Skip Navigation LinksHome-Nieuws-Vraag & Antwoord-Item

De vraag van Arie Koops aan Bart Heuvingh 21 januari 2020

  • De vraag van… Arie Koops, eerder 12 jaar technisch directeur van de KNSB en nu technisch directeur in China 
  • Aan... Bart Heuvingh, topsportbegeleider van de jeugd bij AZ en auteur van 'Talen van Morgen – Groeimindset als basis voor talentontwikkeling'

ArieKoops150FC

De vraag

Wat zijn in het algemeen de belangrijkste factoren voor een succesvolle talentontwikkeling binnen een voetbalclub en welke factoren in het bijzonder hebben bijgedragen tot het structurele succes op dat gebied van de laatste jaren bij AZ?

Het antwoord

BartHeuvingh175FCHet is lastig om de belangrijkste factoren voor een succesvolle talentontwikkeling binnen een voetbalclub te benoemen, juist omdat talentontwikkeling zo complex is en er vele factoren direct en indirect invloed hebben. Toch zal ik proberen hieronder enkele zaken te benoemen die hebben bijgedragen aan het succes van de AZ jeugdopleiding. Al heb jij in jouw eigen antwoord op de vraag die jij kreeg al een heel belangrijke factor genoemd, namelijk: 'het voortdurend willen verbeteren en het altijd willen leren om beter te worden is de weg naar succes.’ 

De belangrijkste factor in mijn ogen is namelijk ook de leergierigheid van de spelers en hun drive om zich elke dag te verbeteren. Wij als trainers, begeleiders en specialisten helpen de spelers om het maximale uit zichzelf te halen, maar uiteindelijk moeten zij het waar maken en verdienen zij dus het grootste compliment voor het succes van de jeugdopleiding. Hoe wij ze bij hun talentontwikkeling helpen, ondersteunen en inspireren, geef ik hieronder weer. 

"We willen spelers die durven te dromen en er vervolgens dan ook alles aan doen om hun droom waar te maken"

Ambitie durven uitspreken
We zijn bij AZ niet bang om onze ambitie uit te spreken: we willen meedoen in de top van de Eredivisie en elk jaar Europees spelen. Groot durven denken en ambitieus zijn is belangrijk omdat het richting geeft en inspireert, of om met de woorden van onze algemeen directeur Robert Eenhoorn te spreken: 'als je dromen weghaalt uit de sport, dan verwijder je het fundament.’ Graag zien we dat onze spelers ambitieus zijn, dus in die manier van denken geven we graag het goede voorbeeld. We willen spelers die durven te dromen en er vervolgens dan ook alles aan doen om hun droom waar te maken. Wanneer de organisatie en de mensen die daarin werken ambitieus zijn, zullen spelers dit hopelijk ook proeven en hierin mee gaan. Niemand gaat hoger springen door de lat lager te leggen, dus zorgen we voor een ambitieuze stip op de horizon.

Voor ons als club is dat successen behalen met het eerste elftal, waarbij wij de beste spelers omwille van het geld niet kunnen kopen, maar ze wel kunnen opleiden. We weten dat we op basis van geld niet de strijd kunnen aangaan, dus doen we het op een andere manier. Een duidelijke visie, de beste programma’s en vakmensen die deze programma’s uitvoeren in een topsportcultuur zijn onderdeel van die andere manier waarop wij spelers opleiden op ons trainingscomplex.

XL3VraagAntwoord-BH-1Duidelijke visie 
Het ontwikkelen van talent zit in onze vezels en onze organisatie is er volledig op ingericht. Hoe wij de spelers opleiden hebben we duidelijk en krachtig geformuleerd in onze visie op talent die bij alle trainers, specialisten, spelers en ouders bekend is. We ontwikkelen en trainen bij AZ spelers die: 

  • het spel begrijpen;
  • eigen keuzes maken;
  • technisch en fysiek in optimale conditie zijn;
  • 24/7 gericht zijn op presteren;
  • een sterke persoonlijkheid hebben.

