5 vragen aan David Endt, voormalig teammanager van Ajax

1. Je bent meer dan dertig jaar bij Ajax werkzaam geweest in diverse functies. Op 13 juni 2013 kwam daar een abrupt einde aan. Kwam dat doordat jij niet tot het ‘kamp-Cruijff’ behoorde, maar tot het ‘kamp-Van Gaal’?
“Ik heb me altijd gedistantieerd van die kampen, zonder ongenoemd te laten dat ik grote bewondering en waardering heb voor Louis van Gaal. De methodes die zijn gebruikt om die zogenaamde revolutie tot stand te brengen… dat kan gewoon echt niet. Ik neem de woorden 'fluwelen revolutie' dan ook niet in de mond. Dat is een bedachte term om een beetje sympathie op te wekken, maar het was een mijnenveld. Neem bijvoorbeeld de manier waarop Danny Blind is beschimpt en beschadigd en er zijn meerdere andere gevallen. Onze clubarts heeft uiteindelijk zelf de beslissing genomen om op te stappen, maar ook hij is beschadigd. Het ging om macht en de manier waarop die werd verkregen, tart echt elke beschrijving.”

“Politiek is het natuurlijk handig om de wereld te verdelen in kampen. Dat schept duidelijkheid in voor- en tegenstanders. Die en die horen er wel bij, en die en die moeten eruit. Maar je beschadigt de ziel van de club. Je maakt vijanden van mensen die oorspronkelijk vrienden waren, omdat zij een ander idee hebben over wie er gelijk heeft. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Je kan toch ook harmonieus samenleven met verschillende inzichten? Je zou moeten appelleren aan het gezonde verstand als je een gemeenschappelijk doel wil bereiken. Als je het hakblok klaarzet, is dat eigenlijk ook een diskwalificatie van je eigen vermogen.”

“Ik wilde mijn onafhankelijkheid niet verliezen. Misschien merkten ze dat ik niet naar de pijpen van welke persoon dan ook wilde dansen, dat ik autonoom wilde blijven denken. Wanneer je per se in kampen wilt denken, dan ben ik Kamp Ajax.”

2. Kun je ons meenemen naar het moment van je ontslag. Had je dat aan zien komen?
“Het kwam voor mij als een donderslag bij heldere hemel. Er waren wel eens mensen geweest die hadden gezegd: ‘Pas op, ze willen je elimineren.’ In die termen werd er bij de club gedacht en dat is natuurlijk al erg genoeg. Ik ben toen bij mezelf te rade gegaan. Op welke gronden? Wat kan ik eraan doen? Zou ik me meer moeten schikken naar een bepaalde kant? Maar ik ben wie ik ben. Dat wilde ik niet veranderen, bovendien geloofde ik het gewoon niet. Ik kon me simpelweg niet voorstellen dat het ooit zover zou komen.”

“De ochtend van mijn ontslag was ik met Edwin van der Sar naar Betondorp geweest. Het is een wrange samenloop van omstandigheden als je het in het licht van die kampen bekijkt. We gingen met de woningbouwvereniging praten over de mogelijkheid om een museum te maken van het geboortehuis van Johan Cruijff. Het was eigenlijk een heel leuke dag, inspirerend om met zoiets bezig te zijn. Toen we terugkwamen op de club vroeg Edwin of ik nog even een kop koffie met hem wilde drinken. Grappig, want ik drink nooit koffie en ik vroeg hem gekscherend of ik iets te vrezen had. Bij hem op de kamer kwam het hoge woord eruit.”

“Het moet voor Edwin ook moeilijk zijn geweest. Hij moest als absolute debutant op dat ingewikkelde bal der belangen de kastanjes uit het vuur halen. Normaal gesproken legde ik verantwoording af aan de technisch directeur: Marc Overmars. Die had dat gesprek dus eigenlijk met mij moeten voeren, maar volgens Edwin had hij moverende redenen om het niet te doen. Zelf denk ik eigenlijk dat ze onder druk stonden. Ze konden het niet langer uitstellen want ze waren al in gesprek met een opvolger en de seizoensvoorbereiding zou een week later beginnen.”

