Football Against Racism strijdt tegen meerkoppig monster

Voetbalbesturen zijn witte mannenbolwerken. Football Against Racism in Europe (FARE) doet onderzoek naar minderheden en vrouwen in bestuursfuncties. Volgens directeur Piara Powar is Nederland op dit gebied één van de progressiefste landen van Europa. Jan Loorbach, die in 2005 voorzitter werd van de Commissie Goed Sportbestuur, waakt echter voor gekunstelde benoemingen: “Goed bestuur draait om de beste mensen op de beste plekken.”

Samen met de UEFA, de KNVB en de Engelse FA organiseerde FARE ruim een jaar geleden in Amsterdam een seminar over institutionele discriminatie. Onderzoeker Steven Bradbury wees er op het feit dat 99 procent van de belangrijke functies in het voetbal wordt bezet door blanke mannen, die vaak ook nog eens op leeftijd zijn en elkaar de baantjes toeschuiven. Powar: “We doen nu in elk Europees land nader onderzoek naar de diversiteit van voetbalbesturen, maar dat de situatie alarmerend is, is wel duidelijk.”

Goede richting
Afgelopen zomer trad de Noorse Karen Espelund toe tot het uitvoerend comité van de UEFA en dat is volgens Powar een stap in de goede richting. “Toch is er nog enorm veel werk te verrichten. We strijden namelijk tegen een meerkoppig monster, dat zich niet zomaar gewonnen geeft. In die strijd richten we ons op de bonden, omdat zij de plicht hebben om een goed voorbeeld te geven. Op clubs kunnen we geen politieke invloed uitoefenen.”

Volgens Powar heeft elke bond zijn eigen aanpak nodig, maar is er wel een aantal regels dat overal geldt. “Allereerst is er een bottom up benadering nodig. Capabele vrouwen dienen zichzelf voor bestuursfuncties aan te melden. Vervolgens moeten de zittende bestuurders om zich heen kijken en zich bij het aanschouwen van al die andere blanke, oudere mannen realiseren dat het goed is om te kiezen voor een andere samenstelling van de groep.”

Donkere coaches
In Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wordt naast de diversiteit onder bestuurders ook die onder coaches bestudeerd. Op de vraag of hij in Nederland al iets ziet van een bottom up benadering, wijst Powar op Aron Winter, Bryan Roy en Ruud Gullit. “Deze donkere coaches hebben zich beschikbaar gesteld. Daar begint het mee.” De FARE-directeur is sowieso goed te spreken over de Nederlandse aanpak op dit gebied. “Voor het seminar werkten we samen met de KNVB en ik heb gemerkt dat de bond openstaat voor verandering en bereid is om zaken aan te pakken. Het debat wordt hier gevoerd en hierin is Nederland één van de progressiefste landen van Europa.” Een top vijf wil Powar niet geven, maar wel wijst hij op de traagheid van mediterrane en de snelheid van Scandinavische landen. “Immigratie heeft gezorgd voor een nieuwe realiteit en die moeten we met z’n allen accepteren.”

Goed Sportbestuur
Jan Loorbach was voorzitter van de Commissie Goed Sportbestuur die al in 2005 13 aanbevelingen formuleerde over goed sportbestuur. De vijfde aanbeveling heeft als titel Bestuursfuncties. Gevraagd naar zijn mening over discriminatie op bestuursniveau merkt Loorbach op dat ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen niet direct op discriminatie hoeft te duiden. “Dat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn is een gegeven, van andere groeperingen durf ik het niet te zeggen. Zo heb ik bijvoorbeeld geen beeld van de verhouding van het aantal voetballers van Marokkaanse afkomst tot het aantal bestuurders.”

Loorbach stelt dat diversiteit niet heilig is en volgens de oud-basketballer, -sportbestuurder en tegenwoordig advocaat moet het begrip niet verward worden met representativiteit. “Als een vereniging bestaat uit allemaal mannen, katholieken of voor mijn part homoseksuelen, dan is het logisch dat je dat terugziet in het bestuur. Soms is het wenselijk om zo’n groep van buiten te verrijken met iemand die weliswaar niets met de sport heeft, maar wel erg bekwaam is op een bepaald vakgebied. Per se een vrouw of iemand met een andere afkomst in je bestuur willen plaatsen vind ik gekunsteld.”

Geen mannenwereld
De toetreding van Karen Espelund tot het uitvoerend comité van de UEFA vindt ook Loorbach een goede keuze. “De voetballerij is geen mannenwereld meer. Vrouwenvoetbal is niet meer zonder betekenis, maar inmiddels een vitaal product dat een belangrijke ontwikkeling doormaakt. Dat leidt ertoe dat de representativiteitseis op korte termijn tot meer vrouwelijke bestuursbenoemingen zou moeten leiden.”

Of de KNVB achterloopt bij andere bonden durft Loorbach niet te zeggen en daarbij wijst hij op het feit dat sporten als hockey, tennis, roeien en zwemmen al veel langer door vrouwen beoefend worden. “Vanwege een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en de vele media-aandacht heeft de KNVB een voorbeeldfunctie, maar dat betekent niet dat de bond ineens gekunstelde bestuursbenoemingen moet gaan doen.”