Een dergelijke gezamenlijk visie zorgt ervoor dat iedereen weet vanuit welk denkkader er gewerkt wordt en dit zorgt ervoor dat een speler weet waar die aan toe is. Niet de ene dag het ene en de andere dag het andere. Uit onderzoeken van de bekende onderwijsspecialist John Hattie blijkt dat een collective teacher efficacy (het geloof bij de docenten dat door gezamenlijke actie ze een positieve invloed kunnen hebben op het leren van alle leerlingen) de belangrijkste factor is in onderwijs. Een jeugdopleiding is weliswaar geen onderwijsinstelling, maar er zijn uiteraard overeenkomsten. De duidelijke en simpele visie zorgt ervoor dat gezamenlijk geloof en gezamenlijke actie van de trainers en specialisten eerder zal plaatsvinden. Het helpt met keuzes en geeft richting aan hoe we dagelijks werken.

"Oud-jeugdspelers zoals Teun Koopmeiners vragen we om zijn lessen over te brengen op de huidige generatie jeugdspelers en ze zo te inspireren met zijn voorbeeld"

Opleidingsprogramma’s
Er zijn bij de AZ jeugdopleiding drie opleidingsprogramma’s: op het gebied van voetbal, fysiek en topsport. Spelers worden vanaf de AZ U11 tot en met Jong AZ geschoold in deze drie gebieden. Zo worden ze niet alleen betere voetballers die zich continu kunnen aanpassen in het veld, maar kunnen ze ook atletisch bewegen en leven als een topsporter (denk aan voeding, focus, slaap, herstel, mediaoptredens, etc.). Binnen al deze gebieden maken we gebruik van data en maken de ontwikkeling van een speler zichtbaar. Binnen de drie gebieden wachten we niet tot er problemen ontstaan, maar wordt elke speler op elk gebied beter door het programma. Huidige AZ-1 aanvoerder Teun Koopmeiners verwoordde deze focus op preventief werken op topsportgebied onlangs mooi in de Volkskrant: 'Ik was niet mentaal zwak, maar ik wist al van mijn vader dat je met een mental coach de diepte in kunt gaan.’ 

Oud-jeugdspelers zoals Teun vragen we vervolgens weer om zijn lessen over te brengen op de huidige generatie jeugdspelers en ze zo te inspireren met zijn voorbeeld.

Ouders/verzorgers van spelers zien we als opleidingspartners en nemen we dan ook mee in de drie programma’s door middel van oudergesprekken, informeel contact langs de lijn, topsportbijeenkomsten, het delen van de speler ontwikkelingsplannen en de fysieke scores door middel van onze online database Soccerlab. De rol van ouders in het talentontwikkelingsproces wordt nog wel eens onderschat, maar ik kan uit ervaring vertellen hoe belangrijk zij hierin zijn. 

We kiezen er trouwens bewust voor om pas bij de AZ U11 te beginnen met de drie opleidingsprogramma’s op het AFAS trainingscomplex, onder die leeftijdscategorie hebben we meerdere voetbalscholen op zondag. Voordeel hiervan is dat we een groter aantal jonge jeugdspelers kunnen opleiden en niet te vroeg hoeven te selecteren. Spelers kunnen door de voetbalschool in hun eigen omgeving blijven en met hun vriendjes spelen op school en bij hun amateurclub, maar ondertussen wel alvast wennen aan de AZ-trainingen.

"Het beste uit jezelf halen is de focus voor de spelers, maar zeker ook voor de staf van de jeugdopleiding"

Topsportcultuur waarin mensen het verschil maken
Uiteindelijk wordt het verschil gemaakt door de vakmensen die de programma’s uitvoeren. We trachten een topsportcultuur te creëren waarin we elke dag proberen onszelf te verbeteren. Aanleg is alleen het startpunt en talent kan altijd verder ontwikkeld worden of om met de woorden van AZ-linksback Owen Wijndal (VI 50-2019) te spreken: 'In de opleiding van AZ heb ik natuurlijk ook veel geleerd over professionaliteit. Dat dit echt een manier van leven is. Waarin je veel dingen moet doen en andere dingen juist moet laten. Het begint met voetbaltalent, maar daar moet van alles aan worden toegevoegd.'