3. Heeft de club jou een reden gegeven voor je ontslag? Weet je welke krachten erachter zaten?
“Dat zit me nog altijd enorm dwars. Ik heb regelmatig gevraagd naar de reden en niemand kon of wilde me vertellen welk comité op welke wezenlijke gronden tot dit inzicht was gekomen. Het werd gegooid op professionalisering. Ik heb daar altijd een beetje om moeten lachen. Dat is een vaag begrip, waar je je makkelijk achter kunt verschuilen. Als je dat echt wil, maak je duidelijk op welke punten je daadwerkelijk wil professionaliseren en op welke manier je met medewerker Endt aan de slag gaat om verbetering aan te brengen. Maar er was geen plan en er is in de voorgaande jaren nooit een evaluatiegesprek geweest. Er was geen enkel houvast."

“Dat ze het uitgerekend op professionalisering gooien, is een gotspe, een onbedoelde grap. Het ontslag van medewerker Endt, hoe professioneel was dat? Je verwacht toch van een beursgenoteerd bedrijf dat de mensen die er leiding geven op zijn minst in overleg gaan met de medewerker. Dat overleg is er nooit geweest en daarom voelt het als een dolkstoot in de rug. Dat geeft mij ook wel een beetje een moeilijk gevoel ten opzichte van de mensen die er verantwoordelijk voor zijn.”

“Ik weet niet precies welke krachten erachter zitten. Daar heb ik regelmatig naar gevraagd, maar ik kreeg nooit een duidelijk antwoord. Edwin van der Sar was de boodschapper van het nieuws. Je moet niet vergeten dat een aantal mensen heel vers op een positie is gezet. Zij werden voor een kar gespannen en ze hadden mogelijk niet het idee dat ze de macht hadden om er een stokje voor te steken als ze zagen dat er fouten werden gemaakt. In zekere zin heb ik bijna een soort mededogen. Van der Sar had in ieder geval nog de ballen om mij de slechte boodschap recht in de ogen te vertellen. Dat moet hem ook pijn hebben gedaan.”

“Ik heb uiteindelijk ook nog met Frank de Boer gesproken. Ik was verbijsterd dat hij het zover liet komen. Frank zei me dat hij het er ook wel een beetje mee eens was, dat ze een 'digitalere' teammanager zochten. Iemand die makkelijker communiceert met de computer. Ik ben een man van het gesproken woord en het menselijk contact. Maar het was uiteindelijk ook weer erg vaag. Ik wilde duidelijke voorbeelden, maar steeds wanneer als ze met concrete zaken kwamen, kon ik die weerleggen met feiten. Het waren altijd losse flodders en voedde mijn overtuiging dat het politiek was.”

4. Hoe kijk je nu naar Ajax? Doet het je goed om te zien dat de revolutie vooralsnog niet tot grote successen leidt?
“Nee, daar haal ik geen voldoening uit. Het doet me eerder verdriet. Ik had liever gehad dat ik nog op de plek had gezeten waar ik zat en mijn ding had kunnen doen. Het is wrang om te zien dat er geen stappen vooruit zijn gezet, maar eerder achteruit. De mensen die indertijd bij de slagboom stonden te verkondigen hoe het allemaal moest (Dennis Bergkamp en Wim Jonk, red.) staan nu tegenover elkaar. Dat staat symbool voor hoe er een wig is gedreven in de hele structuur van de club. Er is heel veel schade toegebracht in de diepere lagen van de club, juist door alles in te delen in kampen. Die hoort daarbij en die hoort daarbij. Er heerst een niet snel te herstellen verdeeldheid.”

“Het doet mij pijn en ik maak me er zorgen om, want het is mijn club en het blijft altijd mijn club. De clubliefde als abstractheid zal er altijd zijn en ik heb geen enkel probleem met de mensen op de werkvloer met wie ik jarenlang de kantine en de parkeerplaats heb gedeeld. Ik heb natuurlijk wel mijn gedachten en menselijke emoties over de mensen die de beslissingen hebben genomen. Het is de kunst om dat te beheersen. Ik geef iedereen gewoon een hand.”

