Gemeenten en BVO’s kunnen samen meer bereiken

Enkele jaren geleden is het ‘Platform gemeenten met een BVO’ opgericht. “Dat is een club waarin gemeenten met een professionele voetbalclub kennis en ervaring met elkaar uit kunnen wisselen”, vertelt de Utrechtse sportwethouder Rinda den Besten. De beoogde nieuwe voorzitter van het Platform onderkent het belang van een betaald voetbalclub voor de gemeente, maar de mogelijkheden om voetbalclubs in te zetten bij maatschappelijke projecten worden desondanks vaak onderschat. “Gemeenten zien vaak niet wat je allemaal met een betaald voetbalclub kan doen”, aldus Theo Hermsen, die zich als onafhankelijk adviseur in Arnhem bezighoudt met maatschappelijke projecten rond Vitesse. De Stichting Meer Dan Voetbal maakt ook onderdeel uit van het Platform en hoopt gemeenten te doordringen van die mogelijkheden.

“Het belang van een betaald voetbalclub voor de gemeente is drieledig”, aldus wethouder Den Besten. “Ten eerste economisch. Een BVO heeft een grote aantrekkingskracht en daar profiteert het bedrijfsleven van. Ten tweede sportief. De club heeft een voorbeeldfunctie, het geeft jongens in de stad iets om van te dromen. En ten slotte is er een sociaal-maatschappelijk belang en dat wordt steeds groter. Neem bijvoorbeeld FC Kicks United bij FC Utrecht. Spelers zetten zich in voor allerlei maatschappelijke doelen zoals afkickprogramma’s voor drugsverslaafden en activiteiten om jongeren aan het sporten te krijgen. Je moet als gemeente blij zijn met een betaald voetbalclub. Ik ben zelf ook echt fan en ga er op zondagmiddag zo vaak mogelijk naartoe.”

Naast de voordelen die een betaald voetbalclub de gemeente biedt, kleven er ook risico’s aan. Den Besten: “Veel gemeenten zijn op allerlei manieren financieel verknoopt met hun BVO. In Utrecht gaat er geen cent gemeentegeld naar de club zelf, maar via het stadion zijn we toch aan elkaar verklonken. Die vastgoedrelatie tussen club en gemeente zie je vaak. We hebben de club een paar jaar geleden proberen te helpen met het verkopen van hun stadion aan een nieuwe eigenaar, door als gemeente een lening te verstrekken. In de parapluovereenkomst is destijds een aantal tegenprestaties van de club tegenover de gemeente opgenomen. Daarbij gaat het aan de ene kant om de maatschappelijke inzet van spelers in de stad, en aan de andere kant om financiële controle. We kijken twee keer per jaar heel diep mee in de boeken van de club om dat te monitoren.”

Op dit moment ligt er in Utrecht een acuut probleem op tafel omdat de eigenaar van het stadion failliet dreigt te gaan. “We zitten in een spannende situatie. Bij een faillissement moet je als gemeente in actie komen. We zijn nu met juristen en hypotheekverstrekkers in gesprek om te kijken hoe we eruit kunnen komen met een voor iedereen zo gunstig mogelijk plaatje”, vertelt Den Besten.” Was het – gezien dat dreigende faillissement – achteraf bezien wel verstandig om het stadion te verkopen aan een derde partij? “Het is behoorlijk frustrerend dat de partij aan wie de club het stadion heeft verkocht nu in die situatie zit. Niemand heeft dat indertijd voorzien en er zijn toch second en third opinions geweest. Het is wel iets om van te leren.” Het Platform gemeenten met een BVO biedt gemeenten de mogelijkheid ervaringen te delen. “PSV en AZ zaten de afgelopen tijd bijvoorbeeld in een vergelijkbare situatie en toen zijn we in Utrecht wel gebeld over die kwestie. Wat zijn do’s en dont’s.”

Het risico om in een financieel wespennest terecht te komen maakt clubs vaak huiverig om op maatschappelijk gebied relaties aan te knopen met de BVO. Gemeenten willen geen geld in de club steken om vervolgens het verwijt te krijgen dat zij daarmee de soms toch al als exorbitant beschouwde spelerssalarissen nog verder opdrijven. Volgens Theo Hermsen is die angst van gemeenten ongegrond. Hermsen heeft de nodige ervaring met maatschappelijke projecten bij Vitesse. Hij werkt daarbij ook samen met de Stichting Meer dan Voetbal en noemt zichzelf een soort ‘verbindingsofficier’ tussen de club en de gemeente. “Als je Arnhem als voorbeeld neemt: de gemeente geeft geen steun aan de voetbalclub Vitesse. Er is wel een aparte stichting Vitesse Betrokken, waarin de maatschappelijk projecten van de club zijn ondergebracht. Zo’n stichting is er bij bijna alle profclubs in Nederland. Die constructie is er om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. De subsidie gaat niet naar de voetbalclub maar naar de stichting. Het gaat om het type subsidie die andere welzijnsinstellingen ook kunnen krijgen.”

De gemeente Arnhem is in het verleden door de Wet Schuldsanering gedwongen om Vitesse mede met publieke middelen overeind te houden. Dat bood de gemeente ook de mogelijkheid om de club te verplichten tot maatschappelijke projecten en dat is ook gebeurd. Om die projecten financieel gescheiden te houden van de club is destijds de stichting opgericht. “Die staat los van de club. Vitesse financiert die stichting en daarnaast steekt de gemeente subsidie in maatschappelijke projecten van de stichting”, aldus Hermsen, die vindt dat de mogelijkheden om betaald voetbalclubs maatschappelijk in te zetten nog lang niet ten volle worden benut.