Praktische tool voor ontwikkeling beweegaanbod

Hoe kun je in co-creatie met inwoners passend beweeg- en sportaanbod ontwikkelen in de wijk? De tool ‘Roadmap wijkgerichte aanpak in living labs sport en bewegen’ helpt professionals om samen met inwoners passend aanbod te creëren, afgestemd op hun behoeften. De roadmap neemt de wortels van de wijk als uitgangspunt en vanuit deze basis doorlopen de professionals vier fases in samenwerking met de inwoners van de wijk. Deze tool biedt voor elke fase tips, werkvormen en achtergrondinformatie. 

Waar initiatieven voorheen vaak aanbodgericht werden opgezet, wordt nu steeds vaker het sport- en beweegaanbod vraaggericht ontwikkeld. Hierbij werken sport- en beweegprofessionals bij het ontwikkelen van passend beweegaanbod steeds vaker samen met de doelgroep, zoals inwoners van een wijk. Het ontwikkelen van een passend beweegaanbod is een complex proces en vraagt andere en soms nieuwe vaardigheden van de sportprofessionals. Inmiddels is door middel van praktijkgericht onderzoek kennis en ervaring opgedaan in living labs waar samen met inwoners en professionals uit verschillende wijken nieuw sportaanbod werd ontwikkeld. 

Met subsidie van de Provincie Overijssel is op 1 april 2024 het onderzoeksproject ‘Overijssel beweegt voor gezondheid’ gestart met als uiteindelijk doel een tool te ontwikkelen voor sportprofessionals die de opgedane kennis en ervaring uit diverse living labs bundelt. In dit project werkten het lectoraat Bewegen, School en Sport van Windesheim, het lectoraat Smart Health van Saxion, Sportnetwerk Overijssel, de gemeente Zwartewaterland, het Kindcentrum Rivierenwijk, Raster Groep en Sportbedrijf Deventer nauw samen. Aan het einde van 2025 is het project afgerond met als resultaat een roadmap voor (beweeg)professionals. Ook biedt het een mooi kader voor studenten van het mbo en hbo die in projecten gericht op gezondheidsbevordering in de leefomgeving samenwerken met inwoners en professionals.

In dit project zijn er twee nieuwe living labs gestart. Onderzoeker Liselot ter Harmsel van Windesheim startte een living lab in De Nieuwesluis in Zwartewaterland. In de Rivierenwijk in Deventer zette onderzoeker Yvonne Kerkhof van Saxion een living lab op. De kennis die werd opgedaan tijdens het onderzoeksproject vormde de basis van deze tool. Saxion-studenten van het Smart Solutions Semester en de minor Fit4life hebben een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van het beweegaanbod in de Rivierenwijk door contact te leggen met kinderen, ouders en professionals, en in de organisatie en borging van het aanbod. Daarnaast heeft het geleid tot mooie kennisproducten, waaronder deze roadmap, en het gezamenlijk schrijven van een wetenschappelijk artikel.

Liselot ter Harmsel van Windesheim: "De wijk is zowel letterlijk als figuurlijk in beweging gekomen. We hebben vanuit ontmoeting beweging gecreëerd."

Yvonne Kerkhof van Saxion: "De samenwerking tussen Saxion en Windesheim binnen dit onderzoeksproject was zowel verrijkend als complementair. Door onze krachtenbundeling hebben we elkaar versterkt. Dit heeft geleid tot nieuw beweegaanbod."

Ook ervaringen uit eerdere living labs zijn gebruikt, zoals het living lab ‘Bewegen en ontmoeten op de Pierik’ van het lectoraat Bewegen, School en Sport. In dit living lab hebben studenten van Windesheim via design thinking interactieve werkvormen ontwikkeld, waarmee de wensen en behoeften met betrekking tot sport en bewegen in kaart kunnen worden gebracht tijdens een wijkevent. Deze interactieve werkvormen zijn doorontwikkeld en opgenomen in de roadmap.

De aanpak is gebaseerd op de vier fasen van het zogeheten Double-Diamond-model. De roadmap start bij het in kaart brengen van de ‘wortels van de wijk’: iedere wijk heeft immers een eigen geschiedenis, voorzieningen en sociale dynamiek. De wortels van de wijk zijn een belangrijk uitgangspunt omdat ze de verwachte eindresultaten kunnen beïnvloeden.