Het beste uit jezelf halen is de focus voor de spelers, maar zeker ook voor de staf van de jeugdopleiding. Hierbij is het belangrijk om rekening te houden met wat Louis van Gaal het 'totale mens'-principe noemt: ook aandacht hebben voor de mens achter de speler, omdat iemand veel meer is dan alleen een voetballer. Onlangs benoemde onze directeur voetbalzaken Max Huiberts dit mooi in het AD: 'Binnen de opleiding wordt heel veel aandacht besteed aan hoe onze spelers zich gedragen, wat hen bezighoudt, en hoe ze zich in brede zin ontwikkelen. We kijken verder dan alleen het veld. Ik denk dat je dat bij deze spelers, en bij dit team, wel terugziet.' 

Potentie versus huidige prestaties
XL3VraagAntwoord-BH-2Uiteraard willen wij ook liever winnen dan verliezen, maar hierin kan voor het opleiden een groot gevaar schuilen. 'We scouten teveel op prestaties in het 'nu' in plaats van op potentie voor de toekomst', was een mooie quote die Marijn Beuker, hoofd prestatie ontwikkeling en innovatie, gebruikte tijdens het AZ Voetbalschool Seminar 2019. Deze zin geeft precies aan waar wij bij AZ rekening mee houden bij het scouten, maar ook gedurende de opleiding. Door middel van het meten en gebruik maken van de biologische leeftijd kunnen wij spelers eerlijker met elkaar en met zichzelf vergelijken. Op deze manier worden de vroegrijpers niet voorgetrokken en de laatrijpers minder benadeeld. De scouting kijkt dus verder dan het hier en nu en selecteert zoveel mogelijk spelers die op lange termijn het eerste kunnen gaan halen.

Calvin Stengs is een mooi voorbeeld van een laatrijper die uiteindelijk het eerste elftal heeft gehaald. Kortgeleden heeft hij zelfs het grote Oranje gehaald en in een NOS-interview gaf hij mooi aan hoe we bij AZ werken door te kijken naar biologische leeftijd in plaats van kalenderleeftijd. 

Een ander voorbeeld van kijken naar potentie in plaats van alleen naar huidige prestaties is dat wij geduld hebben wanneer het even minder goed met een speler gaat. We selecteren niet direct door, maar geloven dat tegenslag spelers juist sterker maakt. Myron Boadu benoemde dit kortgeleden krachtig in zijn VI-interview: 'AZ heeft ook in onze zware periodes altijd vertrouwen in Calvin en mij gehouden.' Obstakels en tegenslag zien we niet als een eindpunt, maar als een onderdeel van de weg naar succes.

"Deze kruisbestuiving zorgt ervoor dat we blijven innoveren en we het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden als dat ergens anders al gedaan is"

Leren van andere clubs, sporten en organisaties
We schromen niet om te leren van andere clubs, andere sporten en andere organisaties. Zo zijn we via Robert Eenhoorn in contact gekomen met de trainers en specialisten van de honkbalbond, zijn we mee geweest op een trainingskamp van de Jumbo Visma-wielerploeg, hebben we een kijkje genomen in jeugdopleidingen van meerdere grote clubs in Europa, waren we te gast bij de luchtverkeersleiding en kwam de hele zaalvoetbaltak van de KNVB bij ons langs om kennis uit te wisselen. Deze kruisbestuiving zorgt ervoor dat we blijven innoveren en we het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden als dat ergens anders al gedaan is.

Op ons trainingscomplex is iedereen van de voetbaltak van de club bij elkaar. De lijntjes zijn dus kort, er kan goed samengewerkt worden door alle mensen en de spelers kunnen zien waar ze naartoe werken en vandaan kwamen. Het complex an sich zorgt er niet voor dat een speler beter wordt - zoals Louis van Gaal mooi verwoordde bij de opening van het complex - maar het kan er wel aan bijdragen. 

Zo hebben we genoeg velden, een performance playground waar spelers teqball, straatvoetbal, beachvoetbal en voetvolley kunnen spelen, spreekruimtes om met de trainer of specialisten te kunnen praten, een videoanalyse-ruimte om beelden te bekijken, een keuken waar sportvoeding gekocht kan worden, een virtual reality-ruimte, een groot krachthonk en sinds kort ook een indoorhal waar altijd getraind en valide getest kan worden op het fysieke vlak. 

