Skip Navigation LinksHome-Nieuws-5 vragen aan...-Item

5 vragen aan Marjan Olfers, bijzonder hoogleraar sport en recht 11 november 2014

Marjan Olfers is hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is zij adviseur van de tuchtcommissie van het Instituut Sportrechtspraak en bestuurslid van de Vereniging voor Sport en Recht, redactielid van het tijdschrift voor sport en recht en lid van de arbitragecommissie sportsponsoring. In 2013 schreef zij samen met hoogleraar criminologie Toine Spapens het rapport ‘Matchfixing in Nederland’, in opdracht van het ministerie van VWS. Op 14 november organiseert Olfers een wetenschappelijk congres over sportweddenschappen. Met het oog op de nieuwe wet op online kansspelen maakt zij zich grote zorgen. Met Sport Knowhow XL bespreekt zij die zorgen en andere integriteitskwesties in de sport. Ook kijkt zij kort terug op haar rol bij Ajax in de Johan Cruijff-revolutie in 2012.

door: Leo Aquina

1. Volgend jaar komt er een nieuwe wet op de kansspelen in Nederland. Je hebt eerder gewezen op witte vlekken in die wet. Wat schort eraan in het wetsvoorstel zoals het er nu ligt?
“Er gaat veel veranderen. De huidige wet stamt uit 1964. Daarin hebben de Lotto, de Postcodeloterij en de Staatsloterij een monopolie. Maar we leven in 2014, in een wereld met veel internationale kansspelaanbieders, waarop je ook in Nederland online kunt gokken. Die aanbieders hebben geen vergunning en zijn dus in feite illegaal, maar daar wordt nauwelijks iets aan gedaan. Dat gaan we in de nieuwe wet reguleren en alle aanbieders komen straks in aanmerking voor een licentie. Aan welke eisen die licentie moet voldoen, weten we nog niet.”

“Gokken op sport brengt risico’s op matchfixing met zich mee en daar moet je rekening mee houden. Het nieuwe wetsvoorstel moet op veel punten nog nader ingevuld. We gaan van een volledig gecontroleerde markt – waar eigenlijk nooit toezicht is gehouden – naar een volledig vrije markt. Biedt dan op voorhand houvast hoe dat eruit komt te zien.”

“We moeten om te beginnen kijken naar het gokaanbod. Op welke wedstrijden kun je gokken en op welke niet? Ik vind dat er een verbod moet komen om te gokken op wedstrijden waar geen camera’s langs het veld staan. In dat soort gevallen is er nauwelijks toezicht mogelijk op matchfixing. Ik denk ook dat je wedstrijden in niet-betaalde sporten niet moet opnemen in het gokaanbod. De verleiding van het geld is te groot. Iets anders waar je bij het maken van de wet al naar zou moeten kijken, is de pay-out ratio. Hoeveel geld krijg je terug voor je inzet? Daar moet je over nadenken want we zien ook veel relaties tussen matchfixing en witwassen. Als die pay-out ratio op 90 procent ligt, maak je het de witwassers wel heel makkelijk.

“Naast matchfixing heb je ook nog het probleem van gokverslaving. Met live betting is de verleiding extra groot. Je kunt denken aan het maximeren van de inzet om risico’s in te dammen. Natuurlijk willen de aanbieders daar niet aan. Zij hebben hun mond vol van zelfregulering. Maar maakt die kansspelaanbieder zich heel druk om jouw verslaving, terwijl hij er aan de andere kant baat bij heeft dat jij veel centjes verliest?”

“De vraag is welke taak de overheid heeft en op dit moment gaan we die discussie niet eens aan, allemaal onder het mom van zelfregulering. We laten de markt de markt en we hebben eerder in andere sectoren gezien dat dat toch lang niet altijd even lekker ging. Kijk naar de woningbouwcorporaties, de gezondheidszorg, de taxisector. Daar leidde het steeds tot grote problemen en nu denken we dat het ze het in de goksector wel helemaal zelf goed kunnen doen. Waar halen we die wetenschap vandaan?”

2. Eric Konings van Unibet schreef vorige week in een column op Sport Knowhow XL: "Als het gaat om matchfixing zijn de in Europa gereguleerde online kansspelaanbieders als Unibet geen onderdeel van het probleem, maar van de oplossing." Wat vind je van zijn stelling?
“Ach wat lief! ‘We zijn een deel van de oplossing’, haha. Dan draai je de zaken om. Zonder kansspelindustrie zou er ook geen gokgerelateerde matchfixing zijn. Ben je dan onderdeel van de oplossing of oorzaak van het probleem? De ESSA (European Sports Security Association, waarin een aantal online gokaanbieders waaronder Unibet verenigd zijn, red.) is volstrekt ongeloofwaardig. Ik heb gehoord dat die er door de UEFA zijn uitgedonderd omdat er weinig uit voorkomt. Voordat de UEFA zoiets doet, moet je wel heel gekke dingen doen.”

