Infantino op weg naar herverkiezing, de juridische haken en ogen

Gianni Infantino is al volop in campagnemodus. Meer dan vijf maanden voor de verkiezingen van 18 maart 2027 in Marokko, reist de FIFA-president de wereld rond. Zijn vervoermiddel? Een privéjet van Qatar Airways, de luchtvaartmaatschappij die als FIFA-sponsor een vliegtuig ter beschikking stelt aan de president. In de afgelopen weken bezocht Infantino Colombia, Kaapverdië, Japan en verschillende andere landen.

Opvallend is de timing van die bezoeken. Vrijwel ieder programma gaat gepaard met aankondigingen van FIFA-subsidies voor lokale voetbalprojecten: miljoenen dollars die, toeval of niet, vlak voor de stemming worden verdeeld. De vraag die boven de campagne hangt, is daarom niet alleen hoeveel steun Infantino heeft, maar ook waar de grens ligt tussen bestuurlijk werk en verkiezingspropaganda.

Volgens een telling van Associated Press hebben inmiddels 87 van de 211 FIFA-bonden hun steun voor Infantino uitgesproken. Afrika, goed voor 54 stemmen, en Zuid-Amerika, met tien stemmen via CONMEBOL, staan achter de zittende president. Daarmee is een meerderheid nog niet automatisch binnen, maar de machtsverhoudingen zijn duidelijk.

Een belangrijke datum is 18 november 2026. Dit is de deadline waarbinnen tegenkandidaten zich voor de verkiezing kunnen aanmelden. Dit is dan ook het startschot van de campagneperiode. Tot dusver heeft geen serieuze uitdager zich gemeld. Victor Montagliani, de voorzitter van CONCACAF, gold als de meest geloofwaardige tegenstander, maar heeft aangekondigd zijn eigen herverkiezing bij de Noord- en Midden-Amerikaanse confederatie na te streven. UEFA-president Aleksander Čeferin heeft zichzelf uitgesloten als kandidaat. Oud-voetballer Ramon Vega opperde wel een kandidatuur, maar vermoedelijk haalt hij niet de vereiste vijf steunbrieven van nationale bonden. De conclusie ligt voor de hand: Infantino koerst af op een vierde termijn.

De positie van Infantino kwam de afgelopen maanden aanzienlijk onder druk te staan door het omstreden FIFA Forward Enterprise (FFE)-voorstel. Dit plan, dat hij in juli 2026 presenteerde, voorzag in de verkoop van commerciële rechten rondom FIFA-toernooien, waaronder het WK, aan private investeerders.

Het voorstel leidde vrijwel direct tot stevige kritiek vanuit de internationale voetbalwereld. Onder meer UEFA, CONCACAF en de Aziatische voetbalbond (AFC) keerden zich openlijk tegen het plan. Volgens deze organisaties ontbrak het aan transparantie en werd het vertrouwen van de aangesloten bonden geschaad. De weerstand was zo groot dat FIFA het voorstel reeds vier dagen na de presentatie introk.

De nasleep van het FFE-plan bleef echter voelbaar. UEFA uitte scherpe kritiek op de wijze waarop het voorstel tot stand was gekomen en stelde dat sprake was van ernstige tekortkomingen in de governance rondom het project. Daarnaast eiste UEFA dat FIFA alle relevante stukken rond het FFE-project openbaar maakt. FIFA wees de aantijgingen van de hand en stelde dat sprake was van een lastercampagne. De controverse rondom het FFE-plan werpt een schaduw over de aanloop naar de verkiezingen en heeft de positie van Infantino binnen de internationale voetbalwereld verder onder druk gezet.

Naast Infantino’s slippertje betreffende het FFE-plan zijn er ook meldingen dat FIFA-stafleden lid-associaties actief hebben benaderd, en in sommige gevallen onder druk hebben gezet, om steunbrieven voor Infantino te ondertekenen. Meerdere associatiepresidenten verklaarden tegenover Insideworldfootball dat FIFA-medewerkers hen ‘onophoudelijk’ benaderden en zelfs voorbeeldbrieven met de gewenste bewoordingen aanreikten. Als die beschuldigingen standhouden, gaat het om meer dan agressieve lobby. Indien FIFA-medewerkers daadwerkelijk zijn ingezet om steun voor een kandidaat te organiseren, rijst de vraag of dit verenigbaar is met de vereisten van institutionele neutraliteit en goed bestuur die binnen de FIFA-governancestructuur gelden.

Sommige critici wijzen erop dat bij oneigenlijk gebruik van verenigingsmiddelen onder Zwitsers recht uiteindelijk ook vragen kunnen rijzen over bestuurdersaansprakelijkheid of, in uitzonderlijke gevallen, strafrechtelijke verantwoordelijkheid. Of daarvan sprake is, hangt echter af van specifieke feiten en kan uit de beschikbare informatie niet worden afgeleid.

