Skip Navigation LinksHome-Nieuws-Nieuwsberichten-Nieuwsbericht

Bewegen via beweegbreaks integreren in normale schooldagen

door: Jelle Zondag | 28 mei 2020

Kinderen brengen gemiddeld 65% van hun schooldag zittend door. In het basisonderwijs plannen weinig groepsleerkrachten dagelijkse beweegpauzes in, terwijl actieve pauzes kunnen leiden tot effectiever werken in de klas en ze een positief effect hebben op het welzijn en de gezondheid van leerlingen. De vakleerkracht bewegingsonderwijs kan een rol spelen bij het aanbieden van meer beweegmomenten, maar ALO-studenten (aanstaande bewegingsonderwijzers) en PABO-studenten (aanstaande groepsleerkrachten) komen tijdens hun studie niet met elkaar in contact. De Hogeschool van Amsterdam(HvA) is nu een onderzoek gestart, dat in kaart moet brengen in hoeverre deze opleidingen aandacht besteden aan dynamische schooldagen, om uiteindelijk tot een gezamenlijk onderwijsprogramma te komen. ALO-directeur Thom Terwee vertelt hierover.

ALOPABO-ThomTerweeHet idee dat ALO- en PABO-studenten tijdens hun opleiding meer met elkaar in contact moeten komen, komt voort uit twee inzichten. Thom Terwee: “We weten dat beweging cruciaal is voor kinderen, maar dat de groepsleerkracht dat lastig vindt. Beweging is nu iets voor in het gymlokaal en voor sommigen op het schoolplein, maar daar vooral voor kinderen die het leuk vinden, anderen zitten vaak aan de kant. Daarom zijn wij in contact gegaan met de PABO. De dynamische schooldag moet op het netvlies komen van ALO- én PABO-studenten, zodat er meer beweging in de schooldag komt. Bovendien is de didactische overlap tussen beide opleidingen enorm. Alleen de inhoud is anders. Samenwerking zorgt voor diversificatie van de opleidingen en voor verbinding tussen deze vakmensen.” 

Scholen kunnen nog veel beweegvriendelijker worden
De inzichten waarop Terwee en zijn collega’s zich baseren, komen voort uit eigen onderzoek en contacten met het werkveld. Mirka Janssen onderzoekt als lector Bewegen In en Om de School (BIOS) aan de HvA de beweegvaardigheid en –effectiviteit van Amsterdamse basisschoolleerlingen. Ook monitort de ALO bij scholen in Amsterdam en de Zaanstreek welke beweegactiviteiten er worden gedaan, op welke momenten en hoe lang deze activiteiten duren. Op basis daarvan is vastgesteld dat veel scholen nog beweegvriendelijker kunnen worden.

"Bewegen moet worden geïntegreerd in normale schooldagen, zodat kinderen het leuk gaan vinden"

Terwee geeft verschillende voorbeelden van de wijze waarop schooldagen in praktijk dynamischer kunnen worden. “Ik ben een voorstander van twee of meer uur gym per week, maar dat is niet voldoende. Bewegen moet worden geïntegreerd in normale schooldagen, zodat kinderen het leuk gaan vinden. Dat kan bijvoorbeeld via beweegbreaks. Kinderen kunnen 45 minuten geconcentreerd zijn, daarna moeten ze even iets anders doen: een balspelletje, een denkspelletje, een dansspelletje, daarin is veel variatie mogelijk. Kinderen kunnen ook hun schoenen uit doen en door de gangen glijden, dat is een belangrijke motorische vaardigheid. En schoolpleinen kunnen dynamischer worden ingericht. Er is dus veel mogelijk.”

ALOPABO-2‘Verstopt vakmanschap’
Bewegingsonderwijzers kunnen volgens Terwee een belangrijke rol spelen bij het dynamischer inrichten van schooldagen, maar hun positie in de school is op dit moment niet sterk genoeg. Terwee: “Gymleraren zitten nu vaak verstopt in het gymlokaal. Ik noem dat ‘verstopt vakmanschap’. Ze geven twee uur gym en zijn actief bij sportdagen. Dat is natuurlijk wat gechargeerd, maar ze kunnen nog veel meer worden ingezet als ambassadeurs van meer en beter bewegen.” Als oorzaken voor de gebrekkige samenwerking tussen bewegingsonderwijzers en groepsleerkrachten geeft Terwee een institutionele en imago-technische verklaring. 

“Enerzijds heeft het te maken met de organisatie van de hogeschool. De ALO zit bij de faculteit Bewegen, Sport en Voeding en de PABO bij de faculteit Onderwijs en Opvoeding. Die fysieke afstand zorgt ervoor dat beide opleidingen elkaar niet makkelijk ontmoeten. Daarnaast heeft de gymleraar een imagoprobleem bij de buitenwereld. Op tv wordt deze vaak afgebeeld als karikatuur, in een trainingspak, met een fluit. Veel mensen denken dat wij vooral een sportopleiding zijn, maar wij zijn een onderwijzersopleiding die eerstegraads leraren opleidt.”

“Studenten kunnen dan in 4,5 jaar tijd twee diploma’s halen”

Samenwerking tussen ALO- en PABO-studenten
Voor Terwee begint een betere en beweegactievere toekomst voor basisschoolleerlingen daarom bij meer samenwerking tussen ALO- en PABO-studenten. Zijn ultieme doel is om beide opleidingen in de toekomst te integreren, zoals de Hogeschool Arnhem Nijmegen al heeft geïnitieerd. Terwee: “Studenten kunnen dan in 4,5 jaar tijd twee diploma’s halen.” De opleidingen kunnen daartoe volgens hem beginnen met het aanbieden van gezamenlijke onderwijsonderdelen en minoren. Ook wijst hij erop dat lectoren van beide opleidingen elkaar de laatste jaren vinden voor gezamenlijke onderzoeksprojecten. Op die manier komt samenwerking volgens de ALO-directeur eveneens op gang. 

ALOPABO-3De huidige coronacrisis maakt het belang van beweging voor kinderen volgens Terwee des te meer duidelijk. “We zien nu dat scholen weer opstarten en niet met gymlessen beginnen. Omdat het gymlokaal een grote ruimte is die nodig is als klaslokaal, of omdat het belang van beweging niet in de mindset zit van elke schooldirecteur. Dat kan ons project in de weg zitten. Maar elke ouder die terugkijkt op de afgelopen twee maanden ziet dat kinderen beweging nodig hebben. Kinderen kunnen niet uren achter elkaar werken, die moeten worden geactiveerd. Beweging speelt daarbij een hele belangrijke rol.”

Voor meer informatie: ALO en PABO in beweging

« terug

Reacties: 2

Pim Scherpenzeel
28-05-2020

Hulde!

Piet van Loon, orthopeed
28-05-2020

Precies! Deze kant moet het (weer) uit! Maar dan moet de "gymleraar" wel weer terug naar zijn kracht in het orthopedisch denken en het ook individueel kunnen controleren en begeleiden, van de "vijfjes en de zesjes"  in de klassen. De wetenschappelijke achtergrond van "gymnastiek" is het biologisch/ geneeskundig principe om het kinderlichaam in al haar facetten begeleid tot een optimale vorm (houding) en duurzame functie ( mooie looppatronen, voldoende flexibiliteit ( handen aan de grond) en kracht in alle spiergroepen te krijgen. Het is preventiegeneeskunde ooit bij wet als zodanig verplicht gesteld. En dat in een tijd, dat kinderen niets anders deden dan bewegen en buitenspelen. Al onder Bismarck hebben de artsen/ hygienisten de toen geconstateerde negatieve effecten van het (moeten ) zitten op school, namelijk de bijziendheid en de rugverkrommingen willen gaan compenseren met verplicht gymnastiek voor jongens en meisjes. In Nederland werd de eerste ALO ook door een orthopeed opgericht. Maar ook de aantekening op de Kweekschool stond nog voor alle kwekelingen in ditzelfde wetenschappelijke kader uit de Gezondheidsleer. Ook alle ergonomische kennis in schoolbanken etc. had preventiekracht; let op de houding bij het groeiend kind!

In 2016 als zeer verontruste arts  via de Onderwijsraad ( "we doen niets uit ons zelf") , de Inspectie voor het Onderwijs ( "geen idee waar u het over hebt") en uiteindelijk tot diep in het Ministerie bij hoge ambtenaren op zoek gegaan naar die afdeling of directeur, die verantwoordelijk is voor de kwaliteit van het vak LO, "als het gaat om de individuele gezondheidsbevordering van het kind" . Helemaal niemand!! "Dat is een terrein tussen OCW en VWS". Maar dat bleek leeg, omdat we bij VWS wel alle goede bedoelingen om meer te bewegen tegen kwamen, maar niets over GOED bewegen. Bij de KVLO op bezoek; "Daar zijn we niet voor om ook nog eens naar de houding te kijken"

Vanuit geneeskundig en hygienistisch oogpunt mag je voor de toekomstige schooljeugd blij zijn, dat de herstelkracht van de beroepsgroep LO uit hen zelf komt. Als Houdingnet helpen we graag mee om dit uit te bouwen en van inhoudelijke kennis te voorzien. Maar het is de overheid, die haar eigen wetgeving rond preventie in het Onderwijs maar eens moet afstoffen. De jeugd stevent nu op een onbetaalbaar geworden gezondheidscrisis af. 

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst