Skip Navigation LinksHome-Nieuws-Nieuwsberichten-Nieuwsbericht

Proefschrift over het nemen van penalty’s in voetbal

door: Marc Hoeben | 17 maart 2016

Het zijn de momenten waarop het publiek in het voetbalstadion de adem inhoudt. Het welslagen of het mislukken kan een loopbaan maken of breken en verschillen van vele miljoenen euro’s betekenen. Waar we het hier over hebben? Over het nemen van strafschoppen, onderwerp van onderzoek voor het proefschrift van Benjamin Noël, op 2 maart jl. gepromoveerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

XL10-Proefschrift-BenjaminNoelNatuurlijk, zegt Noël, heeft hij wel wat met voetbal. Hij - van Duitse komaf - speelde bij onze oosterburen in de jeugd op amateurniveau. “Maar stel je er alsjeblieft niet te veel bij voor, hoor. Ik kom uit de buurt van Oberhausen en heb bij enkele amateurclubs gespeeld. Ik had niet het talent om prof te worden.”

Geen penalty nemen
Misschien werd zijn speciale aandacht voor het nemen van strafschoppen wel getriggerd door een voorval uit zijn jeugd. Noël moet een jaar of acht, negen zijn geweest, herinnert hij zich. “Toen moest ik een keer een penalty nemen. Mijn vader was mijn coach. Hij vond het beter als ik dat maar niet zou proberen.”

Hij kan er inmiddels om lachen. Dat ‘ding’, de uitgelezen kans om vanaf elf meter te scoren na bijvoorbeeld een zware overtreding van een tegenstander in het strafschopgebied, keerde tijdens zijn studie psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en in de periode dat hij een master volgde aan de Vrije Universiteit van Amsterdam terug. “Ik las een artikel over de aandachtsverdeling van de strafschopnemer. Nou, ik vind voetbal leuk en ik vind psychologie leuk. Dit was een prachtig onderwerp om beide zaken te combineren.”

"De strafschop is een gestandaardiseerde situatie, waardoor je goed naar verschillende factoren kunt kijken"

Enkele weken terug mocht hij - tegenwoordig werkzaam als wetenschappelijk medewerker aan de Sporthochschule van Köln - zijn proefschrift verdedigen. Dat deed hij met succes en het is nu dr. Noël, mede dankzij de pingels. “In het verleden is er al vaak onderzoek naar penalty’s gedaan. Dat maakte het wel makkelijker om daarop voort te gaan. De strafschop is natuurlijk ook een gestandaardiseerde situatie, waardoor je goed naar verschillende factoren kunt kijken. Ik heb veel gebruik kunnen maken van bestaande literatuur, vooral uit Engels en Duits onderzoek.”

Mobiele eyetracker
Gedeeltelijk zette Noël de volgende stap, waar andere onderzoeken waren gestopt. Zo ging hij met een groep amateurvoetballers aan de slag, met een zogeheten mobiele eyetracker die kon laten zien hoe bijvoorbeeld de strafschopnemer reageert op de bewegingen van de keeper en diens positie. Ook bekeek hij alle penalty’s op professioneel niveau van de wereld- en Europese kampioenschappen tussen landen vanaf 1984 tot 2012. “En we hebben ook met de jeugd onder negentien jaar van FC Köln gewerkt. Ik had andere mensen gevraagd om een aantal factoren - twaalf in het totaal - bij het nemen van die strafschoppen te beoordelen. Bijvoorbeeld hun traptechniek en of ze een vloeiende aanloop hadden. Als je die zaken bij elkaar voegt, kom je tot een model om de strategie van de strafschopnemer te beschrijven. Voor dat model spelen drie factoren een rol: de aandacht voor de doelman, de vloeiende aanloop en de traptechniek.”

XL10-Proefschrift-2Noël werkte met twee strategieën voor de schutter: afhankelijk of onafhankelijk van de positie van de doelman. Dankzij zijn model werd het mogelijk te onderscheiden welke van de twee werd gebruikt. “Als je kijkt naar de strafschoppen bij WK’s en EK’s, dan leidt iets meer dan zeventig procent tot succes. Maar geen van beide strategieën leidt tot meer succes. Toch gebruiken voetballers op dat niveau veel vaker een strategie onafhankelijk van de doelman. Die verhouding ligt op tachtig tegen twintig procent, in het voordeel van de onafhankelijke strategie. We weten nog steeds niet waarom dat gebeurt.”

Loterij?
Vaak wordt in voetbal gesteld dat het nemen van penalty’s ‘een loterij’ is. De uitkomst van het proefschrift van Noël zou in die richting kunnen wijzen, maar hij bestrijdt dit juist. “Het gaat erom dat die ene factor geen invloed heeft op het resultaat van de penalty. Maar heel veel andere factoren hebben juist wel invloed. Om maar wat te noemen: als je bang bent om te missen, zal dat van grote invloed zijn. Het is ook zo: het nemen van een strafschop kun je als een vaardigheid zien. En die vaardigheid kun je heel goed oefenen, ook al is de situatie in een vol stadion misschien nooit helemaal na te bootsen.”

Ook interessant, zegt hij, is de uitkomst over het onderzoek naar de positie van de doelman. “Als deze enkele centimeters uit het midden gaat staan, dan beïnvloedt dat al de schutter. Deze kiest dan veel eerder voor de grotere hoek en het betekent dus ook dat de doelman daarop zou kunnen anticiperen.”

Voor meer informatie: 'What the penalty taker should and should not know: How having too much information about the goalkeeper can hinder penalty kick performance'. Klik hier voor de Nederlandstalige samenvatting

« terug

Reacties: 0

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst