9 februari 2016
Achtergronden
1. Je verdiept je al jaren in Brazilië. Wat is de reden daarvoor?
"Ik heb een roman geschreven - 'Schuim der aarde' - die aanstaande juni verschijnt en zich geheel afspeelt in Brazilië. Ik heb voor die setting gekozen vanwege de rauwheid van het verhaal in combinatie met mijn voorliefde voor Portugese en Zuid-Amerikaanse literatuur. Ik houd niet van getrut; er moet iets op het spel staan. Brazilië met haar extreme omstandigheden, ongelijkheid, diversiteit aan landschappen en dunne lijn tussen leven en dood, leent zich daar goed voor. Zo heb ik me de afgelopen jaren verdiept in de politiek, natuur, literatuur, cultuur en geschiedenis."
2. Je bent momenteel in Rio om onderzoek te doen, wat ga je onderzoeken?
"Naast het boek zal ik de komende maanden ook met achtergrondverhalen voor De Correspondent proberen het land dichterbij te brengen. Brazilië heeft zo’n interessant verleden dat in alle facetten van het dagelijkse leven doorwerkt; van politiemarteling, corruptie en racisme, tot de gentrificatie - opwaardering - van bepaalde favelas met ontruiming van de bewoners als gevolg. Daarnaast haar snelle economische opmars en huidige recessie, de groei van de middenklasse en natuurlijk: de organisatie van de Olympische Spelen, voor het eerst in de geschiedenis op dit continent. Met alleen dagelijkse nieuwsverslagen zie je niet hoeveel lagen erachter zitten."
"We lezen in de krant over stakingen die de organisatie van het WK Voetbal ernstig in het nauw brachten en hoe deze met grof geweld werden neergeslagen, en denken: jezus, wat gebeurt daar allemaal. Als je weet dat het land een jonge democratie is - pas in 1984 kwam er een einde aan de militaire dictatuur - waarin de uitoefening van zo’n sociaal grondrecht nog bijzonder is, versus een politieapparaat met militaristisch DNA, dan begrijp je dat nieuws al beter. Ik zit niet permanent in Brazilië - ik heb ook nog mijn werk als jurist en drie jonge kinderen - maar dat hoeft ook niet. Ik ben geen correspondent zoals kranten die hebben, eerder een schrijver die de lezer mee op reis neemt."
3. Komen de Olympische Spelen ook in je roman voor?
"Nee, het verhaal heb ik jaren geleden al voor het eerst geschreven. De thema’s in het boek gaan overigens wel op: de ongelijkheid, het geweld, de corruptie, en hoe de armere bewoners niets meekrijgen van de zaken waarmee de elite zich bezighoudt. Maar hopelijk ook: de geur van het land, het gevoel en de fysieke beleving van de uiteenlopende landschappen hier. Het is geweldig hoe alles nu samenvalt, en ik mijn kennis van en liefde voor Brazilië ook buiten het boek kan aanwenden."
4. Je helpt ook de Belgische olympische ploeg, begrepen we. Hoe?
"Ik mag de atleten en staf van de Belgische equipe voorbereiden op hun reis naar Brazilië. Dat zal neerkomen op lezingen waarin ik ze in vogelvlucht meeneem naar het land, de historie, de actuele politiek en aspecten van de volksaard. En dat dan minder droog dan dit klinkt."
5. Hoe is dat contact met de Belgen tot stand gekomen? En heb je ook nationale sportkoepel NOC*NSF benaderd?
"Via via kwam ik in contact met Wim Vandeven, de High Performance Manager van het BOIC - het Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité - en tevens top atletiektrainer. Ik vertelde hem dat het me van belang lijkt dat topsporters op de hoogte zijn van de situatie van het land waar ze naar toe gaan. Niet alleen om meer grip op de onbekende bestemming te krijgen en daarmee de mentale weerbaarheid te vergroten - belangrijke aspecten binnen high performance programma’s - maar ook omdat sporters steeds meer te maken krijgen met vragen rondom politieke gevoeligheden en omstandigheden van de lokale bevolking. En terecht."
"Kijk naar Peking, Sotsji. Je kan niet binnenvliegen, je baantjes lopen en op het podium het volkslied afspelen, zonder een clue te hebben van het land waarin je bent. Zo zitten jonge mensen ook niet meer in elkaar. Wim was onmiddellijk enthousiast en nodigde me uit in Leuven, samen met de Chef de Equipe. Wim stelde toen zelfs voor mijn roman op te nemen in het pakket dat de hele equipe krijgt, dus je begrijpt dat ik dolgelukkig en nogal hard naar huis ben gereden. We hebben het hier wel over de helden die we zo meteen vanaf de bank aanmoedigen. Vervolgens heeft Wim me doorverwezen naar Charles van Commenée, zijn evenknie bij NOC*NSF. Ook hij reageerde enthousiast, maar had zijn programma al vol gepland."
