ICSadviseurs begeleidt gemeenten en andere exploitanten bij de ontwikkeling van zwembaden

De ontwikkeling van een nieuw zwembad is vaak een heet hangijzer voor gemeenten. De forse investering in de realisatie, maar ook de voortdurende lasten van de daaropvolgende exploitatie liegen er niet om en zijn een jaarlijks terugkerende aanslag op de gemeentelijke begroting. En dat terwijl de gebruikers de ontwikkelingen op de voet volgen: blijft ons zwemwater wel bestaan en wordt aan onze behoeftes tegemoet gekomen? Ondertussen spelen thema’s zoals duurzaamheid en transparantie in kosten een steeds grotere rol (lees: spanning tussen subsidie en aanbestedingsregels). De vraag die zich steeds vaker voordoet is of betrokkenen wel gebaat zijn bij de gebruikelijke (huidige) aanpak. Immers, we benaderen zwembaden als maatschappelijk vastgoed, maar de vraagkant verwacht een commerciële benadering. ICSadviseurs (www.icsadviseurs.nl) staat betrokkenen bij in dit web van mogelijkheden en creëert vooral kansen.

Veel zwembaden dateren uit de jaren zeventig en voldoen niet meer aan de behoeftes van de huidige tijd. Niet alleen waar het gaat om faciliteiten, maar ook op het gebied van energieverbruik. In de klimaatplannen van de Nederlandse gemeenten is daarnaast de opgaaf opgenomen om het energieverbruik de komende decennia wezenlijk te reduceren. Ondertussen bedragen de geschatte exploitatiebijdragen van gemeenten meer dan vijftig miljoen per jaar, om zo het entreekaartje voor iedereen betaalbaar te houden. Gebruikers stellen daarnaast hogere eisen op het gebied van gebruiksmogelijkheden, diversiteit, genot en comfort. Zwemmen bestaat niet langer uit alleen baantjes trekken maar is een leisure en fitness beleving.

Bij het renoveren en realiseren van een zwemcomplex gaat het niet om een eenvoudige inkoop, het in feite om co-ondernemerschap tussen gemeente en exploitant, zolang de gemeente structureel bijdraagt. Dit vraagt om een vernieuwende aanpak.

Duurzaamheid en milieu
Streven is om de energiebehoefte in het zwembad tot een minimum te beperken. Ook dient de energie zo veel als mogelijk duurzaam te worden opgewekt. Veelal kan aan deze aspecten tegemoet worden gekomen door het bijvoorbeeld toepassingen op het gebied van bijzonder isolerende gevels (en daken), houtskeletbouw, de - zichtbare - opvang van regenwater en het collecteren van zonnewarmte op daken maar ook op gevels. En in de toekomst zelf het gebruik maken van aardwarmte. Ook de principes van cradle to cradle dragen bij.

Daarnaast zijn er ontwikkelingen op het gebied van beperking van chloorgebruik. Bij bijvoorbeeld een experiment in Emmen wordt keukenzout - ter plekke - zodanig bewerkt dat de lucht van het chloor zo goed als verdwijnt, waardoor gebruikers in de nabije toekomst in een gezonder en milieuvriendelijker zwembad kunnen zwemmen. Dit draagt tegelijkertijd positief bij aan het desinfecteren van zwemwater.

Transparantie en co-ondernemerschap
Indien een gemeente overgaat tot realisatie van een nieuw zwembad zijn er ten aanzien van de naleving van (Europese) aanbestedingsregelgeving een aantal aspecten die daarbij een rol spelen. Vaak worden deze gezien als bedreiging. Dat hoeft niet, innovatieve bouw- en exploitatievormen moeten dienend zijn aan de balans in de belangen van gemeente én exploitanten (gebruikers).

Eigendom en exploitatie zijn twee verschillende aspecten die vaak uit elkaar worden gehaald, maar die bij zwembaden niet los van elkaar kunnen worden gezien. Het uitgangspunt van ICSadviseurs is dat het succes van de exploitant/exploitatie bepalend is voor de uiteindelijke waarde - en bereidheid tot meefinancieren - van de investering.

Aandachtspunt is een reeds bestaande eigendomspositie en aanwezige exploitant. Dit kan van belang zijn in de concurrentiestelling tussen alle mogelijke gegadigden in aanbesteding (of concessie) met betrekking tot een ‘Level Playing Field’. Een veel gehoorde wens van exploitanten is of zij bij de planvorming betrokken kunnen worden en of zij de exploitatie in het nieuwe zwembad kunnen voortzetten. De beantwoording hiervan hangt af van de principiële keuze die de gemeente maakt in haar rol als co-ondernemer, bijvoorbeeld de vraag wie de risico’s van de exploitatie uiteindelijk draagt. Hierin zijn verschillende scenario’s denkbaar, scenario’s waarin de gemeente en marktpartijen elkaar dienen te vinden. Winstgevende zwembaden zijn nog schaars.

Gebruikers zijn klanten
In een ideale situatie krijgen wensen en verwachtingen van gebruikers, met name de vaste badgasten - via sportverenigingen - maar ook incidentele gebruikers, een plek in het programma van eisen dat aan de vormgeving van elk nieuw zwembad ten grondslag ligt. Dat niet aan alle wensen tegemoet kan worden gekomen spreekt voor zich. Maar als aan de gebruikers als klanten al in het beginstadium wordt gedacht, zal dat de waardering bepalen zodra zij eenmaal in het nieuwe water zwemmen. Meespraakbijeenkomsten en vragenlijsten kunnen voor veel draagvlak en duidelijkheid zorgen. Ook ‘vergeten’ belanghebbenden als onderwijsinstellingen en omwonenden kunnen daarbij betrokken worden. Met die betrokkenheid wordt het creëren van een zwembad met extra toegevoegde waarde mogelijk.

Aanpak ICSadviseurs,
Keuzes maken in het proces van ontwikkelen, ontwerpen, realiseren en exploiteren is geen sinecure. Een doordachte strategie in aanbesteden en contracteren biedt vooral kansen. Het vraagt vooral om samenhang en een passende procesaanpak.

Betrek de gebruiker, in de breedste zin van het woord, vroegtijdig in het proces is het devies. Zeker waar het gaat om multifunctionele sportvoorzieningen waar zwembaden steeds meer onderdeel van zijn.
 
Bekijk de ontwikkeling van een nieuwe zwemvoorziening vanuit verschillende perspectieven. Een duurzaam zwembad kost op de korte termijn wellicht meer, maar investeringen in duurzaamheid betalen zichzelf op de middellange termijn dubbel en dwars terug. De hoogte van de investering is ‘slechts’ een eenmalige hobbel terwijl de exploitatie decennia betreft.

Resultaat
Door een andere, geïntegreerde aanpak kan aan veel van de wensen van zowel gemeenten als andere exploitanten casu quo gebruikers tegemoet worden gekomen. Dit heeft positieve effecten voor de mogelijkheden, de beleving, het klimaat en milieu, en niet in de laatste plaats voor de portemonnee. Maar, zoals zo vaak geldt: bezint eer gij begint.