“Ze noemen mij vaak een moralist. Mijn antwoord is altijd: liever een moralist dan immoreel. Ik ben niet heilig en ik maak genoeg fouten, maar ik probeer wel altijd de menselijke ethiek te handhaven. Aan die revolutie zitten veel immorele kanten. Zaken die te maken hebben met macht en machtsmisbruik. Er zijn mensen geslachtofferd. Dat is nooit een goede manier om iets tot stand te brengen binnen de club. Ajax is meer dan een voetbalclub. Je hebt ook een maatschappelijke voorbeeldfunctie. Als je de maatschappij laat zien dat je je zin krijgt als je hakt met de botte bijl, wat voor voorbeeld geef je dan? Je kunt ook laten zien dat je op een zinnige manier in gesprek kunt gaan als je verschilt van inzicht. Ajax staat voor sportiviteit en goed met elkaar omgaan. Frank de Boer draagt dat uit. Als mensen in de top van de organisatie het voorbeeld geven, druppelt het vanzelf door naar beneden.”

5. Hoe ziet jouw leven na Ajax eruit? Zou je bij een andere club aan de slag kunnen of willen werken?
“Ik heb het leven na Ajax eigenlijk pas een jaar na mijn daadwerkelijke afscheid weer opgepakt. Voor die tijd heb ik vooral om me heen gekeken. Het ligt niet in mijn aard om heel erg met mezelf te koop te lopen of enorm te lobbyen. Bovendien was de pijn en de frustratie op dat moment te groot. Ik weet dat ik mijn werk als teammanager ook bij een andere club zou kunnen doen. Ik ben bij de club altijd bezig geweest om met het team op een harmonieuze wijze tot een optimale prestatie te komen. Ik was er voor de praktische invulling en de menselijke kant. De belangstelling bleef echter uit. Ik denk dat er toch een te groot stempel van Ajax aan mij kleefde.”

“Uiteindelijk ben ik verder gaan kijken. Ik moest voor mijn gezin toch ook een zeker economisch niveau handhaven. Er kwam al vrij snel een aantal makelaarsbureaus met de vraag of ik ervoor voelde om me bij hen aan te sluiten. Dat heb ik in eerste instantie afgehouden. Ik was er een beetje huiverig voor en had mijn soms bevestigde vooroordelen. Daarnaast had ik een poosje een ander ijzer in het vuur omdat Clarence Seedorf mij eind 2013 had gevraagd om zijn teammanager te worden bij AC Milan, waar hij in juli 2014 zou beginnen. Dat paste precies in mijn straatje, maar uiteindelijk ging het helaas niet door. Clarence moest eerder beginnen bij Milan en werd uiteindelijk slachtoffer van politieke manoeuvres binnen de club, waardoor het allemaal op niets uitdraaide. Maar ik had Clarence mijn woord gegeven en tot eind mei 2014 kon ik dus niets anders doen.”

“Het spelersmakelaarskantoor EFM International, dat tegenwoordig als Aggregated door het leven gaat, hield aan. Vanwege hun ideeën, werkwijze en samenstelling had ik er meteen een goed gevoel bij. Mijn werk is faciliteren en helpen. Ik kan met mijn achtergrond wel inschatten of iemand goed kan voetballen en ik houd me bezig met de mentale aspecten, de sociale kant en de mediabegeleiding. Laat andere mensen de zakelijke kant maar inschatten. Mijn idee van goede spelersbegeleiding is meer gebaseerd op het sportieve succes dan op direct en snel geldelijk gewin. Ik ga uit van het motto: het geld moet de atleet achterna lopen, niet andersom. Ik wil de individuele topsporter bewust maken van de mogelijkheden en hem faciliteren om het beste uit zijn carrière te halen.”

“Ik hoop dat mijn werk als spelersbegeleider zich uitbreidt, ook om economische reden want ik moet ontsnappen uit mijn frustrerende uitkeringssituatie. Daarnaast zijn er nog zoveel dingen die ik graag zou willen doen. Ik zie heel veel verbindingen tussen de sport en de maatschappij. Ik heb ooit bij Ajax het Streetwise-project verzonnen. Dat heeft zo’n vijftien jaar bij verschillende directies in de bureaula gelegen totdat sponsor Aegon het oppikte en perfectioneerde. Nu is het heel modern om je als club maatschappelijk te afficheren. Ik houd ook van de verbinding tussen sport en kunst. Daar heb ik de meest uiteenlopende gedachten over, van voetbalgerelateerd cabaret, tot door koren gezongen supportersliederen tot het schrijven van een voetbal-opera. Ik heb al een libretto geschreven met voetbal als onderwerp. Het zou mooi zijn om daar iets mee te gaan doen. Ik ben altijd met van alles bezig geweest. Ik ben altijd meer geweest dan alleen de uitvoerder van mijn taak.”