Skip Navigation LinksHome-Nieuws-Column XL-Item

Het succesverhaal van zelfsturing in de sport 1 oktober 2019

door: Erik Riemens

Het eerste zelfsturende sportteam ter wereld. Hoeveel mensen denken dan aan een volleybalteam uit Zwolle, dat het drie jaar volhield? Weinig. De spelers van Coniche Topvolleybal Zwolle zijn inmiddels gevlogen. De website staat op zwart. Toch hebben de initiatiefnemers hun gedachtengoed nog steeds in hun hart en hoofd. Ooit droomden Jelle Hilarius en Thijs van Noorden hun droom. Landstede Volleybal was niet meer en de twee - die als speler en als assistent-trainer gloriedagen kenden tot aan titels toe - broedden op een Zwolse doorstart. Ze praatten en praatten en spraken over een andere organisatie van de sport, een beweging die omarmd moest worden en een avontuur waarin het niet alleen draaide om het volleybal. 

Het ging ook om bijvoorbeeld regiobinding en talentontwikkeling. Het moest allemaal anders. ‘De gezamenlijke kennis van twaalf coaches leidt tot meer resultaat, dan één coach boven de groep.’ Met Gerard van Vliet vonden ze een medestander. Hij had ervaring met het zelfsturingsprincipe in het bedrijfsleven en ontwikkelde het principe van 'W1NNEN': het gedachtengoed van zelfsturing, maar dan in de sportwereld bij iedere training en in elke wedstrijd. Het stond synoniem voor gedeeld leiderschap. 

"De voorvechters werden overal mee belast. Bestuurstaken, sponsorgelden en allerlei organisatorische zaken"

Te veel werk voor te weinig mensen
Met niets begonnen. Geen team, geen spelers, geen organisatie. Zelfs geen bestaande structuur om af te breken en om te vormen tot zelfsturing. Achteraf leidde dat onder andere tot de val van Coniche Topvolleybal Zwolle. Alles was nieuw, dat was te veel voor te weinig mensen en slurpte uiteindelijk alle energie op. De voorvechters werden overal mee belast. Bestuurstaken, sponsorgelden en allerlei organisatorische zaken, maar ook met heel veel vragen van teamgenoten en omstanders. Eigenlijk waren er geen twaalf coaches die hun rol op de juiste manier invulden, maar slechts vier à vijf. En dan moest er ook nog een hele nieuwe vereniging worden opgebouwd. Want zo werd dat beleefd. 

XL33ColumnXL-ER-1 copyHele hoge pieken werden afgewisseld met diepe dalen. Het team bepaalde alles en iedere week werden er doelen vastgesteld. Die waren heel divers en breed en konden gaan over volleybalaspecten, zoals de opzet van de trainingen, maar ook over bijvoorbeeld onderlinge samenwerking. Bijvoorbeeld hoe te komen tot het basisteam. Dat gebeurde door het geven van cijfers aan elkaar. Alleen vaak ontbrak de uitleg. In het derde jaar werd dat anders ingevuld. De meest gerankte spelers vormden de startbasis, tenzij een ingesteld expertteam anders besloot.

"Een mislukking? De drie initiatiefnemers weigeren zo te denken en al helemaal te praten. De droom is er nog steeds"

Einde verhaal
De vraag waar het misging, is gemakkelijk gesteld, maar is misschien niet de juiste. Voor de buitenwereld ging het mis. Wie naar de dag van vandaag kijkt, bemerkt dat Zwolle na 29 jaar geen eredivisievolleybal meer heeft. En dat doet best pijn. Na de degradatie uit de hoogste klasse van Nederland, stopte Coniche Topvolleybal. Een plek in de topdivisie - een klasse lager -  leek een logisch vervolg, maar er was geen geld. Er was geen bestuur. Onvoldoende draagvlak. Einde verhaal. Een mislukking? De drie initiatiefnemers weigeren zo te denken en al helemaal te praten. De droom is er nog steeds. 

