De LeefstijlHUB, een <em>gamechanger</em> voor de Gecombineerde Leefstijl Interventie

door: Maarten Stiggelbout

Anno 2024 heeft meer dan 50% van de volwassenen in Nederland overgewicht, waarvan 16% zelfs obesitas. Daarmee samenhangend geldt dat 56% van de Nederlandse bevolking in 2023 niet aan de Beweegrichtlijnen voldeed.

Overgewicht en weinig beweging kan leiden tot een vermindering van de kwaliteit van leven en een kortere levensduur. Er kunnen allerlei ziekten en klachten ontstaan, zoals diabetes mellitus type 2, hart- en vaatziekten, immunologische problemen, gewrichtsklachten, depressie en meerdere vormen van kanker. Als we gezond ouder willen worden, moeten we een gezonde leefstijl hanteren, waarbij we meer bewegen en gezondere voeding nuttigen.

Gecombineerde Leefstijl Interventies
Nederland kent diverse erkende Gecombineerde Leefstijl Interventies (GLI’s) voor mensen met overgewicht of obesitas. Zij krijgen gedurende twee jaar begeleiding en advies over gezonde voeding, bewegen en andere relevante factoren zoals o.a. stress en slaapgebrek. De GLI’s variëren qua inhoud, opzet en effectiviteit. Sinds 2019 valt de GLI onder de zorgverzekeringswet en kan men - onder bepaalde voorwaarden - doorverwezen worden naar een GLI-aanbieder.

Er zijn circa vier miljoen Nederlanders met overgewicht of obesitas die in aanmerking komen voor een GLI, terwijl in de afgelopen vijf jaar minder dan 100.000 mensen ermee zijn gestart. Uit recente data blijkt dat gemiddeld meer dan de helft van de GLI-deelnemers vroegtijdig afhaakt.

Onderzoek en resultaten
Op basis van de Richtlijnen Overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen (2023) zouden mensen bij deelname aan een GLI 5-10% gewichtsreductie dienen te bereiken, terwijl de overall-effecten van GLI’s tot nu toe met een gemiddelde gewichtsafname van 3,4% bescheiden zijn. Naast deze gewichtsafname is er door deelnemers een verbetering vastgesteld in de kwaliteit van leven.

Uit onderzoek van Mulderij (2022) is gebleken dat intensivering van de GLI bij mensen met een lage SES (sociaal-economische status) de effectiviteit verhoogt. De intensivering bestond uit het toevoegen van twee keer per week gedurende drie maanden in groepsverband bewegen. De auteur concludeerde wel dat de periode van drie maanden te kort is om vervolgens zelfstandig duurzaam te blijven bewegen.

Ook het Mulier Instituut heeft recent onderzoek gedaan naar sport en bewegen binnen de GLI.  De belangrijkste conclusies waren:

• Er is te weinig aandacht voor het bewegen binnen de meeste GLI’s.
• Er is wel contact met de buurtsportcoach, maar de frequentie van het contact en de inzet van de buurtsportcoach verschilt sterk.
• De belangrijkste belemmering voor het beweegaanbod buiten de GLI zijn de kosten van sporten en bewegen.
• Een tweede belemmering is het gebrek aan passend sportaanbod voor deelnemers van de GLI. Vaak hebben zij weinig ervaring, een laag zelfbeeld en durven ze niet in een groep te sporten.

LeefstijlHUB
Om meer Nederlanders met overgewicht of obesitas te bereiken én tegelijkertijd betere resultaten te behalen, heeft LeefstijlHUB een innovatief (digitaal) platform ontwikkeld ter ondersteuning van de GLI’s. Voortbouwend op het succes van de GLI 'Samen Sportief in Beweging' (SSiB) en de aanpak Rijnmond Fit, is op basis van uitgebreide procesevaluaties en deelnemer ervaringen LeefstijlHUB ontstaan.

LeefstijlHUB biedt landelijke ondersteuning aan organisaties, zorggroepen en individuele praktijken die de GLI (willen) implementeren en uitvoeren. Zij ontzorgt door zowel de centrale front- als backoffice te faciliteren. Met een geïntegreerd digitaal platform voor monitoring, een uitgebreide lesomgeving en een app voor deelnemers streeft zij naar verhoogde betrokkenheid en continue kwaliteitsbewaking gedurende het hele traject.

Aanpassingen in de bestaande GLI’s, waaronder focus op meer duurzame beweging, kan leiden tot positievere effecten. De LeefstijlHUB heeft de intensivering van bewegen in de programma’s doorontwikkeld via een partnerschap met stichting Ambition by Sport. Daarnaast ondersteunt LeefstijlHUB multidisciplinaire leefstijlteams om de verbinding te maken naar passend lokaal beweegaanbod én oplossingen voor financiële ondersteuning waar nodig.

LeefstijlHUB stimuleert in samenwerking met de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) een wijkgerichte aanpak met partners uit het sociaal domein door onder meer de inzet van buurtsportcoaches en sociale makelaars. Hiermee faciliteert de LeefstijlHUB een warme overdracht vanuit de gezondheidszorg naar laagdrempelig aanbod in de wijk.

De focus van LeefstijlHUB ligt op het toepassen en praktisch uitvoeren van de nieuwste richtlijnen voor de behandeling van mensen met overgewicht en obesitas. Het LeefstijlHUB platform is GLI-neutraal en inzetbaar voor o.m. de volgende GLI's: CooL, BeweegKuur, Samen Sportief in Beweging en SLIMMER. Verder ontwikkelt en versterkt LeefstijlHUB de doorontwikkeling en kwaliteitsborging van verschillende interventies. Een voorbeeld van deze inspanningen is de ontwikkeling en implementatie van 'Keer Je Leefstijl Om', een gespecialiseerde GLI voor mensen met ernstige obesitas. Daarnaast werkt LeefstijlHUB aan GLI's voor Kind en Gezin, vrouwen met een kinderwens en modulaire GLI's.

Maarten Stiggelbout is bewegingswetenschapper en al meer dan 30 jaar bezig met het bevorderen van bewegen en vitaliteit van kwetsbare groepen in de samenleving. Een van de thema’s hierbij is de GLI. Sinds 2010 is hij actief met ontwikkeling en implementatie van de GLI Stapjefitter - een interventie voor langdurig werklozen van het Beweegteam Woerden - en sinds 2020 is hij betrokken bij Rijnmond Fit een GLI voor mensen met ernstige obesitas met extra Sport-op-maat bij SPC Rijnmond.