Skip Navigation LinksHome-Achtergronden-International Sports Business-Item

De toekomst van topsport: meer ‘Moneyball’ of meer ‘Big Brother’? 28 juni 2016

door: Marcel van der Kuil

In de Verenigde Staten zijn ze er veel verder mee dan in Europa: het gebruik van wearables, sensoren en statistiek en de sterke opkomst van ‘Fantasy Sports’ en online kansspelen. Wat kunnen we in Europa leren van deze trends in de sportmarkt in de VS?

Onlangs heeft ondernemer en columnist Kristy Gale een interessant artikel1 gepubliceerd dat laat zien dat de brede inzet van innovatieve meetapparatuur in de VS nieuwe en vergaande mogelijkheden geeft om topsporters in training en wedstrijd te volgen en om uitspraken te doen over techniek, prestaties en het wedstrijdverloop. Niets lijkt te gek, met sensoren op de bal of stick, in de grond, in de kleding en op/in het lichaam. Er blijkt al een sterke vraag te zijn naar dit soort gegevens.

"Wat kunnen we in Europa leren van de trends in de sportmarkt in de VS?"

Maar er zijn behoorlijk wat ‘showstoppers’ in beeld, denkend aan privacy, gezondheid en ‘player safety’. Wat kunnen we in Europa leren van de trends in de sportmarkt in de VS, zoals door Kristy Gale beschreven, om zo de onvermijdelijke transitie in goede banen te laten leiden? En wat zijn de trends die we zien?

Trend #1: 24/7 metingen
In de zoektocht naar meer entertainment en nog meer omzet is er in de VS de laatste jaren veel geïnvesteerd in het gebruik van wearables, slimme sensoren en cameratechnologie. Dit geldt vooral voor basketbal (NBA) en American Football (NFL).

Dit levert heel veel nieuwe data en inzichten op, over zaken die zich op het veld afspelen, maar ook meer en meer over zaken die zich buiten het veld afspelen, zelfs in het privéleven van de topsporter. Hierbij kun je denken aan gedrag en gewoonten wat betreft slaap, voeding, sociale bezigheden en gewoonten in de vrije tijd. In sommige gevallen besluiten sporters dit zelf te laten onderzoeken vanuit nieuwsgierigheid, maar in de meeste gevallen blijkt dat er enige druk wordt uitgeoefend vanuit de club, de sportbond of de spelersbond.

Iedereen is natuurlijk op zoek naar de meest actuele en betrouwbare informatie die kan helpen om de prestaties te voorspellen, dan wel om deze positief te beïnvloeden. De sporter wil hier ook wel aan meewerken als de verdiensten opwegen tegen de risico’s. Maar waar ligt de grens?

Trend #2: bio data oftewel ‘ABD’
De honger naar meer diepgaande en ‘live statistiek’ heeft de deur geopend om ook data te gaan verzamelen over de biologische toestand van de sporters voor, tijdens en na een training of wedstrijd. Hierbij kun je denken aan hartslag, ademhaling en biomechanica voor de ‘live’ statistieken, maar ook aan slaap, voeding en bloedwaarden, voor de meer diepgaande statistieken.

"Er zijn de nodige ethische vragen, waarbij de antwoorden verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor de topsport en de breedtesport"

Deze biometrische data worden aangeduid met de term ‘Athlete’s Bio Data’ of ‘ABD’. Er wordt naarstig naar ABD gezocht omdat men aanneemt dat deze data echte ‘drivers’ zijn van techniek, prestaties en succes en daarom de kern kunnen vormen van de verschillende voorspellingsmodellen die in gebruik zijn. Hier wordt in Nederland ook al hard aan gewerkt, kijkend naar het werk van de Nederlandse voetbal start-up SciSports2.

Er is veel te doen over ABD, ook omdat er vanwege de unieke eigenschappen van deze data sprake is van intellectueel eigendom en auteursrecht. Ook zijn er de nodige ethische vragen, waarbij de antwoorden verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor de topsport en de breedtesport. Maar de vraag is vooral – het blijft Amerika – wie de eigenaar is van deze data en dus kan bepalen hoe deze eventueel wordt gebruikt, binnen de kaders van wet- en regelgeving.

Trend #3: nieuwe geldstromen via Gaming en Fantasy Sports
Het is al een tijdje bekend dat veel sporters als ‘merk’ aardig bijverdienen via sponsorcontracten en gaming/mediacontracten. Door de komst van Fantasy Sports 3 lijkt er nu snel een definitief einde te gaan komen aan de klassieke werkgever- vs. werknemer-relatie, omdat blijkt dat deze sterk groeiende markt het mogelijk maakt dat topsporters meer gaan verdienen aan bijverdiensten dan aan het dienstverband met de club.

