Op zoek naar… succes

Als inwijdingsritueel, als voorbereiding op de jacht, als volksvermaak, ja zelfs als droogtraining voor militaire doeleinden, heeft sport haar functie zowel in tribale als moderne samenleving met verve vervuld. Natuurlijk met als onvolprezen hoogtepunt de Coubertin’s ideologisch slim verpakte reanimatie van de Olympische Gedachte. Wie had ooit kunnen vermoeden dat de polderende regering van ons land anno 2009 zou uitroepen dat ‘heel Nederland op Olympisch niveau’ gebracht moet worden!

Nu ben ik van kindsbeen af aan een echte sportliefhebber, toch bekroop me het gevoel dat Bert Wagendorp het onlangs treffend verwoordde: “Ik heb het kortom wel gehad, met de sport en de topsporter. Ik vind het een megalomane, opgefokte kitschwereld vol slijmballen, overbetaalde idioten, schijnhelden, Wichtig-machers, Louis van Gaal en Jack van Gelders. En saai en voorspelbaar op de koop toe” (de Volkskrant, 4 juli 2009, p.3). Toon Gerbrands c.s. kunnen er daarentegen waarschijnlijk geen genoeg van krijgen. Dus eerst maar op zoek naar de door hem beloofde ‘schat aan boeiende en leerzame inzichten’ over prestaties en succes, die als lichtend voorbeeld voor de eigentijdse? manager kunnen dienen.

Twaalf topcoaches over succesvol management
Voor het samenstellen van z’n voorlaatste boek over een nieuw menstype (titel: ‘De Lerende Winnaar’), putte Toon Gerbrands z’n inspiratie uit het voeren van gesprekken met mensen waar-ie wat van kon leren. A la Socrates zullen we maar zeggen. Voor deze nieuwste publicatie – ‘Twaalf topcoaches over succesvol management’ - is de techniek van het estafette-interview toegepast. Coach A bevraagt coach B, coach B interviewt coach C, etc. Het resultaat? Zie hieronder 1. (op het eerste oog) en 2. (bij nader inzien):

1. Het ziet er uit als een doordacht boekwerk met elf hoofdstukken over elf onderwerpen die iets met managen, presteren en succes te maken hebben.
2. Het is een onsamenhangend ‘mer à boire’ van particuliere ‘zo-zie-ik-het’ standpunten afgewisseld met speculatief gefilosofeer en gepsychologiseer. De vergelijkende uitstapjes naar het bedrijfsleven hebben een hoog ‘losse pols’ karakter.
           
Eén van de deelnemende topcoaches stelt dat de goede coach tegelijk een gildemeester, een wetenschapper en een visionair is. Wishful thinking als je het mij vraagt. Na het lezen van dit boek doemde een haast tegenovergesteld visioen bij me op: de professionele identiteit van het vakdomein der sportcoaches is uiterst zwak, van een ‘evidence-based’ kennisbasis is nauwelijks sprake en de conceptuele gereedschapskist van de ‘practitioners’ is vooral gevuld met elders geleend materiaal.

Dit is een gemiste kans. De keihard werkende, zich met hart en ziel toegewijd voor hun sporters inzettende, crème de la crème van de Nederlandse topsportcoaches had een beter podium verdiend. Ik heb de stille hoop dat wat in dit boek te berde is gebracht, niet representatief is voor het body of knowledge op het gebied van topsportcoaching.

In de inleiding worden de elkaar interviewende coaches betiteld als de ‘architecten van succes’. “Niet voor niets zijn de topcoaches veelgevraagde sprekers op congressen, symposia en studiedagen”. Om erachter te komen welke ‘menstypen’ daar op af komen, heb ik me voorgenomen te zijner tijd zo’n veelgevraagde spreekbeurt te bezoeken. Ik moet en zal die ‘schat met boeiende en leerzame inzichten’ vinden. Ik heb toch zeker niet voor niets dat boek aangeschaft?!

Coachen langs de lijn
Zo vlak voor het zomerreces toch nog een opbeurende afsluiting. Het lezen van ‘Coachen langs de lijn’ - een ‘praktische gids voor de succesvolle sportcoach’ - was me een genoegen. Herman van den Broeck doet niet moeilijk en houdt zich als een echte gildemeester bij zijn leest. Hij geeft gewoon tips die je kunt gebruiken bij de begeleiding van een (top)sporter of (top)team. Ontegenzeggelijk gebaseerd op een schat aan ervaringskennis en naar de sportpraktijk vertaalde wetenschappelijke inzichten. Waar mogelijk wordt één en ander samengevat in een aantal begrijpbare vuistregels.

Tussen de regels door manifesteert de schrijver zich als een voorstander van het positieve coaching-concept. Positieve psychologie, de flowstudies van Csikzentmihalyi, de kernkwaliteiten van Ofman; ze zitten allemaal in de conceptuele gereedschapskist van deze professionele coach. Waakzaam observeren (silent monitoring) is niet voor niets het gedrag dat de excellente coach het meest vertoont! Met het acroniem ‘Scoor’ vat Van den Broeck zijn basistheorie kernachtig samen. Het draait allemaal om vinden van de balans tussen Spelvreugde, Competentieontwikkeling, Opvoedend handelen, Organiseren en Resultaat.

Resultaat staat niet voor niets achter in het lijstje. ‘The code of sport calls for coaches to dissociate themselves from a ‘win-at-all cost’ attitude’. Er is niks tegen ambitieus zijn, grenzen willen verleggen, gedisciplineerd hard werken. Als het maar met geduld, respect en betrokkenheid bij de leverancier van topsportsuccessen(=de topsporter) gebeurd. De ‘reflective sportcoach’ die kritisch reflecteert op zijn aanpak, ervaringen en denkbeelden, maakt uiteindelijk het relatieve verschil. Herman is een echte vakman. Met dit boek toont hij zijn meesterschap, zijn wetenschappelijke onderbouwing en z’n realistische visie op het behalen van succes. In zijn eigen woorden uitgedrukt: “Uit je bol gaan dankzij de prestaties van je spelers is een fantastisch gevoel”.

Leestips:
- Gerbrands, T., Derksen G., (2009) Twaalf topcoaches over succesvol management, Baarn, Tirion Uitgevers. BV
- Van den Broeck, M., (2008) Coachen langs de lijn, Leuven, Uitgeverij Lannoo Campus

Adri Broeke (1946) verdient(de) de kost als bollenpeller, bakkersknecht, gymleraar, beroepsopleider, consultant, lector en als onderzoeker. Momenteel werkt hij aan de afronding van zijn proefschrift: ‘Innovatief Sportbusiness Managen’. Zijn favoriete boek is: ‘De A.F.C.’ers’ van J.B. Schuil. Voor meer informatie: adri.broeke@home.nl