"In het seizoen 2018/'19 werd 49,7% van alle minuten in het eerste elftal gespeeld door zelfopgeleide spelers uit de jeugdopleiding"

XL3VraagAntwoord-BH-3Perspectief op profvoetbal in AZ 1
Uiteindelijk leiden al deze factoren tot waar het in de jeugdopleiding in essentie om gaat: spelers opleiden om profvoetballers te worden en dan het liefst voor het eerste elftal waar ze kunnen strijden om de ambitie van de club waar te maken. In het seizoen 2018/'19 werd 49,7% van alle minuten in het eerste elftal gespeeld door zelfopgeleide spelers uit de jeugdopleiding. We zijn trots op dit percentage, maar nog belangrijk dan dit percentage is dat we graag spelers met een hoog niveau opleiden. Met het Oranje-debuut van Myron Boadu en Calvin Stengs kortgeleden zijn we op de goede weg. En er komt volgens onze hoofd jeugdopleiding Paul Brandenburg nog veel meer aan de komende jaren, waarbij Stengs en Boadu de Alkmaarse jeugd volgens hem een enorme prikkel zullen geven. 'Ze laten aan al die andere jongens die eraan gaan komen zien dat er perspectief is.' Zo is de cirkel weer rond, want dit perspectief zorgt ervoor dat ook de nieuwe generatie spelers kan blijven dromen en hun ambitieus kunnen gaan waarmaken.

"We geloven heilig in onze opleidingsvisie en niks is dan mooier om eigen jeugd, na een jarenlang ontwikkelproces, op het veld te zien strijden"

Trots op jeugdspelers
Samengevat kan je natuurlijk allemaal plannen hebben en factoren benoemen, maar uiteindelijk gaat het erom wat er op het veld gebeurt door de spelers. Daarom wil ik mijn antwoord graag eindigen met een vraag die ik aan iemand heb gesteld die eerder dan Stengs en Boadu zijn debuut heeft gemaakt in Oranje. Wat denkt voormalig aanvoerder Guus Til dat de belangrijkste factoren waren van de AZ jeugdopleiding die hij geheel heeft doorlopen: 

'Volgens mij komt het door een duidelijke visie die ook echt in de praktijk wordt gebracht. Daarnaast wordt er op alle vlakken bewustwording gecreëerd bij de jeugdspelers over allerlei zaken die met ontwikkelen en presteren te maken hebben, zowel op het veld als daarbuiten. Tenslotte is er een duidelijk zichtbare doorstroom naar het eerste elftal vanuit de jeugd, zodat jeugdspelers voelen dat het mogelijk is!”

XL3VraagAntwoord-BH-4

"Trotser kon je de jeugdtrainers en specialisten van de jeugdopleiding niet krijgen"

En voelen dat het mogelijk is dat doen ze zeker volgens mij. Zo speelden we aan het begin van het seizoen, net nadat Guus Til was verkocht aan Spartak Moskou, namelijk nog steeds met zeven spelers uit onze eigen jeugdopleiding tegen Royal Antwerp voor de Europa League. Samen met de goed gescoute jonge talenten en routiniers van buitenaf zorgden zij toen voor de overwinning en dus kwalificatie. Trotser kon je de jeugdtrainers en specialisten van de jeugdopleiding niet krijgen. We geloven heilig in onze opleidingsvisie en niks is dan mooier om eigen jeugd, na een jarenlang ontwikkelproces, op het veld te zien strijden. Deze trots helpt vervolgens weer om de volgende generatie jeugdspelers klaar te stomen voor het eerste elftal, want zoals John Maxwell ooit al eens mooi zei: 'Players dont’t care how much you know, until they know how much you care.'

XL3VraagAntwoord-BH-5


MarkTuitert150-2FCVolgende keer het antwoord op de vraag van Bart Heuvingh aan Mark Tuitert, voormalig topschaatser, o.m. olympisch kampioen 1.500 meter schaatsen:
De afgelopen periode ben ik mezelf aan het verdiepen in de stoïcijnse filosofie, omdat ik merk dat er veel overlap is tussen deze filosofie en sport(psychologie). Zo worden in Amerika al boeken over dit thema door trainer/coaches uitgedeeld aan hun spelers en ook zelf merk ik dat spelers interesse hebben in deze kennis. Mijn vraag is nu hoe jij als topsporter de principes uit de stoïcijnse filosofie hebt ingezet in jouw carrière? Daarnaast ben ik benieuwd welke tips jij andere (top)sporters zou geven vanuit deze filosofie.

« terug

Reacties: 0

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst