Wat gebeurt er als de voetbaldroom uiteenspat?

Finn Berk is één van de jongens die de droom leefde. Jarenlang speelde hij in de jeugdopleiding van AZ Alkmaar. Hij doorliep vanaf de Onder-14 alle jeugdelftallen en tekende zelfs een profcontract. Toch koos hij er uiteindelijk voor om de voetbalwereld achter zich te laten. "Hoewel ik het contract dus al binnen had, was ik allesbehalve gelukkig", zegt hij. "Ik maakte jarenlang vervelende momenten mee en daardoor vond ik de voetbalwereld niet meer leuk."

Berk is niet de enige die niet met louter warme gevoelens terugkijkt op zijn loopbaan. Yuri Cornelisse speelde onder meer voor FC Groningen, ADO den Haag en het Belgische RSC Anderlecht. Vooral de periode in België was zwaar. "Ik ging op jonge leeftijd naar Anderlecht en zat in mijn eentje in Brussel, ver weg van huis en van mijn familie. Daardoor had ik het op sommige momenten echt lastig. Ik had ook niemand om daarover te praten. Dat had ik wel heel fijn gevonden.''

Nieske Witteveen zag dergelijke worstelingen van dichtbij als sportpsychologe binnen de jeugdopleiding van SC Heerenveen. "Laat ik vooropstellen dat een slechtnieuwsgesprek altijd hard kan aankomen", zegt zij. "Voor veel jongens kan het echt als donderslag bij heldere hemel voelen. Voetballen bij een BVO heeft zo'n diepe indruk gemaakt, want je wordt door je omgeving echt op handen gedragen. Als dat stopt en wegvalt, kan het voor die jongens echt voelen alsof er een stukje van hun identiteit wegvalt.''

Er is volgens Witteveen behoefte aan passende begeleiding. "Er moet voor die jongens een sociaal vangnet zijn, want dat ontbreekt vaak. Goede begeleiding kan jonge spelers helpen. Het is belangrijk dat mensen binnen de clubs weten hoe ze het gesprek aan kunnen gaan, waardoor afvallers de jeugdopleiding met opgeheven hoofd kunnen verlaten en hun leven weer op kunnen pakken.''

Sportpsycholoog Lina Meijer herkent de ervaringen van collega Witteveen. Volgens Meijer is het belangrijk dat er naast meer gesprekken met de jonge spelers, ook meer gesprekken worden gevoerd met de clubs zelf. "Jeugdopleidingen van BVO's zijn meer bezig met de jongens die het wel halen, maar dat is wel iets waar verandering in kan komen. Het kan de clubs helpen om meer te leren over dit onderwerp, waardoor het makkelijker wordt om het gesprek met de afvallers aan te gaan."

Die begeleiding kan volgens Meijer op verschillende manieren worden toegepast. "Er kunnen bijvoorbeeld workshops of lezingen worden georganiseerd over wat er allemaal in het hoofd speelt en hoe om te gaan met tegenslag. Die jongens zijn namelijk ook gewoon mens en niet alleen voetballer. Voor jongens die net te horen hebben gekregen dat het BVO-avontuur erop zit, is het belangrijk om ze mee te geven dat dit niet het einde van de wereld is. Hoe moeilijk dat misschien ook is om te realiseren.'' 

Dat dit onderwerp nu besproken wordt, is volgens voormalig talent Berk een stap in de goede richting. Hij besloot zijn ervaringen te bundelen in het boek: Voetbaldroom. "Ik wilde mensen laten inzien dat de voetbalwereld een keiharde kutwereld kan zijn. Het is belangrijk om te praten over je gevoel. Hoewel de voetbalwereld een gesloten wereld is, hoop ik dat er wel verandering komt als het gaat om dit onderwerp. Het is goed om de jongens die het niet halen tegemoet te komen en ze een luisterend oor te bieden."

Waar Berk de ervaringen uit zijn carrière wereldkundig maakte door middel van zijn boek, doet Cornelisse dat op een hele andere manier. Hij is vandaag de dag werkzaam als mental coach en heeft veel contacten met jongens die actief zijn bij jeugdopleidingen van BVO's, of juist buiten de boot vallen.