Triple win: lessen voor verenigingen om te bouwen aan impact

De maatschappelijke waarde van de sportvereniging wordt nóg groter als de club zich ook inzet voor anderen dan alleen de eigen leden: projecten voor mensen uit de buurt en bepaalde doelgroepen. Maar hoe je dat, je als club inzetten voor de buurt? De twaalf clubs van de Haagse Sporttafel hebben daar uitgebreid ervaring mee. Wat valt daaruit te leren? Hoe start je zoiets, wat levert het op en hoe geef je het vorm?

De twaalf clubs van de Sporttafel zetten zich op heel verschillende wijzen in voor hun buurt: van bingo’s en beweeglessen, tot G-teams, open dagen voor het speciaal onderwijs, en programma’s voor mensen met diabetes of tegen eenzaamheid.

Vertrekpunt voor de meeste projecten is de betrokkenheid vanuit een of enkele leden van de club met een bepaalde doelgroep of thematiek, bijvoorbeeld een ouder met een kind of familielid met een beperking. Waar het hart van leden sneller van gaat kloppen, ligt het fundament waar de verenigingen hun projecten op bouwen.

Soms starten projecten ook vanuit de kansen die het bestuur ziet in zijn directe omgeving: een subsidiemogelijkheid, contacten met organisaties in de buurt, een sponsor die met een creatief idee komt. Soms is er een concrete aanleiding voor een bestuur om het roer om te gooien (crisis!), soms ook is het besef dat er kansen liggen voor de club om zich te ontwikkelen voldoende aanleiding voor het bestuur om in een gat te springen.

Waar doen de clubs het eigenlijk voor? Waarom niet gewoon meer tijd besteden aan het onderhoud van het clubhuis, aan het aanstellen van een nieuwe trainer of aan de competitie-indeling? Waarom al die energie in een ‘project’ steken?

De clubs van de Haagse Sporttafel ervaren op meerdere wijzen hoe maatschappelijke projecten hen sterker maken. Belangrijk daarin is de binding van de leden met de club. Door ruimte geven aan projecten waar het hart van de leden sneller van gaat kloppen, laat het bestuur zien te luisteren naar de leden; dat de club een unieke plaats is waar leden een betekenisvolle bijdrage aan kunnen leveren; dat er ruimte is binnen de club om iets te betekenen (en meer te betekenen dan je in je eentje op je zolderkamer had gekund). Daarmee wordt de club interessanter voor de leden. Zo trek je als bestuur als het ware je leden je clubbestuur in. En eenmaal in een commissie gerold, kan dat het begin zijn van een grotere rol binnen de club. Dat is goed voor de club, maar ook voor de leden, die zo kennis en vaardigheden opdoen waar ze ook wat aan hebben buiten de club.

Natuurlijk betekenen die projecten ook extra werk. Toch gaat dat doorgaans niet ten koste van het basis verenigingswerk (de bardiensten, de schoonmaak, de trainingen, de competitie et cetera). Met de maatschappelijke projecten trek je juist een nieuw blik vrijwilligers open: leden die anders niet actief zouden zijn geworden, met andere kwaliteiten en interesses; leden die de clubcultuur kunnen verrijken en versterken. 

Je inzetten voor de buurt is ook goed voor de binding tussen de leden onderling. Reuring op de club is ook iets wat de leden zien en voelen, iets om trots op te zijn, op wat de club voor elkaar bokst en betekent. Dat geeft een goed gevoel binnen de club en stof om over te praten: we fiksen het toch maar mooi! Dat bindt leden aan de club. 

De club die zijn mouwen opstroopt, blijft ook niet onopgemerkt bij belangrijke stakeholders, zoals gemeente en sponsoren. Door de wijk de club binnen te halen, laat je als club zien wat je als vereniging betekent voor de stad en niet alleen voor je eigen leden. Zoiets helpt in het gesprek met de gemeente over subsidies of vergunningen.

Natuurlijk is het dan mooi als alle inzet voor de buurt ook betekent dat de clubkas weer wat wordt gespekt, of dat er nieuwe leden bijkomen, maar laat dat bijvangst zijn. Hoofdzaak is een sterkere club en een leefbaarder buurt.

Wat valt er te leren uit de ervaring van de clubs van de Haagse Sporttafel bij de inzet voor de buurt?

Les 1: begin klein, ken je beperkingen
Een belangrijke les is om je als club te realiseren dat je niet alles kunt. Begin klein, luidt het devies. Zorg dat het project goed loopt en kijk dan hoe je van daaruit verder kunt. Denk na wat de club aankan. De ene activiteit of doelgroep is makkelijker in te schuiven in de vereniging dan de andere. Het project mag ook niet ten koste gaan van de aandacht voor de club zelf. Die basis moet solide zijn en blijven.

Les 2: sluit aan bij de identiteit van de club
Zoek een project dat aansluit bij de waarden van je vereniging. Als het niet past bij de vereniging, verkleint dat de kans dat het project langdurig gaat werken. Die fit is belangrijk. Als je als club tamelijk gesloten bent, is het massaal laten aansluiten van nieuwe doelgroepen misschien niet de beste keuze. De kracht van de vereniging ligt in het benutten van de bestaande identiteit en het verenigingsgevoel. 

Les 3: zoek het contact op met de leden
Besturen zijn gewend om hun leden te bevragen op de standaard-taken – bardienst, onderhoud, teambegeleiding – maar bestuurders zijn minder gewend om uit te vragen wie zich wil inzetten voor het type activiteiten waar het hier over gaat en dat terwijl er juist veel mensen zijn die zich hierop laten aanspreken. Sluit je als bestuur dus niet op in de bestuurskamer, maar treed naar buiten. Ga actief op zoek naar leden die zich op een andere wijze sterk willen maken voor de club, en bespreek waar zij energie van krijgen. Op die manier is wat de club oppakt geen toeval, maar de uitkomst van een bewuste keuze. Er is veel meer kennis en welwillendheid onder leden dan je denkt.

Les 4: geef het podium
Eenmaal begonnen, moet de zaak wel blijven draaien. Het aanbrengen van een goede structuur helpt daarin. Een commissie instellen en budget vrij maken is een eerste stap, maar die commissie moet ook aan het werk blijven. Een podium bieden, breed verkondigen waarom de club dit doet en hoe trots je als club bent op het project, is daarin belangrijk. Draag uit dat het een project is van de club en niet alleen van het groepje gedreven vrijwilligers. Zo straalt het project enerzijds af op de andere leden en krijgen anderzijds de uitvoerders de erkenning die ze verdienen.

Les 5: werk samen
Een sportclub kan veel, maar niet alles. Om impact te kunnen maken, zijn partners nodig, bijvoorbeeld om de doelgroep te kunnen bereiken en ze naar het park te kunnen leiden. Vanzelf gaat dat niet, mede door de AVG’. Samenwerken met welzijnsorganisaties en met de gemeente kan daarin waardevol zijn. Zij hebben vaak wel de contacten. Ken dus de ingangen bij de gemeente, werk samen met de sportconsulenten, of eigenlijk: investeer in je netwerk. Dat helpt om je projecten te laten slagen. En natuurlijk om na afloop samen het succes te vieren en zo de band verder te versterken.

De verenigingen van de Haagse Sporttafel zijn dag en nacht bezig om te doen waarvoor de club bestaat: sport organiseren voor de leden. De clubs reiken echter ook de hand uit naar hun buurt, omdat ze plezier beleven aan het oppakken van een dergelijke rol en omdat het henzelf en hun leden verder helpt. Zo helpen buurt en vereniging elkaar.

De clubs boeken daarin mooie successen, maar zij hebben ook de kans om dat te realiseren want het zijn grote clubs met een sterke achterban. De kans dat het primaire proces – de kantine, het veld, de teams – in gevaar komt, is klein. Er is ruimte om meer te doen.

Andere clubs zitten wellicht niet in die luxe positie. Toch liggen er ook voor hen kansen. In iedere club liggen er kansen omdat er leden zijn die wat willen betekenen, die zich het lot aantrekken van anderen en daar iets mee willen doen. Als dat kan op hun club, in hun eigen sport, maakt dat het alleen maar mooier. Het enige dat de club hoeft te doen, is die energie losmaken en er ruimte aan bieden. 

En nee, dat gaat niet per definitie ten koste van ander vrijwilligerswerk. Eerder is de kans groot dat hierdoor meer leden stapsgewijs een rol nemen in de club, ook de rollen die wat meer energie kosten. Dus geef ze de kans, al die welwillende leden en ouders. Dat is goed voor hen, goed voor de club én goed voor de buurt. Dat is geen win-win, maar triple win.