Sportradar heeft in een onderzoek honderden verdachte wedstrijden gevonden en het aantal verdachte wedstrijden dat de ESSA heeft gevonden is op de vingers van een hand te tellen. Waar gaat het dan mis? Volgens Sorbonne-rapport is tachtig procent van de matchfixing gokgerelateerd De gokindustrie komt met een cijfer van twee procent. Prachtig dat ze roepen dat zij onderdeel zijn van de oplossing, maar hoe effectief zijn ze? Gaan ze daadwerkelijk wedstrijden van de markt halen bij verdachte gokpatronen, ook als ze er grof geld aan verdienen? Er is veel manipulatie mogelijk, ook bij de gokaanbieder zelf. Natuurlijk heeft de gokindustrie baat bij een geloofwaardig aanbod, dus in die zin is matchfixing op den duur ook schadelijk voor henzelf. Maar gaan ze ook piepen als het ze geld kost? Ze moeten massa hebben, zoveel mogelijk wedstrijden aanbieden. Dat zie je nu ook al. Er is door een gokaanbieder zelfs al eens een wedstrijd aangeboden die helemaal niet bestond.”

“De kansspelindustrie heeft een heel sterke lobby. Er wordt een schijnwereld gecreëerd waarin feiten en fictie nog maar moeilijk te scheiden zijn. Op mijn congres wil ik juist al die feiten goed op een rij te zetten. Er wordt op dit moment ontzettend veel druk uitgeoefend op allerlei partijen, ook op mij. Er worden feiten verdraaid. Uit ons rapport ('Matchfixing in Nederland') wordt de conclusie getrokken dat matchfixing dus niet voorkomt in Nederland. Dat staat er helemaal niet in! Er wordt ons voortdurend zand in de ogen gestrooid. Er wordt net gedaan alsof online gokken overal de normaalste zaak van de wereld is, maar er zijn heel veel landen waar niet eens op sport gegokt mág worden. In Amerika bijvoorbeeld, daar zijn de sportbonden er gewoon keihard voor gaan liggen. Wij behoren straks tot de liberaalste landen ter wereld, maar we weten eigenlijk helemaal niet wat de consequenties zijn. Ik hoop dat mijn congres bijdraagt aan de bewustwording. Als mensen maar eens wat vraagtekens stellen bij de zogenaamde feiten die worden gepresenteerd en als politici er ook over na gaan denken, ben ik al heel gelukkig. Ik ben helemaal niet tegen de online gokindustrie, maar ik ben wel voor gecontroleerde wetgeving, iets meer wijsheid en iets minder naïviteit.”

3. Je hebt wel eens gezegd dat matchfixing erger is dan doping. Toch is doping ook een probleem. De wielrenunie KNWU vindt dat zij dat met het uitvoeren van de aanbevelingen uit het rapport Sorgdrager voor het eerst echt actie hebben ondernomen op dit gebied. 'Ze zullen Marcel Wintels en Huib Kloosterhuis over twintig jaar niet verwijten dat ze erbij stonden en de andere kant opkeken', zei KNWU-directeur Kloosterhuis 9 september jl. daarover op Sport Knowhow XL. Hoe kijk je daar tegenaan?
“Matchfixing is inderdaad erger dan doping. Natuurlijk doet doping ook afbreuk aan de geloofwaardigheid van de sport. De grens tussen wat mag en wat niet mag, is moeilijk te bepalen. Maar doping wordt altijd gebruikt om sneller, hoger en krachtiger te worden, citius, altius, fortius. Dat is inherent aan sport. Bij matchfixing gaat het om het bewust verliezen van wedstrijden. Daarmee tast je het diepste wezen van de sport aan.”

“Ik heb zelf meegewerkt aan het onderzoek in de zaak Rasmussen in 2007. Dat ging niet direct over doping, maar over good governance. Natuurlijk hebben we toen ook gekeken naar dopinggebruik en dat is achteraf wel in een ander licht komen te staan. Iedereen heeft altijd zijn mond vol over wat allemaal niet mag, maar als puntje bij paaltje komt, kijkt iedereen de andere kant op en al snel komt er dan een kleed waar je alles netjes onder kunt vegen.”