6. Heb je persoonlijk iets met sport, in actieve of passieve zin?
"Ik ben daar dubbel in. Ik heb een afkeer van de zelfverering-cultus die momenteel bestaat, met mensen die zo met zichzelf bezig zijn. Instagramaccounts met afgetrainde mensen en schaamteloze documentatie van yogasessies en sapkuren: een hoop pretentie om een hoop oppervlakkigheid te verhullen. Ik ken het wetenschappelijke onderzoek dat het effect van yoga op stress aantoont, maar zonder vergelijkend onderzoek dat een wekelijkse badmintonsessie met leuke mensen niet hetzelfde effect heeft, zegt het me niets."
"Iets anders is het belang van bewegen, grenzen opzoeken en doorzetten. Offers brengen en samen iets neerzetten. Die dingen spreken me allemaal aan en ik heb dan ook groot respect voor de afreizende atleten. Als supporter ben ik vooral gek op rugby en tennis, en ik kijk zo ongeveer alle afleveringen van Studio Sport, Match of the Day en Champions League – als relatiegeschenk. Zelf heb ik altijd gedanst, ook dansles gegeven, jazz, hip hop, streetdance, en dat blijft een belangrijk onderdeel van mijn leven. Thuis staat altijd muziek aan en mijn kinderen weten niet beter dan dat er gedanst wordt."
7. Wanneer zullen de Spelen in Rio voor jou geslaagd zijn?
"Op drie vlakken. Ten eerste als er mooi gesport wordt, dat wil zeggen: eerlijk, tot op het naadje, met verrassende wendingen en hopelijk goed resultaat voor Nederland én België. Ten tweede: als er ook aandacht is voor het gastland, de omstandigheden van de bevolking en de mooie en minder mooie kanten van de situatie hier in Brazilië. En als laatste: als er een discussie op gang komt over de organisatie van de Olympische Spelen, die mijns inziens helemaal uit de hand is gelopen. Het wordt voorgedaan alsof het een vruchtbaarheidsboom is: een waardevol geschenk aan een land dat investeringen, groei en voorspoed brengt. In feite is het een olietanker die rücksichtslos een stad binnenvaart, waarvoor alles en iedereen moet wijken. Dat heeft niets meer met de oorspronkelijke filosofie van de Spelen te maken."
8. Wie zijn in jouw ogen de grootste Nederlandse kanshebbers voor een gouden medaille?
"Dorian van Rijsselberghe - overigens een goed voorbeeld van een sporter met oog voor de omgeving - Ranomi, Dafne, Epke, Marianne, de hockeyploegen, springruiter Schröder met zijn London. Bij de Belgen Charlene van Snick, Si Mohamed Ketbi, springruiter Gregory Wathelet met zijn Conrad de Hus."
9. Wat hebben we niet aan je gevraagd maar wil je wel graag vertellen?
"We leven in een tijd waarin grote bedrijven veel macht hebben, dat vraagt om groots leiderschap. In het kader van Rio2016 vind ik dat Heineken, bij uitstek, deze rol op zich moet nemen. het Holland Heineken House is het bekendste en drukst bezochte Olympische ontvangsthuis ter wereld, Heineken hoort bij de vier merken die de Braziliaanse biermarkt domineren, Heineken Brasil is eigenaar van het befaamde Specialty Premium biermerk Xingu - afkomstig van de inheemse bevolking - én Nederland is nummer één bierexporteur naar Brazilië. Heineken heeft een voorbeeldfunctie voor de buitenlanders die zo meteen naar Brazilië komen."
"Het Holland Heineken House ligt op een afgesloten terrein in de duurste, witste buurt van de stad, waarnaar al het rechtstreekse openbaar vervoer vanuit het arme (zwartere) noorden is stopgezet. Ik verwacht niet dat ze het Holland Heineken House middenin een favela gaan zetten, maar je slechts richten op het faciliteren van feestvierende buitenlanders is echt van de vorige eeuw. Ik ken al hun Social Responsibility Programs en culturele projectjes, maar daar heb ik het niet over. Ik heb het over een intrinsiek gedragen idee dat het ‘Olympische’ of ‘Oranjegevoel’ niet slechts kan bestaan uit hossen op Guus Meeuwis in een compound, zonder mensen ook maar iets bij te brengen over je gastheer. Ik heb een heleboel ideeën; ze mogen me vandaag nog bellen."
Roxane van Iperen is bereikbaar via roxane@depleitschrijver.nl
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per twee weken een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
