Technologische ontwikkelingen in sportaccommodaties (deel 1)

In een tweedelige bijdrage bekijken we technologische ontwikkelingen in sportaccommodaties en wat erbij komt kijken om goede keuzen te maken. In dit eerste deel ligt de nadruk op het leggen van een goede basis. In het tweede deel kijken we naar praktische kansen en invulling.

We krijgen regelmatig vragen over digitalisering in sportaccommodaties. Vaak gaat het om algemene vragen als 'doen jullie al aan digitalisering', 'wat hebben jullie op het gebied van digitalisering' of 'ik hoor steeds meer over digitalisering in sportaccommodaties, moeten we daar wat mee?' Digitalisering is een ruim begrip, daarom proberen we goed duidelijk te krijgen waar de vraag uit voort komt en wat men precies bedoelt. Dat blijkt vaak enorm lastig. Tijd voor een nadere verkenning om te komen tot een juiste afweging of digitalisering echt meerwaarde biedt.

Gaat het om digitalisering of om technologisering?
Het begrip ‘digitalisering’ in sportaccommodaties is een soort verzamelnaam geworden voor alles waar elektronica aan te pas komt. De term ‘technologisering’ doet wellicht meer recht aan alle ontwikkelingen. Digitalisering vormt daar een onderdeel van: 

• technologisering - Bij technologisering gaat het in essentie om gebruikmaking van technologie; 
• digitalisering - Bij digitalisering gaat het over de overgang van informatie naar een digitale vorm, dat wil zeggen in een vorm die gebruikt kan worden door elektronische apparaten zoals computers, tablets en smartphones. En daar is technologie voor nodig. 

Beheerders en exploitanten van sportaccommodaties hebben het bij ‘digitalisering’ vaak over technologische oplossingen (bijvoorbeeld een elektrisch bedienbaar sporttoestel), terwijl vakleerkrachten bewegingsonderwijs het bij ‘digitalisering’ meestal over digitale oplossingen hebben (bijvoorbeeld video feedback of interactieve lesmethoden). Voor lesgevers is de technologie niet leading maar vooral de toepassing en waarde voor hun lessen.

Waarom technologisering? 
Wat is de legitimatie om geld te stoppen in nieuwe technologieën zoals digitalisering, wat verwachten we er van en wat moet het opleveren. Hier wordt nog steeds te beperkt bij stil gestaan terwijl het de basis vormt voor de verdere uitwerking. Een aantal beweegredenen waarom technologisering in sportaccommodaties opgepakt zou moeten worden:

• via digitalisering de leerhulp binnen lessen bewegingsonderwijs verbeteren. Opbrengsten o.a.: hogere bewegingsintensiteit,  leerhulp nog beter afgestemd op de individuele behoeften van de individuele leerlingen, extra differentiatie;
• voor digitalisering komen tot real-time maatwerk trainingsschema’s voor sporters. Opbrengsten o.m.: meer persoonsgerichte trainingen, grotere effectiviteit van trainingen;
• voor toepassing van technologie komen tot extra belevingselementen in de accommodatie. Opbrengsten o.m.: binden van nieuwe doelgroepen, bredere inzet accommodatie, extra huurinkomsten;
• voor toepassing van technologie komen tot effectiever toestelgebruik. Opbrengsten o.m.: sneller klaarzetten van toestellen, hogere bewegingsintensiteit, inzicht in onderhoud;
• voor toepassing van technologie komen tot effectiever toestelgebruik. Opbrengsten o.m.: sneller klaarzetten van toestellen, hogere bewegingsintensiteit, groter bedieningsgemak;
• meten van informatie m.b.t. gebruik en onderhoud. Opbrengsten o.m.: duidelijker beeld van gebruik in relatie tot afschrijving?!

Hoe doelstellingen omzetten naar dagelijkse praktijkfoto
Een goede doelstelling vormt de basis voor de onderbouwing van de investering, maar hoe zet je die om naar de dagelijkse praktijk? Welke acties zijn nodig?

• Voor het inrichten van een digitale leeromgeving binnen de lessen bewegingsonderwijs is - naast de hulpmiddelen in de les (denk aan digitale leskaarten/kijkwijzers, tablet, video-analyse apparatuur, enzovoorts) - wellicht  ook een koppeling wenselijk naar het leerlingendossier. Zo kunnen, door het uploaden van beeldmateriaal, vorderingen in de lessen bewegingsonderwijs zichtbaar gemaakt worden;
• Welke hulpmiddelen zet de vereniging in om de effectiviteit van trainingen te monitoren? Welke daarvan zijn van belang om real-time informatie beschikbaar te hebben tijdens (of direct na) een training. Gaat het om gegevens rondom inspanningsniveaus, dan zijn andere hulpmiddelen nodig (bijv. sportkleding met sensoren) dan wanneer het gaat om fysieke resultaten (meting van bijv. snelheid of hoogte). 
• Beleving in sportaccommodaties brengen kan op meerdere manieren. Welke beleving wil de exploitant toevoegen? Een goede geluidsinstallatie met bluetooth, een verlichtingssysteem met verschillende kleuropties? Of ligt de wens op multimediaal vlak waarbij via een beamers en bewegingssensoren interactieve spel- en trainingsvormen op vloer en wanden geprojecteerd kunnen worden? Is er nieuwe/verwisselbare content beschikbaar?
• Bij effectiever toestelgebruik kan gedacht worden aan het elektrisch bedienbaar maken van toestellen. Welke toestellen komen daarvoor in aanmerking en hoe kan de bediening efficiënt plaatsvinden. Een optie is om de bediening van alle toestellen vanaf een centrale plek (smartphone, tablet, scherm in de muur) plaats te laten vinden. Dus geen aparte sleutelschakelaar bij elk toestel maar alles bedienbaar vanaf één device. 

Welke producten zijn nodig?
Als de doelstelling van de toepassing van technologie helder is en de afwegingen zijn gemaakt hoe dat in de praktijk ingevuld gaat worden, dan pas kan de vraag beantwoord worden welke producten daarvoor nodig zijn. Toch wordt de productvraag vaak als eerste gesteld ‘wat heb ik nodig voor een meer digitale leeromgeving?’. Vaak ingegeven door enthousiasme of ongeduld. 

Probeer vooral de verleiding te weerstaan om snelle keuzen op productniveau te maken. Neem de tijd om een goede afweging te maken waar de toepassing van technologie aan bij moet dragen. Als dat helder is, kan de beste keuze gemaakt worden voor de producten die nodig zijn. 

Uitdaging 
Technologische ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Dat maakt een gestructureerde aanpak extra noodzakelijk. Voordeel daarvan is dat daardoor ook heel veel ontwikkelingen afvallen; toepassingen die niet bijdragen aan het vastgestelde doel. Een gestructureerde aanpak biedt dus houvast en leidt tot kritische vragen als het gaat om toepassingen van mogelijke producten. De nadruk komt daarmee te liggen op functionaliteit van een ontwikkeling en niet op het uiterlijk of mooie verkoopinformatie. 

Zeker voor praktijkmensen is het even doorbijten om met elkaar tot de juiste uitgangspunten te komen maar dan ligt er ook een stevige basis en wordt voorkomen dat er straks dure digitale gadgets in de accommodatie liggen die niet of nauwelijks gebruikt worden.

Meer weten?
In het tweede deel kijken we naar praktische kansen en invulling. Nu al verder lezen? Dat kan, deel twee is al beschikbaar. En wil je meer informatie? Neem dan contact op met Erik Spiegelenberg, erik.spiegelenberg@nijha.nl.