“Ik vind dat bestuurders zich niet al te hard op de borst moeten kloppen. Kijk eens hoe weinig geld de KNWU aan dopingcontroles heeft uitgetrokken. Als je dan nu zo hard roept dat je het echt hebt aangepakt, trek je wel een heel grote broek aan. Je wijst naar iedereen en ik vind dat je als organisatie ook naar jezelf moet kijken. Het zijn jouw sporters en als bond heb je een zorgplicht voor die sporters. Je moet je afvragen wat je zelf voor die sporters hebt gedaan. Ze hebben de renners een dopingakkoord laten tekenen, maar er was nul bescherming. Hebben ze jonge talenten op doping gecontroleerd? Nee, daar is nauwelijks geld aan besteed. Zelfs al ben je niet persoonlijk verantwoordelijk dan maak je wel deel uit van de bond waaronder dat allemaal gebeurde. Deze bestuurders zaten er toch ook al vóór het rapport Sorgdrager? De vraag is of ze toen in alle redelijkheid hadden kunnen vermoeden dat er iets aan de hand was. Ook gezien het feit dat ze aan de basis stonden van een gedrocht van een dopingakkoord, heb ik wel wat moeite met deze uitspraak.”

4. De rapporten Sorgdrager en Spapens/Olfers over doping en matchfixing waren voor NOC*NSF aanleiding sport en integriteit hoger op de agenda te zetten en daaruit is onder meer het Vertrouwenspunt Sport uit voortgekomen. Je bent daar zelf bij betrokken. Hoe gaat het met dat vertrouwenspunt sinds de lancering in mei?
“Het is lastig om nu al een oordeel te vellen over het functioneren ervan, maar de herkenbaarheid neemt toe. De mensen achter het vertrouwenspunt worden steeds beter opgeleid. We hebben echter nog een lange weg te gaan om het hele traject van melding naar tuchtzaak te perfectioneren. Een vertrouwenspunt is goed, maar je moet goed kijken naar de taken en bevoegdheden. Het moet bijdragen aan het laagdrempelig kunnen melden en oplossen van integriteitsproblemen.”

“Op dit moment is het vertrouwenspunt vooral gericht op seksuele intimidatie. Dat daar nu ook doping en matchfixing bijkomen, dat vind ik nogal wat. Matchfixing is iets waar mogelijk de georganiseerde misdaad achter zit. Een telefoontje over een trainer die met iemands dochter heeft gezoend is toch iets anders dan een melding van iemand die een pistool op zijn hoofd kreeg. Dat vergt nogal wat van de professionaliteit van je medewerkers.”

“Seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft natuurlijk ook enorme impact, dat zie je aan zo’n zaak als bij HGC. Dan zie je ook de kwetsbaarheid van de vrijwilligersstructuur in de sport. Daar sta je dan als goedwillende bestuurder als er zo’n melding komt. Dan gaat het er toch om dat je bestuurlijke verantwoordelijkheid neemt. Dat betekent niet meteen spierballentaal, maar behoedzaamheid. Kijk goed wat er eigenlijk aan de hand is, overleg met elkaar en ga te rade bij het vertrouwenspunt sport. Je moet de feiten waarderen en afhankelijk van wat er echt aan de hand is heb je vervolgens allerlei mogelijkheden. Als club kun je bestuurlijke maatregelen namen. De bond heeft tuchtrecht en dan is er natuurlijk ook nog het strafrecht.”

“Belangrijk is ook dat je veel zaken kunt voorkomen. Check mensen bij binnenkomst op een club. Verenigingen kunnen gratis een Verklaring Omtrent Gedrag aanvragen, maar dat gebeurt bijna nooit. En als het om kwetsbare groepen gaat, bijvoorbeeld gehandicapte kinderen, moet je extra voorzichtig zijn. De vrijwilligersstructuur in de sport trekt nog wel een verkeerde mensen aan. Ik heb nu vier zaken op mijn bureau liggen. Dat begint met een vage melding, dan trek je het schot weg en het krioelt opeens van de narigheid. En de meeste mensen wisten het eigenlijk al.”

5. Tot slot Ajax. Daar ben je in 2012 samen met de andere leden van de toenmalige Raad van Commissarissen geslachtofferd in de ‘fluwelen revolutie’ van Johan Cruijff. Gezien de snelle uitschakeling van Ajax in de Champions League lijkt het ‘plan Cruijff’ vooralsnog geen vruchten af te werpen. Hoe kijk je daarop terug?
“Aansluiting bij de top van het Europese voetbal, nou ja, je zegt het zelf al. Weet je wat nou zo mooi is aan dat plan Cruijff? Er zit geen einddatum op, dus misschien lukt het in 2030 wel. Nee, zonder dollen, er wordt enorm veel van dat plan verwacht, maar zoveel houdt het nou ook weer niet om het lijf. Je zou eens moeten kijken hoeveel meer er nu individueel wordt getraind en hoeveel oud-voetballers er nu rondlopen in de jeugdopleiding.”

“De manier waarop het toen allemaal is gelopen was heel vervelend. Ik had ook enkele heel nare ervaringen met de media. Er werden grove leugens de wereld in geslingerd. Als ik daar nu van een afstand op terugkijk, ben ik blij dat ik de kans heb gehad om het van binnenuit mee te maken. Daardoor weet ik toch veel beter hoe dingen lopen bij een club. Tegenwoordig vragen Eredivisieclubs mij wel voor een bestuursfunctie, maar ik denk dat ik de sport het beste dien met mijn onafhankelijkheid. Er liggen zoveel kwesties van good governance en integriteit op tafel waar ik mijn expertise in kwijt kan. Als hoogleraar sport en recht ligt mijn kracht in de onafhankelijkheid. Ik probeer elke schijn van belangenverstrengeling te vermijden. Wat Ajax betreft hoop ik eigenlijk maar één ding: dat ze die Europese top wel weer gaan halen. Maar daar heb ik een hard hoofd in, want ik vind het voetbal de laatste tijd steeds minder leuk om te zien.”

« terug

Reacties: 4

Eric Konings
20-11-2014

Het is belangrijk bij dit interview de kanttekening te plaatsen dat alle deskundigen vanuit de hoek van wetenschap, overheid en industrie het erover eens zijn dat internationale samenwerking tussen verschillende betrokken partijen een belangrijk middel is in bestrijden van match-fixing. Ook het Asser Instituut concludeerde dit, in recent wetenschappelijk onderzoek.

Het zo veel mogelijk kanaliseren van de vraag van Nederlandse consumenten naar online kansspelen die op basis van een Nederlandse vergunning hun product aanbieden is hierbij cruciaal, zoals Kamerlid Tjeerd van Dekken (PvdA) recent ook onderschreef in zijn initiatief-nota. De overheid streeft ernaar 8 van de 10 Nederlanders op de eigen kansspelmarkt te laten opereren, maar Unibet deelt de opvatting van dhr. Van Dekken dat dit streven te conservatief is.

Unibet stimuleert de aanpak van matchfixing door cooperatie, ook via ESSA, en erkent hierbij het belang van een zo hoog mogelijke kanalisatiegraad. Unibet betreurt het dat mevrouw Olfers de dialoog hierover uit de weg gaat en zich zonder feitelijke grondslag publiekelijk blijft afzetten tegen de internationale kansspelenindustrie, maar blijft zich onverkort beschikbaar houden voor die dialoog.

Eric Konings - Public Affairs Manager & Sports Betting Integrity Officer - Unibet

Marjan Olfers
20-11-2014

Dit is, zoals ik zojuist 'live' aan je duidelijk maakte de grootst mogelijke onzin. Ik ga graag de dialoog aan, maar niet op ieders voorwaarden. Ik had geen zin om de 11e te komen, maar eenieder zal begrijpen dat ik liever niet drie dagen voor mijn eigen congres naar Eindhoven reis om al weg te geven wat vandaag zou worden verteld. Aanbodregulering, cap op pay out ratio, noodzaak camera's op veld enz. zijn prima wetenschappelijk te onderbouwen en na vandaag is duidelijk waarom UEFA ESSA de deur heeft gewezen. Politiek argument of niet, ESSA ligt eruit, that's fact based. Gelukkig konden we elkaar in de ogen kijken, tot ziens bij koffie of borrel:)

Marjan Olfers

Eric Konings
20-11-2014

Beste Marjan,

Zoals ik jou ook heb verteld op je seminar ben ik het grotendeels oneens met wat je hier schrijft. Met name ten aanzien van de verhouding tussen ESSA en UEFA ontbreekt de nuance, terwijl er geen aandacht is voor federaties als IOC en FIFA die wel graag samenwerken met ESSA.

Het voert echter te ver hierop onder jouw artikel in te gaan. Laat ik het erop houden dat er inderdaad genoeg is om over door te praten, dus ik neem binnenkort contact met je op voor een fact-based bakje koffie.

Als het dan echt gezellig wordt kunnen we altijd nog een borrel bestellen, nietwaar? :-)

Groet,
Eric Konings

Cora
21-04-2015

Hallo Marjan

Mogelijk zit ik hier helemaal niet op de goede plek, maar ik heb een vraag.

Sinds kort speel  ik dagelijkse free rolls op een spellensite waar ook veel geldtoernooien worden gespeeld.

Omdat ik tegenwoordig, zogenaamd VIP speler ben kan ik deelnemen aan dergelijke toernoois.

Mij is opgevallen dat ik nu reeds wekenlang, iedere dag, op de 2 na laatste plaats eindig, dit kan mijns inziens niet kloppen.

Welke stappen zou ik kunnen ondernemen om na te gaan of de plaatsing op deze site inderdaad gemanipuleerd worden.

Zelf ontkennen ze keer op keer dat het er niet eerlijk aan toen zou gaan, ik geloof er niet meer in in elk geval en speel sindsdien ook geen geldtoernooien meer aldaar.

Ik hoop respons te krijgen.

Met vriendelijke groet Cora

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst