarvan komt overdag niets op televisie, de hoogtepunten zie je allemaal op zondagavond. Dan zal ook de charme en het succes zoals Studio Sport dat vroeger had weer terugkeren, maar dan op een andere zender.
En verder zou dat hele transfergebeuren eens anders geregeld moeten worden. De rol van de agenten is veel te groot. Zij hebben belang bij transfers, dus zullen zij steeds proberen spelers ergens anders onder te brengen. Ik vraag mij af of de clubs en het publiek daar belang bij hebben. Dat spelers op het allerlaatste moment - vlak voordat het seizoen begint - nog van club veranderen vind ik helemaal niks. Ik vind dat je de uiterste transfertermijn naar voren moet halen, bijvoorbeeld voordat de trainingen weer beginnen. En het is helemaal niet ingewikkeld om dat te regelen. De clubs moeten het onderling gewoon afspreken."