De Governance, Audit and Compliance Committee speelt een cruciale, controlerende rol binnen het FIFA-presidentschap en de verkiezingsprocedure. Binnen het verkiezingsproces vormt zij het Ad-hoc Electoral Committee en draagt haar subcommissie, de Review Committee, zorg voor de verplichte integriteitstoets en onafhankelijkheidscontrole van alle presidentskandidaten. Daarnaast toetst de commissie op het gebied van financial reporting en compliance of er geen sprake is van belangenverstrengeling of ongeoorloofde geldstromen richting specifieke lidbonden ter beïnvloeding van stemmen. Ook beoordeelt zij via de Related-Party Declarations en de Compensation Sub-Committee of zittende bestuurders hun positie, zakelijke relaties of financiële vergoedingen misbruiken voor campagnedoeleinden. Door dit brede toezicht is de commissie hét orgaan dat moet waarborgen dat de verkiezingsstrijd transparant, eerlijk en conform de ethische normen verloopt.

Het echte spanningsveld tussen de zittende president en de eventuele uitdagers zit in het waarborgen van gelijke kansen en het voorkomen van belangenverstrengeling. Volgens de FIFA Governance Regulations (FGR) moet elke verkiezing voor het presidentschap worden uitgevoerd in overeenstemming met de basisprincipes van de FIFA, zoals democratie, scheiding van machten, transparantie en openheid. Dit maakt de beschuldigingen dat FIFA-stafleden actief zijn ingezet om steunbrieven bij lidbonden te ronselen of te dicteren juridisch bezwarend. Het inzetten van het institutionele apparaat en personeel druist rechtstreeks in tegen het principe van gelijke kansen en de scheiding van machten.

Naast de FGR bestaat er ook de FIFA Code of Ethics. Deze verbiedt het misbruik van een functie voor privédoeleinden of persoonlijk voordeel. Het betreffende artikel gaat niet specifiek over verkiezingscampagnes, dus het is de vraag of het gebruik van organisatorische middelen ten behoeve van een herverkiezingscampagne hier ook onder valt. Is een door een FIFA-sponsor ter beschikking gestelde privéjet ook een FIFA-middel? Critici beantwoorden die vraag bevestigend. In een hervormingsdocument formuleerde UEFA het scherp: ‘No FIFA resources may be used for personal or electoral interests.’ De kern van het debat is dus niet alleen wie de rekening betaalt, maar ook onder welke institutionele vlag een voordeel wordt verstrekt en gebruikt. Het gebruik van voordelen zoals een door een FIFA-sponsor ter beschikking gestelde privéjet roept in ieder geval de vraag op of er sprake is van een ongeoorloofde vermenging van functie en eigen verkiezingsbelang.

Bovendien stelt zijn functie Infantino in staat om aanwezig te zijn bij bijeenkomsten en congressen. Neem het buitengewoon congres in Tokio dat afgelopen week plaatsvond. Tijdens deze vergadering hebben de voorzitter van de Aziatische bond en Infantino het herstelde vertrouwen in elkaar uitgesproken waardoor Infantino nu een meerderheid lijkt te hebben van de stemmen.

Hoewel kandidaten in functie mogen blijven tijdens de campagneperiode, werkt het strategisch benutten van deze institutionele platforms en de daaraan gekoppelde diplomatieke voordelen onrechtvaardig in het voordeel van de zittende president. Tegenkandidaten beschikken immers niet, of in ieder geval veel minder, over dezelfde toegang tot deze faciliteiten en besluitvormingsorganen.

In de FIFA Governance Regulations (FGR) staat bovendien dat de kandidaten op een eerlijke en fatsoenlijke manier campagne moeten voeren. Hier wordt aan toegevoegd:  “Kandidaten onthouden zich van het voeren van verkiezingscampagnes vóór het begin van de verkiezingsperiode.” De verkiezingscampagne begint op het moment dat de inschrijftermijn voor tegenkandidaten sluit en dat is op 18 november 2026. Toch heeft Infantino al flink aan zijn verkiezingscampagne gewerkt en zich op die manier op dit moment al verzekerd van meer dan de helft van de stemmen. 

Naast de voornoemde regels, moeten alle kandidaten een geschiktheids- en integriteitstoets (eligibility check) doorstaan. Alle juridische waarborgen beogen op papier een eerlijke strijd te garanderen, maar de praktijk laat zien dat de zittende president door zijn dagelijkse bevoegdheden en de institutionele middelen van de FIFA een vrijwel onoverbrugbare voorsprong heeft op iedere tegenkandidaat.