Topsporters spelen in deze ‘fantasy’ wereld meerdere virtuele wedstrijden per dag, in teams die de door gebruiker zijn geselecteerd. Op basis van persoonlijke voorkeur, maar meer en meer op basis van betaalde ‘real world’ statistiek. Dit uiteraard ook weer 24/7, wereldwijd, met goedbetaalde advertenties, vanwege de enorme aantallen. De topsporters worden hier met naam en toenaam genoemd en zij worden daarvoor ook betaald. Er zijn veel partijen die in deze markt direct of indirect aan de naam van de topsporter verdienen. Men schat dat deze wereldwijde markt al in 2017 goed zal zijn voor een omzet van 20 miljard dollar4.

"Er wordt hard gewerkt door de grote IT-bedrijven zoals Microsoft, Cisco en IBM, om de sportstadions voor te bereiden op live betting"

Trend #4: nieuwe geldstromen via online kansspelen en ‘Live Betting’
Fantasy Sport kan gespeeld worden als normaal ‘spel’, en dat is voor sommigen al vermakelijk genoeg. Het is sinds kort ook mogelijk om dit als kansspel te spelen en dit trekt veel mensen aan, zeker in de landen die traditioneel wel van een gokje houden. Daarbij wordt er hard gewerkt door de grote IT-bedrijven zoals Microsoft, Cisco en IBM, om de sportstadions voor te bereiden op ‘live betting’, dat wil zeggen het gokken in het stadion, op de lopende wedstrijden.

In Nederland wagen ruim een miljoen mensen wel eens een online gokje, zij het nu nog op buitenlandse sites omdat dit nog niet is toegestaan op Nederlandse sites5. Er lijkt een grote markt te zijn en er loopt daarom een stevige lobby. De technologie lijkt nu alle mogelijkheden te kunnen geven om een innige relatie tussen topsport, media en kansspelen te creëren.

‘Moneyball’ of ‘Big Brother’?
De vraag is wat ons staat te wachten. De film ‘Moneyball’6 uit 2011 naar het boek van Michael Lewis geeft een mogelijk perspectief. Deze film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een creatieve- en ondernemende manager die zijn team met de hulp van een whizzkid vanwege budgetproblemen op basis van statistiek en boerenverstand gaat samenstellen en ook zo ging aansturen. De essentie van het verhaal is dat je slim moet zijn, diepgaande kennis over de betreffende sport moet ontwikkelen, talent moet leren herkennen en dit de ruimte moet geven om tot wasdom te komen.

Een ander mogelijke perspectief wordt gegeven door George Orwell, in zijn boek 19847. Hierin komt ‘Big Brother’ naar voren, als middel om iedereen in de gaten te houden, zodat de ruimte voor ongewenste individuele activiteiten wordt geminimaliseerd, met als doel om de algemene veiligheid te maximaliseren, economische activiteiten te beschermen en vooral om de centrale macht te handhaven.

In dit scenario zal topsport snel veranderen in een aaneenschakeling van gecalculeerde acties, ingesproken via een oortje, aan de hand van modellen en spreadsheets, zowel van de topsporter als van de trainer/coach, om zo goed mogelijk in te spelen op de kijkcijfers of op de gokkende massa er omheen. Dit klinkt extreem, maar dit is dichterbij dan je denkt.

"Veel data van en over de sporter kan zomaar worden verkocht, zonder dat de sporter daar veel van terugziet"

Topsportcontracten
Topsportcontracten zijn in financieel en juridisch termen in de kern relatief eenvoudig, maar de vele afgeleide vormen nemen in aantal toe en worden steeds complexer voor club, sportbond, spelersbond en andere partijen. Daarbij is de positie van de topsporter als bron van alle genoemde geldstromen niet goed vertaald naar contractvoorwaarden die passen bij deze groeiende verdiencapaciteit op basis van de secundaire geldstromen. Dit betekent dat veel data van en over de sporter zomaar kan worden verkocht, zonder dat de sporter daar veel van terugziet. Naast het feit dat dat niet eerlijk is en in sommige gevallen ook mogelijk niet legaal, is het ook een risico voor de gezondheid en veiligheid en carrière en maatschappelijke positie van de topsporter.

Uiteraard geldt dat een topsporter zich niet van al zijn rechten ontdoet op het moment dat hij het veld betreedt. De topsporter geniet en verdient bescherming van gezondheidsgegevens, gezondheid en andere zaken, net als ieder ander.

Conclusie
Zoals zo vaak lopen regels en wetgeving achter de realiteit aan en is er in de aanloopfase vaak sprake van wildwesttaferelen en is nog geen sprake van spontane zelfregulering8. De sportwereld lijkt zich helaas niet te kunnen onttrekken aan de ontwrichtende krachten die van de genoemde innovatie uitgaan, denkend aan ‘matchfixing’ en de zogenaamde ‘data doping’. Niettemin is het duidelijk dat topsport en breedtesport door de snelle afbouw van subsidies snel op zoek moeten naar nieuwe verdienmodellen.

"We zullen op korte termijn moeten nadenken over een paar fundamentele vragen, zowel voor de topsport als voor de breedtesport"

Als we niets doen dan dreigt uitbuiting van de topsporter, vooral aan het begin en aan het einde van zijn carrière. Aan de andere kant zal het beschikbaar komen van feitelijke en wetenschappelijk gevalideerde data topsporters een ultieme kans bieden om met al deze liberalisering en ‘empowerment’ zichzelf te managen. Hierdoor ontstaan goede mogelijkheden om zich vrijelijk op de markt te bewegen, zonder de bemoeienis van adviseurs en tussenpersonen.

We zullen dus op korte termijn moeten nadenken over een paar fundamentele vragen, zowel voor de topsport als voor de breedtesport. Het lijkt hoe dan ook verstandig om te streven naar meer samenwerking op basis van gelijkwaardigheid, om zo een betere kans te hebben om het juridisch mijnenveld te omzeilen. Samenwerking9 zorgt voor meer gezamenlijke omzet op lange termijn, maar ook om sneller compliant (vooral ‘regulatory’ en ‘legal’) te zijn en om de betrokken sportmerken zo verder te versterken.

De eerste uitspraken in Europa van bijvoorbeeld de Nederlandse toezichthouder ‘Autoriteit Persoonsgegevens’10 stimuleren deze discussie en samenwerking. Zo gaf deze instantie met een recente uitspraak over het gebruik van Fitbit voor het volgen van werknemers aan11 dat de werkgever niet zoveel ruimte heeft om er op los te hobbyen. Het is zaak dat er nu snel betere en praktische uitvoerbare regels en afspraken komen, juist om innovatie te versnellen en de kernfunctie van sport en topsport te kunnen waarborgen.

Hierdoor vergroten we de ruimte voor de individuele creativiteit, schoonheid, spanning en sportiviteit en alles wat zorgt voor optimale sportbeleving, zowel voor de topsporters als de toeschouwers. Daarnaast kan een solide kader voor de topsport ook een uitstekend voorbeeld zijn voor de breedtesport, zodat iedereen die wil sporten dat ook veilig en verantwoord kan doen, wat betreft de sport zelf, maar dus ook wat betreft de data die door apps, wearables en sensoren wordt gegeneerd.

Noten:

1. Zie hier

2. Zie hier

3. Zie hier

4. Zie hier

5. Zie hier

6. Zie hier

7. Zie hier

8. Zie hier

9. Zie hier

10. Zie hier

11. Zie hier

Marcel van der Kuil is actief als hardloper en mountainbiker. Daarnaast is hij actief als Sports & Health Tech ondernemer. Data speelt daarbij een grote rol. Van der Kuil richt zich in zijn columns op ontwikkelingen en trends in de wereld van sport en gezondheid, wat betreft wetenschap, technologie, business en sportbeleving. Zie ook zijn profiel op Linkedin.

« terug

Reacties: 3

Jan Taco te Gussinklo
28-06-2016

Een uitstekend overzicht. De Fitbit casus laat wel zien dat dat er een vloeiende overgang is naar vragen die spelen (of gaan spelen) binnen het brede domein van de gezondheidszorg. Wat dat betreft is het goed dat we voortdurend kennis uitwisselen. 

Radboud
30-06-2016

Mooie uiteenzetting. met name dat 'live-betting' deed mij terugdenken aan een bezochte baseballwedstrijd in 2001 waar, tijdens de wisseling van 'field-naar bet' het publiek werd vermaakt met fictieve weddenschappen: op het billboard werd een 'tekenfilm' getoond van vier rennende figuren, allemaal verschillende kleuren en dan was het dé sport om met de mensen in jouw rij/jouw bekenden een onderlinge weddenschap af te spreken wie jij dacht dat de race zou gaan winnen. Had jij de juiste kleur goed... dan was jij (voor dat moment) The King of the Row. Met dit systeem was geen geld gemoeid, alleen de eeuwige roem....

Zoiets zou met de huidige stand der techniek natuurlijk heel makkelijk omgezet kunnen worden naar een live-situatie en live-betting, met bijbehorende geldstromen! 

Marcel van der Kuil
08-07-2016

Radboud, dank je! De Nederlandse wet geeft nog ruimte hiervoor, maar dat lijkt een kwestie van tijd.

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst