Mindset

Skateboardster Keet Oldenbeuving mocht al op 16-jarige leeftijd Nederland vertegenwoordigen op de Olympische Spelen in Tokio én de vlag dragen bij de openingsceremonie. Bij haar debuut op de Olympische Spelen eindigde Keet op een knappe twaalfde plek. 'Ze gaat altijd maar door. Ze geeft niet op. Als een trucje niet lukt, blijft ze zeggen: nog één keer, nog één keer. Tot het lukt.' - Moeder Elsbeth over Keet Oldenbeuving bij RTLNieuws.nl op 26 juli 2021.

door: Larissa Bel & Yara van Gendt

De vorige column werd afgesloten met de conclusie dat sporters het meeste plezier hebben en de beste prestatie leveren wanneer zij intrinsieke motivatie hebben. Dit is het geval wanneer de motivatie om te presteren vanuit de sporter zelf komt. Intrinsieke motivatie is gelinkt aan meer plezier, meer inzet, het langer kunnen volhouden van activiteiten en uiteindelijk ook betere prestaties. Een ander aspect dat bijdraagt aan de juiste balans tussen plezier en presteren is het hebben van een 'growth mindset'. Maar wat is dan precies een growth mindset en hoe ontwikkel ik die bij mijn sporters?

Voor we dieper in gaan op de growth mindset, is het goed om te weten dat een sporter ook een fixed mindset kan hebben, het tegenovergestelde van een growth mindset. Sporters met een fixed mindset gaan uitdagingen liever uit de weg en blijven in hun comfortzone, de omgeving waarin ze weten wat ze kunnen presteren. Ook vindt een sporter met een fixed mindset het moeilijk om feedback te krijgen en ziet hij dit eerder als kritiek. Deze sporter zal bij feedback eerder geneigd zijn om ‘ja maar’ te zeggen en zal ook sneller de handdoek in de ring gooien.

"In tegenstelling tot sporters met een fixed mindset zal een sporter met een growth mindset langer doorgaan en niet snel opgeven"

Growth mindset
Iemand met een growth mindset is ervan overtuigd dat zijn talent en vaardigheden te ontwikkelen zijn door te trainen. Een sporter met deze mindset heeft een grotere bereidheid om risico’s te nemen en zal eerder buiten zijn comfortzone stappen om groei te ervaren. Hij ervaart weinig angst om fouten te maken, want daar kan je alleen maar van leren. In tegenstelling tot sporters met een fixed mindset, zal een sporter met een growth mindset langer doorgaan en niet snel opgeven. Hij staat open voor feedback en gebruikt dit juist om beter van te worden.

'Het is alleen maar goed dat mijn vader hard over mij oordeelt.' - Schaatser Joep Wennemars op ad.nl (29 juli 2022)

Het is te zwart-wit om te zeggen dat een sporter alleen een growth of een fixed mindset heeft. Iedereen heeft wel gebieden waarop zij fixed mindset-georiënteerd zijn, maar de kunst voor sporter en coach is dus om te ontdekken op welke gebieden dit is en om dat om te kunnen zetten in groei.

'Yeah, I believe in myself. Last year, I think I was too focused on trying to fulfil other people’s expectations.' - tennister Coco Gauff bij Eurosport.com op 31 mei 2022

Sporters met een growth mindset zijn coachbaarder, omdat zij bereid zijn te investeren in hun eigen ontwikkeling. Deze sporters leggen de focus op hun eigen prestaties en hoe zij deze kunnen verbeteren. Zij zijn minder bezig met wat er qua prestaties om hen heen gebeurt en kijken dus minder naar de prestaties van concurrenten. Het gaat erom dat ze hun eigen prestaties verbeteren.

Zijn er dan ook mogelijkheden om een growth mindset te ontwikkelen bij je sporters? Die zijn er zeker. Het begint bij het leggen van de focus op inzet in plaats van aanleg en op de eigen prestaties in plaats van de prestaties van eventuele concurrenten. Wanneer een sporter complimenten krijgt over eigen prestaties, gaat hij meer geloven in zijn eigen kunnen.

“In een veilig sportklimaat durft een sporter fouten te maken. Daarnaast durft de sporter in een veilig sportklimaat zijn grenzen, maar ook wensen aan te geven”

Het creëren van een veilig sportklimaat is een onderdeel van het ontwikkelen van een growth mindset bij jouw sporters. Een veilig sportklimaat creëren doe je onder andere door het opstellen van een teamcode. Hierin leg je met elkaar vast waar het team voor gaat en waar het team voor staat. Je beantwoordt vragen als: hoe gaan we met elkaar om? Welk gedrag vinden we belangrijk? Hoe gaan we naar onze doelen toewerken? Welke waarden vinden we belangrijk? Voorbeelden hiervan zijn: respect, plezier, prestatie, acceptatie, samenwerking en vertrouwen. In de derde column van deze reeks wordt dit uitgebreid uitgelegd.

Zoals eerder benoemd zien sporters met een growth mindset fouten als mogelijkheden om van te leren. In een veilig klimaat durft de sporter fouten te maken. Daarnaast durft de sporter in een veilig sportklimaat zijn grenzen, maar ook wensen aan te geven. Hij is bereid alles te geven voor betere prestaties en dit ook te delen met de coach. Het bespreken van grenzen en wensen is nodig om grenzen te kunnen verleggen en doelen op te stellen.

