Rekenen en taal gaat beter op een bureaufiets

door: Leo Aquina | 23 april 2015

“Ik heb tijdens mijn studie soms van negen uur ’s ochtends tot vijf uur ’s middags college. Dan zit je de hele dag stil”, zegt Joris te Molder. “Ik vond het op de lagere school al vervelend om zo lang stil te zitten. Zo kwam ik op het idee voor een actief klaslokaal.” Te Molder volgt de Master Sport en Beweeginnovatie aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen. In het kader van die studie schreef hij een innovatieplan over bewegen in de klas en hij bracht zijn ideeën in de praktijk op de Arnhemse Lea Dasbergschool. “De bevindingen van zowel de kinderen, de leerkrachten als de ouders zijn positief”, vertelt Te Molder.

“We weten dat sedentair gedrag allerlei gezondheidsrisico’s met zich meebrengt en bovendien toont onderzoek aan dat bewegen niet alleen goed is voor je fysieke gesteldheid, maar ook voor de cognitie”, aldus Te Molder. “Als je dat bij elkaar optelt is het toch vreemd dat we kinderen op school vooral aanleren om stil te zitten.” Te Molders oplossing is het concept Actief Leren, een klaslokaal met meubilair dat beweging stimuleert. “Daarbij moet je denken aan bureaufietsen, statafels, of een beweegkruk. Het is mijn droom om alle kinderen de gelegenheid te geven om zelf te kiezen in welke houding ze een les willen volgen.”

Remmingen
Hoewel uit de literatuur naar voren komt dat er een positieve relatie is tussen bewegen en cognitie, is er nog weinig bekend over het effect van bewegen tijdens het leren. Te Molder: “De meeste studies gaan over lange termijneffecten en ik wil eigenlijk juist kijken of bewegen tijdens het leren ook effect heeft.” Te Molder onderzocht dit op de Lea Dasbergschool door middel van de zogenaamde stroop-test, gericht op remming. Hij wilde onderzoeken of kinderen tijdens fietsen beter in staat zijn irrelevante prikkels die afleiden te onderdrukken.

“Voor kinderen is het remmen van irrelevante prikkels een essentiële vaardigheid, wanneer een kind niet in staat is om zich te kunnen richten op één bepaalde taak kan dat leiden tot onaangepast gedrag. Ik heb de test bij 34 kinderen gedaan, verdeeld in twee groepen van 17. Beide groepen hebben de test zowel bewegend als niet-bewegend gedaan. Uit de test bleek inderdaad dat kinderen bij bewegend leren beter in staat waren andere prikkels te onderdrukken.”

Te Molder onderzocht de effecten van zijn eigen innovatie. In hoeverre was er sprake van een slager die zijn eigen vlees keurt? “Een logische vraag. De strooptest is een veel gebruikte toets om inhibitie te meten en is goedgekeurd als het gaat om validiteit en betrouwbaarheid. Het onderzoek is ook door onafhankelijk begeleider goedgekeurd. Het gaat puur over de cijfers en die laten objectief zien wat er gebeurt”, licht Te Molder toe.

Toekomst
Te Molder hoopt het concept Actief Leren breder uit te kunnen werken. “Ik heb het nog niet getest in een werkelijk functionerend klaslokaal, want de tests met de kinderen waren apart. Dat is dus interessant voor een vervolgonderzoek.” Daarbij rijst ook de vraag in hoeverre een actief klaslokaal werkbaar is voor docenten en leerlingen, omdat zij ook last kunnen hebben van al die beweging om zich heen.

“Dat iets wat we nog verder moeten onderzoeken. We hebben wel aan kinderen gevraagd wat ze ervan vinden en ze lijken er geen last van te hebben. Die fietsen zijn geruisloos en we hebben ze achterin de klas gezet, zodat de andere kinderen er geen last van hebben”, vertelt Te Molder.

Landelijke implementatie
Uiteindelijk hoopt Te Molder Actief leren landelijk te kunnen implementeren. “De bekendheid wordt steeds groter”, vertelt Te Molder. “Ik verzorg door het gehele land workshops op scholen en congressen. NISB (Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen) heeft belangstelling en is ook polshoogte komen nemen op de Lea Dasbergschool.” Te Molder is ook in gesprek met een fabrikant van schoolmeubilair om in hoogte verstelbare tafels te ontwikkelen die Actief Leren zouden kunnen ondersteunen. “Maar ik wil een volledige methode schrijven over hoe je Actief Leren zou moeten opzetten. Het gaat niet alleen om de apparaten, maar ook om de achterliggende gedachte.”

Voor meer informatie: ’Bewegend leren is beter presteren’