Veelgestelde vraag | Hoe groot moet een speelplein bij een basisschool zijn en waar moet op gelet worden bij de inrichting? Deel 2

In het eerste deel van dit artikel – zie hier - zijn we ingegaan op de grootte van een speelplein en wat argumenten kunnen zijn voor een groter plein. Dit tweede deel gaat vooral over het ontwerp en de ingrediënten om te komen tot de juiste (sportieve) invulling van het plein.

Vroeger was het speelplein een ‘uitraasruimte’ waar kinderen in de pauzes vijftien minuten hun energie kwijt konden. Tussen de middag gingen alle kinderen naar huis voor de lunch, dus het probleem dat kinderen langere tijd op het plein verbleven, was er niet. Er is echter veel veranderd; kinderen zijn langer op het plein en de inzet voor buitenspel is slechts één van de vele functies die het plein nu heeft. Deze veranderende behoefte, heeft ook invloed op het ontwerp en de inrichting van het plein. Hoe kan daar goed op ingespeeld worden?

Pleinwensen toetsen aan schoolbeleid
Voorafgaand aan het pleinontwerp moet in kaart worden gebracht wat de rol en functie van het plein wordt. Dat praat ook makkelijker met een architect bij nieuwbouw. Door informatie vanuit alle relevante domeinen te verzamelen, ontstaat een goed pleinbeeld. Vragen die in deze ideefase onder meer beantwoord moeten worden: waarvoor wordt het plein gebruikt? Wordt het een openbaar plein dat ook buiten schooltijd gebruikt mag worden? Moet het plein geschikt zijn voor sportactiviteiten en buitengymlessen? Komen er speeltoestellen op het plein en komen er rustplekken? Moet er ruimte zijn voor een schooltuin of een buitenklas? Deze inventarisatie levert vaak een enorme lijst aan wensen op. Door ze te toetsen aan school- c.q. beweegbeleid kunnen de wensen in volgorde van prioriteit gezet worden.

Optimale indeling door clustering
Op basis van de wensenlijst kunnen clusters van gelijksoortige pleinactiviteiten gemaakt worden. Zo kan de cluster ‘vrije ruimte’ ingezet worden voor een naschoolse activiteit maar ook voor een culturele of sportieve activiteit die veel ruimte vraagt. Vervolgens kan zo’n cluster toegewezen worden aan een deel van het plein. Door te schuiven met de diverse clusters kan de meest optimale verdeling gevonden worden.

Minder conflicten bij duidelijke indeling
Veel kinderen op een kleine ruimte levert vaak conflicten op. Door binnen een cluster duidelijke zones aan te brengen, worden activiteiten aan een bepaalde ruimte toegewezen. Voor iedereen is dan duidelijk dat bijvoorbeeld in de rode zone gevoetbald mag worden en dat je voor rustige spelletjes in de groene zone moet zijn. Uit onderzoek blijkt dat alleen al het anders indelen van het plein leidt tot minder conflicten.

Ontwerpen vanuit spelen én sport
Als de clusters en zones benoemd zijn, kan een ontwerper de concrete invulling vormgeven. Veel ontwerpers zijn gespecialiseerd in speelpleinen. De Nijha-ontwerpers zijn specialist op het gebied van spelen én sport. En dat maakt verschil. Sportieve activiteiten vragen namelijk een ander ruimtegebruik dan spelen. Door te ontwerpen vanuit deze brede kennis krijgen pleinen een optimale balans.

Inrichting: tijdelijk of permanent
Veel pleinen zijn eigenlijk te klein om bewegen volledig tot zijn recht te laten komen. Daarom luistert de locatie en het soort inrichtingselementen heel nauw. Als stelregel geldt: op een klein plein passen beter kleinere/compactere (sport)toestellen. En plaats fysieke activiteiten (bijvoorbeeld voetbal) zoveel mogelijk aan de zijkanten van het plein. Als de ruimte erg beperkt is, zien we in de praktijk dat dit als eerste ten koste gaat van de sportvoorzieningen op een plein. Jammer! Om toch verschillende sportactiviteiten mogelijk te maken op kleine pleinen, kan gekozen worden voor niet-permanente sportoplossingen. Een voorbeeld is de Freeplayer. Deze inklapbare en verplaatsbare sportspelinstallatie is plaatsonafhankelijk en kan daardoor op meerdere plekken ingezet worden. Zo blijft er voldoende ruimte voor grote activiteiten.

Expertise om tot succesvol plein te komen
Op veel scholen ontbreekt integraal beweegbeleid. Dat maakt het vaak lastig om structuur te brengen in de discussie die moet leiden tot uitgangspunten voor een nieuw plein of een herinrichting van een bestaand plein. Daarvoor heeft het Nijha Expertisecentrum een methodiek ontwikkeld. Vanuit diverse domeinen wordt toegewerkt naar een uitgangspunten- en prioriteitenoverzicht. Deze maakt op logische wijze inzichtelijk hoe vanuit het beweegbeleid of de ideeën over de rol van bewegen binnen school het speelplein ingevuld kan worden. Dat kan in de vorm van een programma van eisen, zodat ontwerpers en inrichters er direct een plan voor kunnen uitwerken.

Meer weten?
Meer informatie over de pleinmethodiek vindt u op de Nijha-site of neem contact op met Nijha: 0573-288 555 of expertisecentrum@nijha.nl . Bekijk ook het sport en beweegplein Echt waar in de ontwerpfase al veel aandacht was voor de pleinindeling.