Welke stad had als eerste een sportpartij in de gemeenteraad?

door: Jurryt van de Vooren

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen probeert de sportwereld zoveel mogelijk invloed uit te oefenen op de uitslag. Rotterdam had in 1927 de primeur als eerste gemeente met een speciale sportpartij tijdens de verkiezingen. 

In 1925 werd de Sport-Partij opgericht in aanloop naar de nationale verkiezingen, uit nijd over de anti-sportieve houding van de politiek. Pieter Olij voerde de lijst aan, oud-burgemeester van Buiksloot en secretaris van de Koninklijke Nederlandsche Harddraverij en Ren-Vereeniging. De partij kreeg slechts 4.392 stemmen, net iets minder dan de Bezuinigingsbond. 

Daarna werden nog twee pogingen gewaagd bij de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam, zowel in 1927 als in 1931. In beide gevallen liep het uit op een teleurstelling. 

Amsterdam
Dertig jaar later had Amsterdam de primeur als eerste gemeente met een verkozen lid van een sportpartij. In 1958 verwierf tafeltennisser Cor du Buy een zetel namens het Sociaal Verbond en Sportbelangen, dat precies 10.438 stemmen had gekregen. 

Du Buy was niet de enige bekende sporter bij deze partij, want op de vierde plaats stond Jan Derksen, meervoudig wereldkampioen baanrennen. Het was overigens geen begin van een nieuwe loopbaan, zei Derksen er snel bij. 'Ach, zo ernstig heb ik het nou ook weer niet bedoeld. Cor du Buy heeft me eens gevraagd of ik er iets voor voelde op te komen voor de belangen van sportbeoefenaren in zijn partij. Dat wilde ik wel, want de sport ligt in ons land in een hoek en moet verdedigd worden. Maar een politicus ben ik echt niet hoor.' Hij kreeg zeshonderd stemmen. 

Zalennood
Sport was eigenlijk het enige aandachtspunt, benadrukte partijsecretaris J. ten Brink. “We hebben geen winterwielerbaan, geen kunstijsbaan en er zijn te weinig sportzalen, renbanen en sportterreinen. Het Amsterdamse verenigingsleven komt in de verdrukking door de zalennood. Klaverjasclubs zijn louter aangewezen op cafés.” Du Buy bemoeide zich daarom alleen maar met de spaarzame debatten over sport, maar de rest van de tijd keek hij wat voor zich uit.

Du Buy vertrok na twee jaar voor een zakelijk avontuur in Australië. Zijn zetel gaf hij door aan Ten Brink. Ondanks zijn geringe inbreng had Du Buy indruk gemaakt. ‘De meeste raadsleden betreuren het dat Cor du Buy deze week uit hun gezelschap gaat verdwijnen,’ schreef De Volkskrant. ‘Hij was een prettige, bescheiden collega die - zeker als het over sport ging - een deskundig woordje wist te spreken. Hij is een man met gevoel voor humor.’ Dankzij hem had de sport in de Amsterdamse raad aanzien gekregen.

Twee minuten stilte 
Zijn opvolger verpestte het in de twee daaropvolgende jaren. De meest opvallende bijdrage van Ten Brink was tijdens de begrotingsdebatten van 1961 waarin hij om twee minuten stilte vroeg uit protest tegen het Amsterdamse sportbeleid. Hij boog daarop zijn hoofd, waarna de voorzitter hem het woord ontnam – beter gezegd: de stilte. “Maar ik ben nog niet uitgesproken,” protesteerde Ten Brink tevergeefs. Enkele maanden later boog Ten Brink voor altijd het hoofd en fuseerde met de PSP. “Een belediging voor de democratie,” aldus De Volkskrant. 'Tienduizend kiezers staan in het hemd.' 

Zo rommelde de Amsterdamse sportpartij vier jaar vol. Toeval of niet, maar precies in die jaren stemde de stad wel in met de bouw van de Jaap Edenbaan, dus enige zin heeft deze partij toch nog wel gehad. 

Jurryt van de Vooren is sporthistoricus. Hij beantwoordt elke dag een vraag op Sportgeschiedenis.nl