Skip Navigation LinksHome-Achtergronden-Tips voor inrichting accommodaties-Item

De nieuwe omgevingswet en de kansen voor alle organisaties die betrokken zijn bij beweegstimulering (deel 2) 19 december 2017

door: Erik van Spiegelenberg

In een tweeluik bekijken we de nieuwe omgevingswet en de kansen voor alle organisaties die betrokken zijn bij beweegstimulering. In het eerste deel lag de nadruk op de inhoud en het nut van de wet en de daaruit voortvloeiende omgevingsvisie. In dit tweede deel kijken we naar praktische kansen.

XL43TipsAccosES-1In de integrale omgevingsvisie gaat het niet meer om afzonderlijke gemeentelijke afdelingen maar om oplossingen bij de aanpak van gebiedsuitdagingen in een samenhangend perspectief. En daar vindt niet alleen de gemeente iets van maar ‘wij’ ook. We kunnen wel zeggen dat ouderen langer in de wijk moeten blijven wonen maar dat kan niet stoppen bij een traplift bekostigd vanuit de WMO. Ook de fysieke leefomgeving zal geschikt gemaakt moeten worden om ouderen zo lang mogelijk fit en vitaal te houden. Die integrale aanpak legt verantwoordelijkheid bij het bestuursorgaan maar zeker ook bij de andere betrokkenen. Dat gezamenlijk belang vormt de basis voor succes. En de omgevingsvisie is daarbij richtingbepalend.

Bewegen is meer dan alleen sport
In de huidige sectorale beleidsplannen is ‘bewegen’ verdeeld over verschillende beleidsterreinen. Denk bij bewegen aan spelen, sporten, tuinieren, fietsen en actief zijn. Het begrip ‘bewegen’ is echter voor velen een vaag begrip, daarom wordt in de uitwerking nogal eens gekozen voor het begrip 'sport' als synoniem. En dat is risicovol in het kader van de te ontwikkelen integrale omgevingsvisie. 

"Beweegruimtebeleid biedt veel meer mogelijkheden om beweegactiviteiten in de totale fysieke leefomgeving te stimuleren"

Want voor je het weet leidt deze begripsverenging ertoe dat sport synoniem staat voor sportaccommodaties en sportverenigingen. Dat doet geen recht aan de beweegkansen die de totale fysieke leefomgeving biedt. Zo is op deze plek ook al eerder gepleit om sportaccommodatiebeleid en speelruimtelbeleid samen te voegen tot beweegruimtebeleid. Dat biedt veel meer mogelijkheden om beweegactiviteiten in de totale fysieke leefomgeving te stimuleren. 

XL43TipsAccosES-2Waar liggen kansen?
Omdat de sectorale- en structuurvisies nu omgebouwd moeten gaan worden naar een samenhangende omgevingsvisie liggen er kansen om bewegen eerder op de kaart te zetten. Want al in de fase van ruimtelijke ordening en infrastructurele werken, moet rekening gehouden worden met de mogelijkheid om beweegvoorzieningen te realiseren. Als we een stoep niet alleen willen inzetten als transportruimte, maar ook voor ontmoeten en kleine beweeginterventies, dan is het raadzaam daar al vroeg in de plannenmakerij rekening mee te houden en stoepen breder te maken dan de standaard die daar nu voor geldt. En als we de fysieke leefomgeving optimaal aan willen laten sluiten bij de bewoners in een wijk, dan heeft het geen zin om een speelplek in stand te houden als de kinderen die plek ontgroeid zijn. 

Want dan zou er de vrijheid moeten zijn om er een sportplek van te maken en in later stadium wellicht een parkachtige setting als de wijk vergrijsd is. In de omgevingsvisie zouden deze functieverschuivingen gestimuleerd moeten worden in plaats van dat regels zo’n ontwikkeling in de weg staan.

"Wijken ontwikkelen zich en daarmee ook het gebruik van de fysieke leefomgeving"

Hybride ruimtegebruik
Moet een plantsoen tot in lengte van jaren een plantsoen blijven? Ook als er olifantenpaadjes doorheen lopen omdat de kortste route toch echt dwars door het plantsoen loopt? Wijken ontwikkelen zich en daarmee ook het gebruik van de fysieke leefomgeving. En dat loopt wel eens anders dan door de stedenbouwkundigen bedacht is. Bestemmingsplannen staan een omvorming nog wel eens in de weg. Het omgevingsplan (het uitvoeringsplan uit de omgevingsvisie) zou die mogelijkheden moeten gaan bieden. In de wijk Huizum in Leeuwarden ligt een mooi voorbeeld van zo’n integrale aanpak. 

XL43TipsAccosES-3Tijdens een wijkanalyse om tot veilige en speelse schoolroutes voor basisschoolleerlingen te komen, bleek op een van de routes een plantsoen de ideale plek om er een verblijf- en speelpunt van te maken. De kinderen zagen het sowieso al niet als een plantsoen maar als een jungle. Door in dat thema het plantsoen om te vormen en de kinderen, buurtbewoners, de groendienst van de gemeente daarbij nauw bij te betrekken is het plantsoen nu een uitdagende plek geworden. Een mooie dubbelfunctie.

Ruimteclaim voor bewegen
Door het stimuleren van bewegen niet te willen beperken tot alleen de formele plekken (speelplek, sporthal, sportcourt) maar de hele fysieke leefomgeving daaraan invulling te geven, ontstaat er veel meer aanleiding actief te zijn, ook dicht bij huis. Dat vraagt om een andere kijk op de inrichting van die fysieke leefomgeving. Dat overstijgt de reikwijdte van huidige sectorale plannen maar kan prima invulling krijgen in de nieuwe omgevingsvisie en daarvan afgeleide omgevingsplannen. Dat vraagt om een open blik en inbreng van ideeën om uiteindelijk in de omgevingsvisie een juiste ruimteclaim op te kunnen nemen voor beweegstimulering in de fysieke omgeving.

"Trends veranderen sneller dan regels en het zou jammer zijn dat daardoor het faciliteren van bijvoorbeeld het populaire survival of obstacle runs tegengehouden zou worden"

XL43TipsAccosES-4Flexibiliteit en mobiliteit 
Plekken waar ‘hét’ gebeurt zijn niet altijd vanuit ruimtelijke ordening en infrastructuur goed in te schatten. Door regelgeving op het vlak van ruimtegebruik wat flexibeler te maken kan een omgeving sneller aangepast worden op ontwikkelingen in de sport- of beweegcultuur.

Want trends veranderen sneller dan regels en het zou jammer zijn dat daardoor het faciliteren van iets wat populair is (denk aan survival, obstacle runs) tegengehouden zou worden.

Mooie stappen
Door samen op te trekken met organisaties en ondernemers hebben een aantal gemeenten al mooie stappen gezet. Een voorbeeld daarvan is de Sportcontrainer. Deze is flexibel inzetbaar en mobiel. Dus op voorhand geen permanente ruimtebezetting als de behoefte nog niet helemaal duidelijk is. En blijkt tijdens de periode dat de Sportcontrainer ergens staat dat er wel behoefte is aan een permanente opstelling, dan is dat een weloverwogen keuze.

Betrek burgers en organisaties erbij
De komst van de omgevingswet betekent niet alleen een vereenvoudiging op regelniveau. Het biedt gemeenten ook veel bredere kaders om de fysieke leefomgeving vanuit een ander perspectief te bekijken. En daarbij ligt er veel vrijheid om te komen tot een lokale invulling. 

"Nu is er de kans om ideeën voor een beweegvriendelijke fysieke omgeving in te brengen"

Zeker als het om beweegstimulering gaat ligt er volop ruimte voor verfrissende initiatieven. Overheden moeten bij het vaststellen van omgevingsvisies, omgevingsplannen en programma’s aangeven hoe ze burgers, bedrijven en belanghebbenden hebben betrokken. Informeer hoe jouw gemeente hiermee om gaat. Nu is er de kans om ideeën voor een beweegvriendelijke fysieke omgeving in te brengen. 

Niet wachten maar nu aan de slag
Het feit dat de ingangsdatum van de omgevingswet een aantal jaren opgeschoven is, geeft gemeenten en organisaties de mogelijkheid om genoeg tijd te nemen om samen de initiatieven op waarde te schatten en in te vullen. Dus, niet wachten maar nu aan de slag. 
Wachten tot 2020 om dan met dampende spoed een visie in elkaar te knutselen gaat niet werken en zou geen recht doen aan de intentie van de wet: elke gemeente heeft veel bestuurlijke vrijheid om de fysieke leefomgeving aan te pakken. Dus laat die kans niet voorbijgaan maar doe alsof de oude ingangsdatum nog bestaat, houd de druk erop en daag (markt)partijen uit mee te denken. Dat maakt de uiteindelijke visie beter.

Meer weten?
Ben je betrokken bij het opzetten van de omgevingsvisie en wil je een keer sparren over het goed verankeren van bewegen of wil je meer weten over onze aanpak bij een aantal wijkprojecten? Neem dan contact op met Erik Spiegelenberg, erik.spiegelenberg@nijha.nl.
« terug

Reacties: 0

Reactie toevoegen

Naam*
E-mailadres*
Reactie*
Stuur mij een e-mail als er een nieuwe reactie wordt geplaatst