'I think, for me, I’ve known where I’ve stood, what she’s expected of me', Mead said. 'She’s given me a lot of confidence on the pitch and on the training pitch. It’s just been easy for me to go on the pitch and do what I know I can do and have the backing of my manager. I would say I’ve been a lot more free. The expectation she has for me, I understand a lot more than probably in the past.' - Beth Mead over coach Sarina Wiegman in Harrowtimes.co.uk op 8 juni 2022

Prestatiedoelen
Een andere manier om een growth mindset te ontwikkelen bij spelers is door samen met de sporter te kijken naar prestatiedoelen in plaats van alleen naar resultaatdoelen. Het verschil tussen beide is dat de focus bij een prestatiedoel ligt op het verbeteren van de eigen prestaties, waar dit bij resultaatdoelen, zoals het woord al zegt, ligt op het uiteindelijke eindresultaat. Het eindresultaat is meestal altijd afhankelijk van de prestatie van anderen aangezien het gaat om het winnen of het behalen van een bepaalde positie in de wedstrijd.

Een manier om deze prestatiedoelen samen op te stellen, is door procesgerichte vragen te stellen. Voorbeelden hiervan zijn:

Wat heeft ervoor gezorgd dat het (minder) goed ging?
Wat zou jij in de voorbereiding naar een wedstrijd anders willen doen?
Welke vaardigheden zou je willen verbeteren?
Hoe zou je jouw motivatie omschrijven en wat zou je hieraan willen veranderen?

"Het ontwikkelen en stimuleren van een growth mindset draagt bij aan de juiste balans tussen plezier en presteren"

Wanneer je samen met jouw sporter(s) gaat kijken naar wat er te behalen en verbeteren valt op het gebied van de processen die de sporter doorloopt, wordt de focus van het resultaat afgehaald en verlegd naar de ontwikkeling. Dit resulteert uiteindelijk in meer plezier en betere prestaties.

De effecten van het ontwikkelen van een growth mindset, worden laten zien in een video van Carol Dweck.

Samengevat
Het ontwikkelen en stimuleren van een growth mindset draagt bij aan de juiste balans tussen plezier en presteren. Hiervoor is het belangrijk dat er onder andere sprake is van een veilig sportklimaat. Een sporter die zich veilig en op zijn gemaakt voelt, durft fouten te maken en hier vervolgens van te leren. Door daarnaast samen met je sporter prestatiedoelen op te stellen verleg je de focus van resultaat naar prestatie en proces.

Naast het vergroten van de growth mindset resulteert dit ook in een groei van de intrinsieke motivatie en dus daarmee het plezier en de inzet van de sporter. Samen, met plezier, doelen behalen, een win-win situatie. Iets wat het plezier van een sporter kan verminderen zijn tegenslagen. In de volgende column zal worden besproken hoe een sporter veerkrachtiger wordt, daardoor beter kan omgaan met tegenslagen en zo een goede balans vindt tussen plezier hebben en presteren.

Bronnen:

AD (29 juli 2022). Joep Wennemars over de harde aanpak van vader Erben: ‘Hij liet me nooit winnen.’
Carter, D. (2022) Nu of Nooit. Amsterdam: Prometheus.
Eurosport (31 mei 2022). ‘I believe in myself’ – Coco Gauff’s fresh mindset spurring best-ever Grand Slam run after reaching French Open semis.
Harrowtimes (8 juni 2022). Beth Mead says England squad are loving life under Sarina Wiegman.
RTL Nieuws (23 juli 2021). Ooit buitenbeentje, nu vlaggendragen: ‘Keet kreeg boevenogen van skateboarden’
Van de Wouw, A. (2020). Leren Presteren. Nieuwegein: Arko Sports Media.
Van de Wouw, A., & van Gendt, Y. (2021). Leren Revalideren - Hoe je optimaal herstelt van je blessure en er sterker uitkomt Nieuwegein: Arko Sports Media.

Larissa Bel is een student sportmarketing, maar daarnaast ervaringsdeskundige op het gebied van revalideren. Dit is dan ook hoe zij in aanraking is gekomen met WOUW Performance Coaching. Het afgelopen half jaar heeft zij de social-media kanalen van WOUW Performance Coaching geoptimaliseerd om zo nog meer mensen te bereiken en de sportpsychologie meer top of mind te krijgen bij zowel (geblesseerde) atleten als coaches, fysiotherapeuten en (sport)artsen.

Yara van Gendt is SPORTPSYCHOLOOG VSPN®, psycholoog NIP en runt samen met Afke van de Wouw, WOUW Performance Coaching. Zij heeft daarnaast haar eigen praktijk in Zwolle waar zij o.a. millennials, coaches, sporters en teams begeleidt binnen verschillende sporten zoals: voetbal, tennis, hockey, rugby, wielrennen, schaatsen, zwemmen en korfbal. Daarnaast geeft zij les in sportpsychologie op o.a. de Hogeschool Utrecht, verzorgt zij workshops en lezingen bij sportverenigingen en bonden en faciliteert zij teamsessies in het bedrijfsleven. Yara van Gendt is tevens bestuurslid van de Vereniging SportPsychologie Nederland (VSPN) waarin het bekender maken van het vakgebied sportpsychologie een belangrijk thema is. Eind 2021 is haar boek 'Leren Revalideren - hoe je optimaal herstelt van je blessure en er sterker uitkomt' (zie www.lerenrevalideren.nl) uitgekomen dat zij samen met Afke van de Wouw schreef.

Mindset

Meer over:

Blijf op de hoogte