XL33ColumnXL-ER-2 copyDie droom was om binnen vijf jaar de Champions League te winnen, want dromen zijn oneindig en moet je groots durven doen. Dat begon met het opstellen van ontelbare kleine doelen, die allemaal moesten bijdragen aan het halen van de ultieme droom. Toch had het team uiteindelijk niet genoeg in huis om zich te handhaven. Iets dat in de eerste twee jaar wel was gelukt. 

Mandaat
Dat had sowieso een positief effect. De aantrekkingskracht van buitenaf nam toe en er was tijd en gelegenheid om nog meer te experimenteren. Het geloof in de geslaagdheid van het zelfsturingsmodel – de spelers bepaalden zelf de opstelling, de wissels, de momenten van time-outs en de coach heeft de rol als procesbegeleider – groeide. Zo leerde het team om te gaan met het nemen van besluiten onder hoge druk door diegene die door het team daarvoor aangesteld was. De besluitnemer had mandaat van het team en nam dus de besluiten voor het team. Dat werd allemaal geëvalueerd. Waren het de juiste besluiten op het juiste moment? Dat maakte de besluitvorming krachtiger, zo werd ervaren. 

Er ontstond een zelfsturingscultuur. Dat overtuigde het drietal dat de zelfsturing in de sport het kon winnen van het traditionele model. En dat doet het tot de dag van vandaag. Nog steeds is er de overtuiging dat zelfsturing kan, in welke vorm dan ook. Een succesverhaal in wording.

"Autonomie is er wel in het bedrijfsleven en in de sport, op verschillende manieren. Zelfsturing niet, nog niet"

Droom
Vanuit onbevangenheid en onwetendheid gingen ze het ongewisse avontuur aan. Onderweg is er veel geleerd. Het geloof hield hen op koers, alleen de eindbestemming werd niet bereikt. In de toekomst gaan ze er verder mee, met meer ervaring en wellicht andere voorbeelden die inspirerend kunnen werken. Autonomie is er wel in het bedrijfsleven en in de sport, op verschillende manieren. Zelfsturing niet, nog niet. Als het aan de voorlopers Jelle, Gerard en Thijs ligt, dan komt het er ooit van. De droom is niet kapot, de droom is heel.

Over de drie initiatiefnemers
Voor dit artikel sprak Erik Riemens uitvoerig met de volleyballers Jelle Hilarius en Thijs van Noorden (die deel uitmaakten van het succesvolle Landstede Volleybal) én met coach/procesbegeleider Gerard van Vliet (senior consultant bij Coniche, een bedrijf dat zich bezighoudt met onder meer klantcontactoptimalisatie).
XL33ColumnXL-ER-3
Jelle Hilarius is op dit moment eredivisiespeler van Active Living Orion, eigenaar van Wattage en duurzame verbinder. Thijs van Noorden is volleybaltrainer/speler van VC Zwolle, eigenaar van Van Noorden Coaching & Advies en op zoek naar een nieuwe uitdaging.

Jelle Hilarius, Thijs van Noorden en Gerard van Vliet delen graag hun verhaal om daarmee teams en organisaties uit te dagen en te inspireren. In juni 2019 schreef Amber Goos, studente Sportkunde Windesheim Zwolle, een onderzoeksrapportage naar aanleiding van haar stage bij Coniche Topvolleybal Zwolle: 'Zelfsturing in de topsport'. Haar rapportage is op te vragen. Dat kan via Jelle Hilarius op 06-1076 5519.

Erik Riemens (47) is eigenaar van Mediabureau MEER, blogt twee keer in de week en houdt zich naast tekstschrijven ook bezig met media-advisering aan bedrijven, organisaties en sportverenigingen. Hij was afgelopen seizoen als media-adviseur betrokken bij Coniche Topvolleybal Zwolle.

« terug

Reacties: 0

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst