11- tot 45-jarigen met 'indicatie 4' in beweging op Friese boerderij

door: Marc Hoeben | 21 januari 2016

Premier Mark Rutte zou het in de terminologie van de participatiemaatschappij kunnen gieten en zou het kunnen toejuichen. In het Friese land, in een plaatsje tussen Heerenveen en Drachten, bloeit het particuliere initiatief voor jeugd en volwassenen met 'indicatie 4' op leer- en werkboerderij It Wolwêzen in De Knipe. Grondleggers Marko de Vries en Klaasje van der Spoel noemen hun project met alle liefde 'Sport Anders'.

Toeval bestaat, zegt Marko de Vries, en hij kan er zelf hartelijk om lachen. We kunnen hem waarschijnlijk het beste zien als een type dat van een min een plus weet te maken, geheel in de geest van al die generaties Friese doordouwers voor hem. “Ik had een baan in de kantoorvak-handel en kwam op een gegeven moment door bezuinigingen van mijn toenmalige werkgever zonder werk thuis te zitten. Nu ben ik iemand die graag een praatje maakt en graag onderzoekt wat er mogelijk is. Ik had cursussen sportmassage en blessurepreventie gedaan en bedacht dat ze daar bij It Wolwêzen misschien wel iets mee zouden kunnen.”

Zorgboerderij
It Wolwêzen – Fries voor ‘het welbevinden’ – is een zogeheten leer- en werkboerderij, in de volksmond ook wel zorgboerderij. De Vries kende het van een afstandje, als medebewoner van het dorp De Knipe. Hij wist eigenlijk niet eens goed wat hij er kon verwachten, maar die onduidelijkheid duurde niet lang.

“Henk Kramer, een neef van schaatser Sven, is samen met zijn vrouw Anoek eigenaar van de boerderij. Ik werd uitgenodigd voor een gesprekje, los van mij was ook Klaasje uitgenodigd. Zij is toevallig ook nog mijn buurvrouw en bovendien lerares lichamelijke opvoeding in het speciaal onderwijs. Henk had meteen een plannetje met ons. Hij vroeg of we konden samenwerken en of wij de deelnemers van de boerderij in beweging konden krijgen. Dat was grappig, want we waren er met een heel andere insteek naartoe gegaan. Ik had zelf meer het idee gehad dat ik zou kunnen helpen bij het verbeteren van de houding van sommigen.”

Waar anderen zouden afhaken, zag De Vries wel kansen. “Ik was meteen enthousiast. It Wolwêzen werkt in totaal met zo’n vijftig mensen, van wie er veertien aan sport doen. Ze zijn tussen de 11 en 45 jaar. Sommigen zitten begeleid intern, anderen zijn begeleid zelfstandig en weer anderen worden met een busje gebracht voor de dagopvang. Het doel is wel om uiteindelijk op weg te zijn naar iets buiten de boerderij, naar een functie in de, om het zo maar te noemen, normale maatschappij. Maar dat is natuurlijk wel een moeilijk traject.”

Borderline, autisme, ADHD...
De cliënten van de boerderij hebben indicatie 4, een brede verzamelterm voor indicaties als borderline, autisme, ADHD en nog veel meer. “Het loopt heel erg uiteen. Sommigen hebben een bovengemiddeld IQ, anderen het verstand van een 8-jarige. Een heel bont gezelschap.”

Bij dat bonte gezelschap gingen De Vries en Van der Spoel onbevangen aan de slag. “Ik heb nog aan Henk gevraagd waarom hij mij wel wilde hebben. 'Nou', zei hij, 'ik zie in jou iemand met een grote glimlach en veel empathie.' Dat was wel mooi, zoals ook het eerste contact met een deelnemer als Wendy dat was. Zij vroeg me of ik mijn kennis uit een boekje had. Ik zei dat ik dat niet had. Nou, dat vond ze prima, want dan konden ze mij juist wat leren. In haar ogen deed iedereen het met boekenkennis fout. Ha, dacht ik, daar ga je dan.”

De Vries en Van der Spoel zijn inmiddels 2,5 jaar verder. Ze begonnen als zzp’ers, maar het is uitgegroeid tot een bedrijf, een vennootschap onder firma. Ze noemen hun project Sport Anders. “Wij geven op een andere manier sportles, zodat het voor de deelnemers te behappen is.”

De faciliteiten in De Knipe zijn uitstekend, vindt De Vries. “De boerderij grenst aan de sportvelden. We hebben de beschikking over voetbalvelden, een beachvolleybalveld, over een kunstgrasveld, over een survivalbaan, een vaart voor de deur voor het kanovaren. De bossen liggen op loopafstand. Het is allemaal in de buurt.”

Niet bij reguliere sportvereniging
Ze hebben zelf cliënten geworven. “We zijn naar onze doelgroep in het onderwijs gegaan, vooral in Heerenveen. Sommige ouders kenden de boerderij al, ze vonden het een leuk plan. We zijn vorig jaar met een pilot gestart, met één keer per maand sport. Dat is omarmd door de ouders en ook de scholen uit het speciaal onderwijs ondersteunen het. Ze kunnen vaak niet bij een reguliere vereniging terecht, maar wel bij ons. We zijn inmiddels één keer per veertien dagen – en na de voorjaarsvakantie waarschijnlijk één keer per week - voor deelnemers van buitenaf geopend, op woensdagmiddagen. We halen ze dan op, we verzorgen een gezonde maaltijd en de rest van de middag doen we aan sport.”

Op die woensdagmiddagen hebben ze twaalf klanten, daarnaast verzorgen ze de sport voor de reguliere klanten van It Wolwêzen. “We geven ze de kans om zelf een sport te kiezen. Na het sporten hebben we altijd een kletsmomentje en dan gaat het erover wat ze de volgende keer willen doen. Dat kan van alles zijn: mountainbiken, tennis, kanovaren, noem maar op. Dan kunnen ze overleggen wat ze met elkaar gaan doen en daarin geven we ze ook hun verantwoordelijkheid. Precies dat maakt het anders. Ze hebben er zelf invloed op en dat past bij het socialisatieproces.”

Weerbaarheidstraining
Ze doen ook aan ‘rots en water’-training. Om misverstanden te voorkomen: “Dan gaat het om weerbaarheidstraining. Dat begint er al mee dat ze vooruit leren kijken. Velen lopen met de neus richting schoenen. Ze kijken niet in de wereld. Als je dat een beetje kunt veranderen, worden ze ook minder snel gepest. Want dat is vaak ook een groot probleem.”

Met de deelnemers van It Wolwêzen werken ze via een zorgcontract. Voor de woensdagmiddagen rekenen ze een tarief van 25 euro, waarbij De Vries wijst op de mogelijkheid een beroep te doen op het Jeugdsportfonds, de Stichting Leergeld of het Special Sporters Fonds Fryslân.

Voor meer informatie: www.sportanders.nl